नव दिल्ली, 27 मईमासः (हि.स.)।

आगामिजनगणना २०२६-२७ मध्ये कुड़मिसमुदायस्य तथा कुड़मालिभाषायाः वर्गीकरणं, संविधानस्य अष्टम्यनुसूच्यां कुड़मालिभाषायाः समावेशं च इत्यस्य मागणां कृत्वा केन्द्रीयगृहमन्त्रालयस्य अधीनस्थे जनगणनाविभागस्य भाषाप्रभागे बुधवासरे बैठकायाः आयोजनम् अभवत्। अस्मिन् ‘आदिवासीकुड़मिसमाज-दिल्ली’ इत्यस्य प्रतिनिधिमण्डलेन अधिकारिभिः सह द्विघण्टाधिककालपर्यन्तं विस्तृता चर्चा कृता।

युवान्दोलनकारी अमितमहतोस्य नेतृत्वे सम्पन्ने प्रतिनिधिमण्डले पङ्कजमहतो, मुकेशमहतो तथा दीपकमहतो सहिताः झारखण्ड, ओडिशा, पश्चिमबङ्गं तथा असमप्रदेशस्य प्रतिनिधयः सम्मिलिताः आसन्। प्रतिनिधिमण्डलेन आगामिजनगणनायां कुड़मिजनजातिः तथा तेषां मातृभाषा ‘कुड़मालि’ इत्यस्य वर्गीकरणसम्बद्धा सूचना याचिता।

गोष्ठ्यां गृहमन्त्रालयस्य भाषाजनगणनाविभागस्य रजिस्ट्रारजनरल् बी.पी. महानन्दा उक्तवान् यत् आगामिजनगणना २०२६-२७ मध्ये अपि कुड़मालिभाषा पूर्ववत् ‘कुरमालि थार’ इति नाम्ना मातृभाषारूपेण वर्गीकृता भविष्यति। प्रतिनिधिमण्डलेन तस्मै समर्पिते ज्ञापने आग्रहः कृतः यत् ‘कुरमालि थार’ इत्यस्य सह कोष्ठके ‘कुड़मालि’ इति नाम अपि योज्यताम्, येन समाजे कस्यापि प्रकारस्य भ्रमः न भवेत्।

प्रतिनिधिमण्डलेन एतदपि विषयं प्रस्तुतं यत् वर्षे २०११ तथा तस्मात् पूर्वतनजनगणनासु उचितकोडस्य स्पष्टसूचनायाश्च अभावात् अनेकैः जनैः भाषा तथा जाति स्तम्भयोः पृथक्पृथक् नामानि लिखितानि, येन कुड़मालिभाषिणां वास्तविकसङ्ख्या सम्यग्रूपेण प्रकाशं न प्राप्तवती।

गोष्ठ्यां संविधानस्य अष्टम्यनुसूच्यां कुड़मालिभाषायाः समावेशस्य विषये अपि चर्चा अभवत्। प्रतिनिधिमण्डलेन उक्तं यत् पश्चिमबङ्गविधानसभानिर्वाचनकाले प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी तथा केन्द्रीयगृहमन्त्री अमितशाहः इत्येताभ्यां कुड़मालिभाषायाः अष्टम्यनुसूच्यां समावेशस्य आश्वासनं दत्तम् आसीत्। तथापि गृहमन्त्रालयस्य पक्षतः अस्य सम्बन्धे अद्यापि कापि अन्तिमतिथिः अथवा औपचारिका घोषणा न पुष्टि कृता।

अमितमहतो माध्यमैः सह वार्तालापे उक्तवान् यत् यदि केन्द्रशासनं तथा सम्बन्धितराज्यशासनानि कुड़मालिभाषायाः अष्टम्यनुसूच्यां समावेशस्य प्रक्रियां शीघ्रं न प्रारभन्ते, तर्हि झारखण्ड, ओडिशा, पश्चिमबङ्ग तथा असमप्रदेशेषु विशालान्दोलनस्य रूपरेखा निर्मीयते।

तेन उक्तं यत् आगामिदिनेषु राञ्ची, कोलकाता, भुवनेश्वर, दिल्ली तथा असमप्रदेशे क्षेत्रीयोपवेशनानाम् आयोजनं कृत्वा समाजस्य जनान् जनगणनायां भाषा तथा जातिं सम्यग्रूपेण अभिलेखयितुं जागरूकाः क्रियन्ते। सहैव समाजस्य कृते स्पष्टदिशानिर्देशाः अपि प्रकाशिताः भविष्यन्ति, येन अस्मिन् वारे कुड़मालिभाषिणां यथार्थसङ्ख्या सम्यग्रूपेण अभिलेखिता भवेत्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani