Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
विश्वस्य इतिहासे २८ मई इयं तिथिः विशेषमहत्त्वं वहति, यतः अस्मिन्नेव दिने नेपालदेशे २४० वर्षपर्यन्तं प्रवृत्ता राजशाही समाप्ता अभवत् तथा देशः औपचारिकरूपेण गणतन्त्रराष्ट्रं घोषितः। प्रायः दशकपर्यन्तं प्रवृत्तस्य भीषणगृहयुद्धस्य अनन्तरं नेपालदेशे राजनैतिकपरिवर्तनस्य प्रक्रिया तीव्रा अभवत्, यस्य परिणामस्वरूपं शाहवंशस्य हस्तेभ्यः सत्ता समाप्ता अभवत्। अस्य ऐतिहासिकपरिवर्तनस्य अनन्तरं माओवादी आन्दोलनं देशस्य मुख्यधाराराजनैतिकव्यवस्थायाः अङ्गं जातम्।
२८ मई २००८ दिने नेपालस्य संविधानसभायां सम्पन्नस्य मतदानस्य अनन्तरं देशः गणतन्त्रराष्ट्रं घोषितः। तेन सह तत्कालीनः राजा ज्ञानेन्द्रशाह सत्ता पदात् अपासारितः तथा नेपालदेशः नूतने लोकतान्त्रिकयुगे प्रविष्टः।
अस्य परिवर्तनस्य अनन्तरं नेपालदेशे वामपन्थीदलानां भूमिका अपि महत्त्वपूर्णरूपेण वर्धिता तथा देशस्य राजनैतिकव्यवस्था पूर्णतया नूतनसंरचनायां परिवर्तिता। अयं दिवसः नेपालस्य आधुनिकइतिहासे निर्णायकवक्रबिन्दुरूपेण स्मर्यते।
महत्त्वपूर्णघटनाचक्रम्
१४१४ - खिज्रखान् देहलीसल्तनत् उपरि अधिकारं कृत्वा सैयदवंशस्य शासनस्य आधारं स्थापितवान्।
१८८३ - हिन्दुत्ववादी नेता कविः च विनायकदामोदरसावरकरस्य जन्म।
१९०८ - गुप्तचरउपन्यासस्य जेम्सबॉण्डस्य लेखकः इयान्फ्लेमिङ्गस्य जन्म।
१९२३ - दक्षिणभारते अत्यन्तप्रसिद्धेषु नामसु परिगण्यः नन्दमूरितारकरामारावस्य जन्म। चलचित्रेषु महान् सफलतां प्राप्त्वा एन्टिआर् राजनीतिक्षेत्रे प्रविष्टवान् तथा त्रिवारम् आन्ध्रप्रदेशस्य मुख्यमन्त्रीपदं धारितवान्।
१९३४ - कनाडादेशस्य ओन्टारियोप्रदेशे ओलिवा तथा एल्जायरडिओन दम्पत्योः पञ्चबालकानां जन्म अभवत्। इतिहासे एषः प्रथमः अवसरः आसीत् यदा एकस्मिन् समये जाताः पञ्चबालकाः जीविताः अवशिष्टाः।
१९५९ - द्वौ अमेरिकीयवानरौ अन्तरिक्षस्य सफलयात्रां कृतवन्तौ।
१९६१ - मानवाधिकारसंरक्षणार्थं तथा विश्वे तेषां विषये जागरूकतां प्रसारयितुं लण्डन्नगरे एमनेस्टीइन्टरनेशनल संस्थायाः स्थापना अभवत्। अस्यै संस्थायै १९७७ तमे वर्षे नोबेलशान्तिपुरस्कारः प्रदत्तः।
१९६७ - ब्रिटिशनाविकः सर् फ्रान्सिस्चिटचेस्टर ६५ वर्षस्य वयसि एकाकिना नौकया विश्वपरिक्रमां कृत्वा स्वगृहं प्राप्तवान्।
१९७० - ऑल्इण्डियाट्रेडयूनियनकाङ्ग्रेस् संस्थायाः औपचारिकविभाजनम् अभवत्।
१९८९ - मारथाकवलीडेविड् भारतस्य प्रथमा तथा विश्वस्य द्वितीया महिला ईसाईपादरी अभवत्।
१९९६ - प्रधानमन्त्री अटलबिहारीवाजपेयी त्यागपत्रं दत्तवान्।
१९९६ - रूसदेशः चेचेन्यादेशाय अधिकतमस्वायत्ततां दातुं सहमतः अभवत्।
१९९८ - बलूचिस्तानस्य चगाईपर्वतेषु पाकिस्तानदेशेन पञ्च परमाणुपरीक्षणानि कृतानि। परमाणुपरीक्षणस्य विरोधे संयुक्तराज्यअमेरिकादेशेन पाकिस्तानदेशस्य विरुद्धम् आर्थिकप्रतिबन्धः आरोपितः।
१९९९ - बेञ्जामिननेतान्याहू संसदः त्यागपत्रं दत्तवान्, तुर्कीदेशे नूतना गठबन्धनसर्वकारः गठितः।
२००० - भारतस्य राष्ट्रपति के. आर्. नारायणन् चीनदेशेन सह द्विपक्षीयसम्बन्धान् सुदृढीकर्तुं षड्दिवसीयराजकीययात्रार्थं पेइचिङ्नगरं प्राप्तवान्।
२००२ - नेपालदेशे पुनः आपत्कालः घोषितः।
२००८ - राष्ट्रपति प्रतिभापाटिल इलाहाबादउच्चन्यायालये कार्यरताः पञ्चन्यायाधीशान् स्थायिन्यायाधीशरूपेण नियुक्तवती।
२००८ - विमानसेवा जेटएयरवेज् संस्थायै ‘मध्यएशियायाः सर्वश्रेष्ठकार्गोएयरलाइन्स्’ इति पुरस्कारः प्राप्तः।
२००८ - नेपालदेशे २४० वर्षप्राचीनराजशाह्याः अवसानम् अभवत्।
२००८ - अमेरिकादेशेन पाकिस्तानसमर्थितस्य आतङ्कवादीसङ्घटनस्य लश्करएतैयबा इत्यस्य चतुर्षु नेतृषु वित्तीयप्रतिबन्धः आरोपितः।
जन्मानि
१८८३ - वीरसावरकरः - भाषाविद्, बुद्धिवादी, कविः, अप्रतिमक्रान्तिकारी, दार्शनिकः ओजस्वी वक्ता च।
१९०८ - इयान्फ्लेमिङ्गः - गुप्तचरउपन्यासस्य जेम्सबॉण्डस्य लेखकः।
१९१५ - गोपालरामानुजम् - भारतीयराजनीतिज्ञः, समाजसेवकः तथा भारतीयराष्ट्रियट्रेडयूनियनकाङ्ग्रेस् संस्थायाः सहसंस्थापकः।
१९२१ - डी. वी. पलुस्करः - प्रसिद्धः शास्त्रीयगायकः।
१९२१ - महन्तअवैद्यनाथः - भारतीयराजनीतिज्ञः तथा गोरखनाथमठस्य भूतपूर्वपीठाधीश्वरः।
१९२३ - एन्. टी. रामारावः - प्रसिद्धः अभिनेता तथा तेलुगुदेशम्पार्टी संस्थापकः।
१९४० - प्रयागशुक्लः - हिन्दीकविः, कलासमीक्षकः, अनुवादकः कथाकारः च।
१९५२ - पिनाकीचन्द्रघोषः - भारतस्य प्रथमः लोकपालः।
१९६९ - प्रतिमाभौमिकः - भारतीयजनतापार्टी इत्यस्य राजनीतिज्ञा।
निधनानि
२००५ - गोपालप्रसादव्यासः - भारतस्य प्रसिद्धेषु कविषु, लेखकेषु साहित्यकारेषु च अन्यतमः।
१९६४ - महबूबखान् - भारतीयचलच्चित्रइतिहासस्य अग्रणी निर्माता निर्देशकः च।
१९५४ - विजयसिंहपथिकः - प्रसिद्धः स्वतन्त्रतासेनानी।
महत्त्वपूर्णावसरः
एमनेस्टीइन्टरनेशनलदिवसः।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani