Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
नवदिल्ली, २३ मे-मास: (हि.स.)। राष्ट्रीय-शिक्षा-नीति-२०२० इत्यस्य अन्तर्गतं कक्षा-९-१०-स्तराय केंद्रीय-माध्यमिक-शिक्षा-परिषदा (सीबीएसई) प्रस्तावितस्य ‘त्रि-भाषा-सूत्रस्य’ विषयः उच्चतम-न्यायालये प्रदत्त-समस्यामध्ये वर्तमाने, शिक्षा-जगतः भाषाविदः च अस्य समर्थनं कृत्वा भारतीय-भाषाणां संरक्षणाय अनिवार्यं पगम् इति उक्तवन्तः।
शिक्षा-जगतः प्रमुख-विशेषज्ञाः कथयन्ति यत् बालकानां मानसिक-विकासाय तथा देशस्य संस्कृतिं रक्षितुं कक्षा-९-१०-स्तरे भारतीय-भाषाणां अनिवार्य-अध्ययनं अत्यन्तं आवश्यकम् अस्ति।भाषाविदां मतम् अस्ति यत् सीबीएसई-इत्यस्य इदं प्रस्तावं राष्ट्रीय-शिक्षा-नीति-२०२० इत्यस्य पूर्णतया अनुरूपम् अस्ति, या बहुभाषिकतायाः मातृभाषा-आधारित-शिक्षायाः च समर्थनं करोति। अन्तरराष्ट्रीय-अनुसन्धानानि अपि इदं प्रमाणयन्ति यत् बालकाः स्वपरिचित-भाषायां अधिक-प्रभावी-रूपेण अधिगमं कुर्वन्ति। ते मन्यन्ते यत् सीमित-अभिजात-वर्गस्य अथवा विदेश-भाषा-समर्थक-समूहानां आकांक्षाभिः करोड़शः सामान्य-विद्यार्थिनः स्वभाषा-अध्ययनात् वञ्चिताः न भवितव्याः।
नव-दिल्लीस्थितस्य केंद्रीय-संस्कृत-विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः प्रो.श्रीनिवास-वरखेड़ी शनिवासरे स्व-प्रदत्ते वक्तव्ये उक्तवान् यत् “भारतस्य भाषाः केवलं अभिव्यक्तेः साधनं न, अपि तु राष्ट्रस्य सांस्कृतिक-चेतनायाः ज्ञान-परम्परायाः च आधारः सन्ति। राष्ट्रीय-शिक्षा-नीति-२०२० भारतीय-भाषाणां शिक्षा-गवेषणयोः केन्द्रे स्थापयितुं ऐतिहासिकं प्रयासम् अस्ति, तथा च सीबीएसई-त्रि-भाषा-सूत्रम् तस्यैव दूरदर्शिनः व्यावहारिक-रूपम् अस्ति।”सः विशेषतया बलं दत्तवान् यत् ये छात्राः अष्टमी-कक्षां यावत् कस्याश्चित् भारतीय-भाषायाः अध्ययनं कृतवन्तः, ते माध्यमिक-स्तरेऽपि तस्याः भाषायाः अध्ययन-निरन्तरता लभेयुः। मातृभाषया तथा भारतीय-भाषाभिः शिक्षा विद्यार्थिनां बौद्धिक-विकासं, आत्मविश्वासं, सृजनात्मकतां च वर्धयति।
कुलपतिः इदमपि उक्तवान् यत् भारतीय-भाषाणां संवर्धनं कदापि कस्याश्चित् विदेशी-भाषायाः विरोधः नास्ति। भारतः सदा वैश्विक-ज्ञानं प्रति उदारः आसीत्, किन्तु स्वभाषिक-मूलानि दुर्बलीकृत्य कदापि कश्चन राष्ट्रः दीर्घकालं यावत् आत्मनिर्भरः भवितुं न शक्नोति।
तेन भारतीय-भाषा-अध्ययनस्य पञ्च प्रमुख-लाभाः उक्ताः— बौद्धिक-रचनात्मक-विकासः, शैक्षिक-समानता, सांस्कृतिक-संरक्षणम्, राष्ट्रीय-एकता-सुदृढीकरणम्, विद्यार्थिनां हिते निरन्तरता च।
शिक्षा तथा संस्कृतिविदः अस्मिन् विषये देशव्यापिन: सकारात्मक-जन-जागरण-अभियानस्य आवश्यकतां प्रतिपादितवन्तः।उल्लेखनीयम् अस्ति यत् सीबीएसई कक्षा-९-१०-छात्रेभ्यः ‘त्रि-भाषा-सूत्रम्’ नियोक्तुं प्रस्तावयति। अस्य अन्तर्गतं छात्रेभ्यः तिस्र: भाषाः पठनीयाः भविष्यन्ति। अस्य नियमस्य विरोधे उच्चतम-न्यायालये जनहित-याचिका (पीआईएल) दत्ता अस्ति।
/ Divya Ranjan