शिमलानगरम्, २६ मे-मासः (हि.स.)। हिमाचलप्रदेशे पञ्चायतीराज-संस्थानानां निर्वाचनस्य प्रथमचरणाय मंगलवासरे प्रातः सप्तवादनतः मतदानं प्रारब्धम्। प्रदेशस्य १,२९३ पञ्चायतेषु मतदातारः स्वग्रामस्य शासनं चयनाय मतदानकेन्द्रेषु उपस्थिताः भवन्ति। प्रातःकालादेव अनेकेषु ग्रामीण-प्रदेशेषु मतदानकेन्द्राणां बहिः जनानां दीर्घाः पङ्क्तयः दृष्टाः, तथा च निर्वाचनं प्रति ग्रामेषु विशेषः उत्साहः दृश्यते।

प्रथमचरणे पञ्चायत-प्रधान-उपप्रधान-वार्डसदस्य-पञ्चायतसमितिसदस्य-जनपदपरिषद्सदस्यानां कृते मतदानं प्रचलति। अस्मिन् चरणे प्रायः ७,२०० प्रत्याशिनः निर्वाचन-क्षेत्रे सन्ति। राज्य-निर्वाचन-आयोगस्य अनुसारं प्रायः १६ लक्षाः मतदातारः स्वमताधिकारस्य प्रयोगं करिष्यन्ति। मतदानं मतपत्रस्य माध्यमेन क्रियते, तथा च मतदानस्य समयः प्रातः सप्तवादनतः अपराह्णे त्रिवादनपर्यन्तं निर्धारितः अस्ति।

निर्वाचनं शान्तिपूर्णतया निष्पक्षतया च सम्पन्नं कर्तुं प्रदेशे १६,५३९ मतदानकेन्द्राणि स्थापितानि सन्ति। तेषु ३,५५४ मतदानकेन्द्राणि संवेदनशीलानि तथा १,५८५ अतिसंवेदनशीलानि घोषितानि। एतेषु केन्द्रेषु अतिरिक्त-सुरक्षाबलानि नियुक्तानि सन्ति। मतदान-प्रक्रियायाः निरीक्षणार्थं प्रशासनस्य निर्वाचन-आयोगस्य च दलानि निरन्तरं पर्यवेक्षणं कुर्वन्ति।

राज्य-निर्वाचन-आयोगेन मतदान-प्रक्रियायाः सुचारु-सञ्चालनार्थं ८,१९८ कर्मचारिणः अधिकारिणश्च नियुक्ताः। मतदान-दलानि पूर्वमेव मतदान-सामग्रीभिः सह सम्बन्धित-प्रदेशान् प्रति प्रेषितानि आसन्। दुर्गमेषु जनजातीय-प्रदेशेषु च कर्मचारिणः समयपूर्वकं प्रेषिताः, यतः ऋतोः दूरतायाः कारणेन मतदानं न प्रभावितं भवेत्।

निर्वाचन-अधिकारिणां अनुसारं मतदानकेन्द्रेषु सुरक्षा, पेयजलम्, विद्युत् तथा अन्य-आवश्यक-सुविधानां व्यवस्था कृता अस्ति। आयोगेन मतदानकेन्द्रेषु केवलम् अधिकृत-जनानामेव प्रवेशाय अनुमतिः प्रदत्ता। प्रत्याशिभ्यः समर्थकेभ्यश्च मतदानकेन्द्रात् १०० मीटर-दूरस्थाने एव स्वशिविर-स्थापनस्य निर्देशाः प्रदत्ताः। मतदानकेन्द्राणां समीपे प्रचारः जनसमूहो वा निषिद्धः अस्ति।

अस्मिन् वर्षे पञ्चायत-निर्वाचनेषु युवा-मतदातॄणां विषये विशेषः उत्साहः दृश्यते। आयोगस्य अनुसारं त्रिषु चरणेषु ५२,३४९ नव-मतदातारः प्रथमवारं मतदानं करिष्यन्ति। एतेषु बहुसंख्यकाः युवा-मतदातारः सन्ति, ये प्रथमवारं ग्राम-शासन-निर्वाचन-प्रक्रियायां सहभागिनः भवन्ति।

राज्य-निर्वाचन-आयोगः अस्मिन् वर्षे अभिलेखीय-मतदानस्य अपेक्षां करोति। वर्षे २०२१ तमे पञ्चायत-निर्वाचने प्रदेशे प्रायः ७८.७० प्रतिशतं मतदानं अभिलेखितम् आसीत्।

ज्ञातव्यं यत् हिमाचलप्रदेशे पञ्चायत-निर्वाचनानि त्रिषु चरणेषु भवन्ति। प्रथमचरणस्य मतदानम् अद्य २६ मे-मासे प्रचलति, द्वितीयचरणस्य कृते २८ मे-मासे, तृतीय-अन्तिम-चरणस्य कृते च ३० मे-मासे मतदानं भविष्यति। प्रथमचरणे १,२९३ पञ्चायतेषु, द्वितीयचरणे १,२७४ पञ्चायतेषु, तृतीयचरणे १,१८७ पञ्चायतेषु च मतदानं भविष्यति।

मतदान-समाप्तेः अनन्तरं पञ्चायतप्रधान-उपप्रधान-वार्डसदस्यपदानां परिणामाः सायंकालपर्यन्तं घोषिताः भविष्यन्ति। जनपद-परिषद् तथा पञ्चायत-समिति-सदस्यानां मतगणना ३१ मे-मासे भविष्यति, परिणामाश्च एकत्र घोषिताः भविष्यन्ति।

अस्मिन् मध्ये प्रदेशस्य ३,७५४ पञ्चायतेषु १३१ पञ्चायताः निर्विरोधरूपेण निर्वाचिताः सन्ति। सर्वाधिकाः निर्विरोध-पञ्चायताः जनजातीय-जनपदे किन्नौर-प्रदेशे निर्वाचिताः। शिमला-जनपदे संख्यया सर्वाधिकाः ४२ पञ्चायताः स्पर्धां विना प्रतिनिधीन् निर्वाचितवन्त्यः।

राज्य-निर्वाचन-आयोगस्य अनुसारं सम्पूर्णे प्रदेशे नामाङ्कन-प्रत्याहारानन्तरं आहत्य १०,८५४ प्रतिनिधयः निर्विरोधरूपेण निर्वाचिताः। तेषु १७६ प्रधानाः, २८६ उपप्रधानाः, १०,३०७ वार्ड-सदस्याः तथा ८५ पञ्चायत-समिति-सदस्याः सन्ति। किन्तु अस्मिन् वर्षे कश्चन अपि जनपद-परिषद्-सदस्यः निर्विरोधरूपेण निर्वाचितः न अभवत्।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani