- मीरजापुरे स्वयं सहायता समूहेभ्यो लभते जीविका, जैविककृषयेऽपि वर्धनम्

मीरजापुरम्, 22 मईमासः (हि.स.)।

जिल्लायाः गोशालाः अधुना केवलं निराश्रित-गोवंशस्य संरक्षणकेन्द्राणि न सन्ति, अपितु महिलानां आर्थिकसशक्तीकरणस्य माध्यमरूपेण अपि परिवर्तिताः भवन्ति। योगी आदित्यनाथः सर्वकारस्य प्रयत्नेन जिल्लायाः ४९ गोवंश-आश्रयस्थलेषु संरक्षितात् गोवंशात् निष्पन्नस्य गोमयस्य उपयोगं कृत्वा स्वयं-सहायता-समूहस्य महिलाः वर्मी-कम्पोस्ट-नामकं जैविकम् उर्वरकं निर्मान्ति। अनेन एकतः जैविककृषेः प्रोत्साहनं भवति, अपरतः ग्रामीणमहिलाभ्यः रोजगारस्य आयस्य च नवीनं माध्यमं प्राप्यते।

राष्ट्रिय-ग्रामीण-आजीविका-मिशनस्य उपायुक्तः (स्वतः-जीविका) रमाशंकर सिंह अवदत् यत् जिल्लायाः १२ विकासखण्डेषु प्रत्येकस्मिन् एकैकस्य गोशालायाः चयनं कृत्वा वर्मी-कम्पोस्ट्-एककं स्थापितम् अस्ति। अत्र समूहसम्बद्धाः महिलाः गोमयं गर्तेषु सञ्चित्य नियमितरूपेण जलस्य सिञ्चनं कुर्वन्ति तथा तस्मिन् केञ्चुकान् स्थापयित्वा प्राकृतिकखादं निर्मान्ति। वर्मी-कम्पोस्ट्-सज्जीकरणे प्रायः ४५ तः ६० दिनानि यावन्तः कालः भवति।

मार्चमासात् प्रारब्धासु एतासु एककेषु अधुना यावत् ५७५१ किलोग्राम् वर्मी-कम्पोस्ट् निर्मिता अस्ति। महिलाभिः निर्मितं वर्मी-कम्पोस्ट् कृषकाः प्रत्यक्षरूपेण क्रेतुं शक्नुवन्ति। एतदतिरिक्तं वनविभागाय, उद्यानविभागाय, एफपीओ-संस्थाभ्यश्च अपि प्रतिकिलोग्राम् १० रूप्यक-मूल्येन विक्रयः क्रियते। वर्मी-कम्पोस्ट्-विक्रयणेन अधुना यावत् महिलाभ्यः ३५ सहस्र ८८८ रूप्यकाणां आयः प्राप्तः अस्ति।

विजयपुर-एककेन सर्वाधिकम् उर्वरकं निर्मितम्।

विजयपुर स्थिते छानबे-विकासखण्डस्य वर्मी-कम्पोस्ट-एकके अधुना यावत् सर्वाधिकं ३१०० किलोग्राममितम् उर्वरकं निर्मितम् अस्ति। अधिकारिणां मतानुसारं वर्मी-कम्पोस्ट् मृत्तिकायाः उर्वरतां वर्धयति तथा जैविककृषेः कृते अत्यन्तम् उपयोगी सिद्धा भवति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani