Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
नवदिल्ली, 27 मईमासः (हि.स.)।
केंद्रशासनस्य बुधवासरे भारतस्य राष्ट्रियस्वास्थ्यलेखायाः (नेशनल् हेल्थ् अकाउंट्स्-एनएचए) २०२२-२३ प्रतिवेदनं प्रकाशितम्। प्रतिवेदनानुसारं गतदशके देशे स्वास्थ्यक्षेत्रे शासकीयव्यये उल्लेखनीयवृद्धिः अभवत्, यदा जनानां निजकोशतः चिकित्सायाः व्ययः निरन्तरं न्यूनः अभवत्।
केन्द्रीयस्वास्थ्य मन्त्रालयेन प्रकाशिते प्रतिवेदने उक्तं यत् वर्षे २०१३-१४ तः २०२२-२३ पर्यन्तं शासकीयस्वास्थ्यव्ययः (जीएचई) त्रिगुणः वर्धित्वा १.३० लक्षकोटि रुप्यकाणि तः ३.८५ लक्षकोटि रुप्यकाणि अभवत्। अस्मिन्नेव अवधौ सकलघरेलूउत्पादे (जीडीपी) स्वास्थ्ये शासकीयव्ययस्य भागः १.१५ प्रतिशततः वर्धित्वा १.४३ प्रतिशतं प्राप्तवान्। नवीनजीडीपीश्रृङ्खलायाः आधारेण एषः अङ्कः १.४८ प्रतिशतं निर्दिष्टः अस्ति।
प्रतिवेदनानुसारं कुलस्वास्थ्यव्यये (टीएचई) शासनस्य भागः अपि निरन्तरं वर्धितः। वर्षे २०१३-१४ अस्य भागः २८.६ प्रतिशतः आसीत्, यः २०२२-२३ मध्ये वर्धित्वा ४३.७ प्रतिशतं प्राप्तवान्। अपरतः सामान्यजनैः निजकोशतः चिकित्सायै कृतः व्ययः (आउट्-ऑफ्-पॉकेट् एक्सपेण्डिचर्) ६४.२ प्रतिशततः न्यूनीकृत्य ४३.४ प्रतिशतः अभवत्।
स्वास्थ्यमन्त्रालयेन उक्तं यत् आयुष्मानभारतप्रधानमन्त्रिजनआरोग्ययोजना (एबी पीएमजेएवाई), सामाजिकस्वास्थ्यबीमायोजनाः तथा सार्वभौमिकस्वास्थ्यकवरेज् सम्बन्धिनः प्रयासाः जनानां आर्थिकभारं न्यूनं कृतवन्तः।
प्रतिवेदने अपि उक्तं यत् कोविड्-१९ वैश्विकमहामारिकाले शासनं स्वास्थ्यक्षेत्रे अतिरिक्तनिवेशं कृतवती। वर्षे २०२१-२२ मध्ये शासकीयस्वास्थ्यव्ययः जीडीपीस्य १.८४ प्रतिशतपर्यन्तं प्राप्तवान्। अस्मिन् इमर्जेन्सी कोविड् रिस्पॉन्स् पैकेज तथा विश्वस्य महत्तमकोविड् टीकाकरणाभियानस्य व्ययः समाविष्टः आसीत्। अस्मिन्नेव काले जनानां निजव्ययः अपि न्यूनीकृत्य ३९.४ प्रतिशतपर्यन्तं प्राप्तः।
सामाजिकसुरक्षाधारितस्वास्थ्यव्यये अपि उल्लेखनीया वृद्धिः अभिलेखिता। कुलस्वास्थ्यव्यये अस्य भागः २०१३-१४ मध्ये ६ प्रतिशतः आसीत्, यः २०२२-२३ मध्ये वर्धित्वा ९.९ प्रतिशतं प्राप्तवान्। अपरतः निजीस्वास्थ्यबीमायाः भागः अपि ३.४ प्रतिशततः वर्धित्वा ९.२ प्रतिशतं प्राप्तवान्।
शासनेन प्राथमिकस्वास्थ्यसेवासु व्ययः अपि द्विगुणाधिकः वर्धितः। वर्षे २०१३-१४ मध्ये प्राथमिकस्वास्थ्यसेवासु ०.५ लक्षकोटि रुप्यकाणि व्ययीकृतानि, यानि २०२२-२३ मध्ये वर्धित्वा १.४ लक्षकोटि रुप्यकाणि अभवन्।
प्रतिवेदनानुसारं प्रतिव्यक्ति शासकीयस्वास्थ्यव्ययः अपि प्रायः २.७ गुणं वर्धितः। अयं २०१३-१४ मध्ये १,०४२ रुप्यकाणि आसीत्, यः २०२२-२३ मध्ये वर्धित्वा २,७८६ रुप्यकाणि अभवत्।
राष्ट्रियस्वास्थ्यलेखाप्रतिवेदनं स्वास्थ्यपरिवारकल्याणमन्त्रालयस्य अधीनस्थेन राष्ट्रीयस्वास्थ्यप्रणालीसंसाधनकेन्द्रेण (एनएचएसआरसी) निर्मितम्। एतत् प्रतिवेदनं स्वास्थ्यक्षेत्रे शासकीय तथा निजीव्ययस्य प्रवृत्तीनां मूल्याङ्कनं करोति।
---------------
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani