फर्रुखाबादम्, 25 मईमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य फर्रूखाबाद-जनपदे गङ्गा-दशहरा-पर्वणः अवसरे सोमवासरे पवित्रायां गङ्गानद्यां पांचाल-घाटे सहस्रशः भक्ताः श्रद्धया स्नानम् अकुर्वन्। जनपदस्य सर्वेषु गङ्गा-घाटेषु गङ्गाभक्तानां विशालभीड् दृश्यते स्म। विशेषतया महाभारतकालीन-पांचाल-घाटे भक्तानां महान् जनसमूहः समागतः, यस्य कारणात् मार्गाः अपि संकुचिताः इव अभवन्। पुलिस-प्रशासनयोः यातायात-व्यवस्थां सुचारुरूपेण स्थापयितुं महान् प्रयासः कर्तव्यः अभवत्।

जिलाधिकारी अङ्कुर-लाठरः तथा पुलिस-अधीक्षिका आरती-सिंहः अपि मेले भ्रमन्तौ शान्ति-व्यवस्थायाः निरीक्षणं कुर्वन्तौ आस्ताम्।

पांचाल-घाटे गङ्गायां बैरिकेडिङ्ग्-व्यवस्था कृता आसीत् तथा पीएसी-दलस्य तैरक-जवानाः नियुक्ताः आसन्। गङ्गाभक्तानां सुरक्षार्थं तटे बहुसंख्यकेन पुलिस-बलस्य नियुक्तिः कृता आसीत्।

गङ्गातटस्य पांचाल-घाटात् आरभ्य श्रङ्गीरामपुर-प्रदेशपर्यन्तं सेक्टर-तथा जोनल-मजिस्ट्रेटाः नियुक्ताः आसन्।

गङ्गा-दशहरा-पर्वणि गङ्गास्नानस्य महत्त्वं विषये जूना-अखाडस्य अध्यक्षः सत्यगिरि-महाराजः कथयति यत् अद्य एव दिने गङ्गायाः पृथिव्यां अवतरणम् अभवत्। अस्य कारणात् अद्य गङ्गास्नानं कुर्वतां सर्वे पापाः नश्यन्ति। तेन उक्तं यत् गङ्गा-दशहरा-पर्वणि पांचाल-प्रदेशस्य राजा द्रोपदस्य पुत्री द्रोपदी अत्र निवासं कृत्वा दान-पुण्यं तथा गङ्गास्नानं कुर्वती आसीत्। अस्य कारणात् अयं घाटः अद्यापि पांचाल-घाट इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति।

अत्र दुर्वासा-ऋषिः निवसन् अखण्ड-साधनां कृतवान्। अद्यापि गङ्गातटे दुर्वासा-आश्रमः विद्यमानः अस्ति। तस्मिन् सहस्रशः सन्तः निवसन्तः गङ्गास्नानं कृत्वा अखण्ड-साधनां कुर्वन्ति। पूज्यः सन्तः प्रेमानन्द-महाराजः अपि अस्मिन् स्थाने निवासं कृतवान् आसीत्।

सन्तानां घाटिकासु निवासस्य कारणात् अयं घाटः “घटिया-घाट” इति नाम्ना अपि ज्ञायते। घाटिकासु निवसन्तः सन्त-महात्मानः साधनां कुर्वन्ति स्म। तेषां चरण-रजसा एतत् स्थानं पवित्रं जातम्।

महात्मा सत्यगिरि-महाराजः कथयति यत् एवमेव श्रङ्गी-रामपुरे राजा दशरथस्य भगिन्याः पतिः श्रङ्गी-ऋषिः अत्र अखण्ड-साधनां कृतवान्। अस्य कारणात् अस्य घाटस्य नाम “श्रङ्गी-रामपुर” इति अभवत्। श्रङ्गी-रामपुरे अद्यापि प्रदेशस्य विभिन्नेभ्यः स्थानेभ्यः सन्त-महात्मानः आगत्य स्नानं कुर्वन्ति। श्रङ्गी-रामपुरस्य उल्लेखः अस्माकं शास्त्रेषु अपि दृश्यते।

अद्य अस्मिन् स्थाने गङ्गाभक्तानां विशालः मेला आयोजितः अस्ति तथा भक्ताः गङ्गास्नानं कृत्वा आत्मिक-आनन्दं मानसिक-शान्तिं च अनुभवन्ति। तथापि गङ्गास्नानस्य समये जिलाप्रशासनं पूर्णतया सतर्कम् अस्ति। प्रभातकालात् एव श्रद्धालवः गङ्गायां स्नानं कुर्वन्ति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani