Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
प्रयागराजनगरम्, २७ मे-मासः (हि.स.)। प्रायः चतुस्त्रिंशत्-वर्षाणां दीर्घ-प्रतीक्षानन्तरं प्रवर्तिता एषा राष्ट्रीय-शिक्षा-नीतिः अस्माकं शिक्षाव्यवस्थायां क्रान्तिकारि-परिवर्तनं जनयति। अस्याः प्रमुखं लक्ष्यं छात्राणां सर्वांगीण-विकासः अस्ति। पूर्वं अस्माकं व्यवस्था ‘किं चिन्तनीयम्’ इत्यस्मिन् विषये अधिकं बलं ददाति स्म, किन्तु एषा नूतना नीति: ‘कथं चिन्तनीयम्’ इति पक्षे केन्द्रितं करोति, येन छात्राः रटन-परम्परायाः मुक्तिं प्राप्नुयुः।
एतत् विचारं लखनऊ-विश्वविद्यालयस्य प्राध्यापिका डॉ. किरणलता डंगवालः मुख्यवक्तृरूपेण प्रयागराज-नगरस्य सिविल-लाइन्स-स्थिते ज्वाला देवीसरस्वती विद्या-मन्दिर-इण्टर-महाविद्यालये आयोजिते ‘नवचयनित-आचार्य-प्रशिक्षण-वर्गे’ नवचयनितान् आचार्यान् सम्बोध्य उक्तवती।
तया ‘नई शिक्षा नीति 2020’ विषये प्रेरकं मार्गदर्शनं दत्तम्। उक्तं च यत् एषा नीति: अस्मान् देशस्य भविष्यस्य नूतनां लेखनीं लिखति, या ‘राष्ट्रीय-शिक्षा-नीतिः 2020’ इति नाम्ना प्रसिद्धा अस्ति।
तया उक्तं यत् एषा नीति: १०+२ इति पुरातन-शैक्षिक-नमूनां परिवर्त्य ५+३+३+४ इति नूतनं प्रारूपं प्रददाति, यस्मिन् खेल-आधारित-शिक्षायां तथा आधारभूत-शिक्षायाः सुदृढीकरणे विशेषं बलम् अस्ति। अपि च, कला-वाणिज्य-विज्ञान-इत्यादीनां कठोर-विभाजनं समाप्तम् अस्ति, येन छात्राः स्व-रुच्यानुसारं विषय-चयनं कर्तुं शक्नुवन्ति।
कक्षा-षष्ठात् आरभ्य कोडिंग-शिक्षा तथा व्यावसायिक-पाठ्यक्रमा: अपि प्रवर्तन्ते, येन कौशल-विकासः वर्धते। प्राथमिक-स्तरे मातृभाषायाः प्राधान्येन बालकानां बोध-क्षमता अपि सुदृढा भवति।
तया उक्तं यत् एनईपी 2020 केवलं नीति: न, अपितु नूतन-भारत-निर्माणस्य संकल्पः अस्ति, या छात्रान् रटनशील-यन्त्राणि न कृत्वा चिन्तनशील-नवोन्मेषशील-मानवान् करोति। यदि एषा सम्यक् प्रकारेण कार्यान्विता भवेत्, तर्हि भारतं पुनः ‘विश्वगुरुः’ इति ख्यातिं प्राप्स्यति।
प्रशिक्षणस्य अग्रिम-सत्रे नवचयनित-आचार्याः रेनू-श्रीवास्तवायाः मार्गदर्शनं प्राप्तवन्तः। उल्लेखनीयम् अस्ति यत् पञ्चदश-दिनात्मकः एषः आवासीय-प्रशिक्षण-वर्गः विविध-विशेषज्ञैः निरन्तरं सञ्चालितः अस्ति।
अस्मिन् प्रशिक्षण-कार्यक्रमे चत्वारि प्रमुख-सत्राणि निर्धारितानि — वैचारिक-सत्रम्, शैक्षिक-सत्रम्, क्रियात्मक-सत्रम् तथा चर्चात्मक-सत्रम्— यत्र शिक्षणस्य विविध-पक्षेषु गहन-विमर्शः क्रियते।
विद्यालयस्य मीडिया-प्रभारी सरोज-दूबे इत्यनेन उक्तं यत् प्रदेश-निरीक्षकः शेषधर-द्विवेदी मुख्यवक्त्र्या सह सर्वान् अतिथीन् सम्मानितवान्। अस्य प्रशिक्षण-वर्गस्य मुख्यं लक्ष्यं आचार्याणां सर्वांगीण-प्रशिक्षणं कृत्वा राष्ट्र-निर्माणे योगदानाय तान् सक्षमं कर्तुम् अस्ति।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan