भोपाल-नगरम्, २८ मे-मासः (हि.स.)। मध्यप्रदेशस्य पञ्चायत-ग्रामीण-विकास-श्रम-मन्त्री प्रह्लादसिंह-पटेलः उक्तवान् यत् अद्यतनः दिवसः भारतस्य मध्यप्रदेशस्य च इतिहासे स्वर्णिम-अध्यायवत् अस्ति। एते पावन-अस्थि-अवशेषाः न केवलं अस्माकम् अमूल्या आध्यात्मिक-धरोहराः सन्ति, अपितु वैश्विक-शान्तेः सौहार्दस्य च प्रतीकानि अपि सन्ति। भगवतः बुद्धस्य परम-शिष्यानां पवित्र-अवशेषाणां मङ्गोलिया-देशे प्रदर्शनेन वैश्विकी मान्यता प्राप्स्यते।

मन्त्री पटेलः गुरुवासरे भोपाल-नगरस्य राजा-भोज-विमानस्थानके भगवतः बुद्धस्य परम-शिष्ययोः सारिपुत्र-महामौद्गल्यायनयोः पवित्र-अवशेषान् राजकीय-सम्मानेन मङ्गोलिया-देशं प्रति प्रेषण-कार्यक्रमम् सम्बोधयन् आसीत्। तेन रेखाङ्कितं यत् भगवतः बुद्धस्य एतेषां महान्-शिष्याणां पवित्र-अस्थयः सम्पूर्ण-विष्वे केवलं त्रिषु देशेषु—भारत-श्रीलङ्का-म्यांमार-देशेषु एव संरक्षिताः सन्ति, यत् अस्माकं प्रदेशस्य देशस्य च कृते अत्यन्तं गौरवस्य विषयः अस्ति। अनेन मङ्गोलिया-सहितानां सर्वेषां देशानां बौद्ध-अनुयायिनः प्रदेशं प्रति आगन्तुं प्रेरिताः भविष्यन्ति।

मन्त्री प्रह्लादसिंहः प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदिनः दूरदर्शी-सांस्कृतिक-नीतीनां प्रशंसां कुर्वन् उक्तवान् यत् वर्तमान-सर्वकारः जन-जनस्य श्रद्धां देशस्य आध्यात्मिक-मूल्यानि च वैश्विक-पटलस्य उपरि प्रतिष्ठापयितुं निरन्तरं कार्यं करोति। तेन स्वस्य पूर्व-कार्यकालस्य स्मरणं कुर्वन् उक्तं यत् यदा सः भारतस्य संस्कृति-मन्त्री आसीत्, तदा विशेष-नीतिः निर्मिता आसीत् यत् यस्मात् देशात् एक-लक्षाधिकाः पर्यटकाः भारतं आगच्छन्ति, तत्र तेषां स्थानीय-भाषायां संकेत-पट्टिकाः स्थाप्यन्ताम्। अस्याः नीत्याः अन्तर्गतं श्रीलङ्का-देशात् द्वि-लक्षाधिक-पर्यटकानाम् आगमनानन्तरं साञ्ची-स्थले तेषां भाषायां संकेत-पट्टिकाः स्थापिताः, येन श्रद्धालूनां साञ्ची-तथा अन्य-बौद्ध-स्थल-यात्रायां सुगमता आत्मीयता च अनुभूयते।

तेन बलं दत्तं यत् साञ्ची केवलं स्वकीयैः पाषाण-स्तूपैः एव विश्व-धरोहर-स्थलम् नास्ति, अपितु एतेषां चेतन-अस्थि-अवशेषाणां पावन-उपस्थित्या वैश्विक-श्रद्धायाः केन्द्रम् अस्ति, यस्य कारणेन विश्वस्य विविध-देशेभ्यः पर्यटकाः अत्र आकर्षिताः भवन्ति। पूर्वं एतेषाम् अवशेषाणां सफल-थाईलैण्ड-यात्रायाः उल्लेखं कुर्वन् तेन उक्तं यत् विविध-देशैः सह अस्माकं सांस्कृतिक-आध्यात्मिक-सम्बन्धाः अत्यन्तं प्राचीनाः प्रगाढाश्च सन्ति, एषा यात्रा च तान् सम्बन्धान् नूतनाम् उन्नतिं प्रदास्यति।

साञ्ची आध्यात्मिक-वैभवस्य अनुपमः निधिः : बौद्ध-धर्मगुरुः थेरी

कार्यक्रमे विशेषरूपेण उपस्थितः बौद्ध-धर्मगुरुः बृहत्-गुरुः बानगल-उपतिस्स-नायक-थेरी साञ्ची-स्थलस्य महत्त्वं वर्णयन् उक्तवान् यत् साञ्ची केवलम् ऐतिहासिक-स्थलम् नास्ति, अपितु आध्यात्मिक-वैभवस्य अमूल्यः निधिः अस्ति। बौद्ध-जगति अस्य स्थलस्य महिमा अतुलनीया अस्ति। तेन पूर्व-अनुभवान् सहभाग-कुर्वन् उक्तं यत् यदा एते पवित्र-अस्थि-अवशेषाः पूर्वं थाईलैण्ड-देशं गतवन्तः, तदा तत्र प्रायः पञ्च-पञ्चाशत्-लक्षाधिकाः श्रद्धालवः पूर्ण-श्रद्धया तेषां पूजनम् अर्चनां च कृतवन्तः। तेन उक्तं यत् बौद्ध-परम्परायाम् एतेषाम् अवशेषाणां सर्वोच्चं स्थानम् अस्ति तथा साञ्ची-सदृश्याः पवित्र-धरण्याः संरक्षकः भवितुं तस्मै परमं सौभाग्यं प्राप्तम्, यत् तस्य जीवनस्य महान्तमा उपलब्धिः अस्ति।

भोपाल-जनपदस्य उपायुक्त: प्रियङ्क-मिश्रः उक्तवान् यत् भगवतः बुद्धस्य एष: धरोहरः विश्व-बन्धुत्वस्य अमूल्या निधिः अस्ति। तेन प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदिनः “विकासः अपि, विरासत् अपि” इति मूल-मन्त्रस्य उल्लेखं कुर्वन् उक्तं यत् प्रशासनं एतं संकल्पं भूमौ साकारयितुं पूर्ण-निष्ठया कार्यं करोति। एतादृशाः अन्ताराष्ट्रिय-आध्यात्मिक-प्रकल्पाः सम्पूर्ण-विष्वं प्रति एतत् प्रदर्शयन्ति यत् भारतम् आदिकालतः एव विश्वगुरुः आसीत् तथा स्वकीयया सांस्कृतिक-समृद्ध्या सदा विश्वगुरोः पदे विराजिष्यते।

उपायुक्त: मिश्रः स्वकीय-अनुभवान् सहभागं कुर्वन् उक्तवान् यत् तस्य जन्म उत्तरप्रदेशस्य गोरखपुर-नगरे अभवत्, यत् स्वयं भगवतः बुद्धस्य महापरिनिर्वाण-स्थलेन तदनुषङ्गिकैः पवित्र-प्रदेशैश्च परिवृतम् अस्ति। अतः भोपाल-नगरस्य अस्मिन् पावन-विदाय-समारोहे सहभागी भवितुं तस्य कृते परमं सौभाग्यम् अस्ति। तेन विश्वासः व्यक्तः यत् एतेन गरिमामयेन आयोजनेन मध्यप्रदेशस्य परिचयः मध्य-एशिया-स्थित-मङ्गोलिया-देशं प्रति अधिकं सुदृढः भविष्यति। भविष्ये अपि एतादृशाः सांस्कृतिक-आदान-प्रदान-कार्यक्रमाः अन्य-देशैः सह आयोजयिष्यन्ते, ये अस्माकं प्रदेशस्य कृते अत्यन्तं गौरवपूर्णाः सन्ति, यतः मध्यप्रदेशः ऐतिहासिक-आध्यात्मिक-धरोहरेण समृद्धः प्रदेशः अस्ति।

अस्मिन् गरिमामये प्रस्थान-समारोहे लघु-गुरुः बानगल-विमल-तिस्स-थेरी, इन्टरनेशनल-बुद्धिस्ट-कॉन्फेडरेशन (आईबीसी) इत्यस्य सञ्चालकः कर्नल-यश-सक्सेना, संस्कृति-विभागस्य उप-सचिवेन राजेश-कुमार-गुप्तेन सह अनेके प्रबुद्ध-जनाः वरिष्ठ-प्रशासनिक-अधिकारिणश्च उपस्थिताः आसन्। सर्वैः गणमान्य-नागरिकैः मन्त्र-उच्चारणेन पूर्ण-धार्मिक-विधि-विधानैश्च मध्ये भगवतः बुद्धस्य शिष्यानां पवित्र-अवशेषेभ्यः मङ्गोलिया-यात्रायै श्रद्धापूर्वका विदाय: प्रदत्त:।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan