काठमांडूः, 29 मईमासः (हि.स.)।

नेपालदेशः अद्य सैनिकमञ्चे टुँडिखेलस्थले विशेषसमारोहेण सह गणतन्त्रदिवसं आचरति, किन्तु अस्य वर्षस्य आयोजनं ऐतिहासिकपरिवर्तनकारणात् विशेषचर्चायाः विषयः अभवत्। नेपालस्य गणतन्त्रइतिहासे एषा प्रथमवारम् अस्ति यदा प्रधानमन्त्रिणा समारोहः न सम्बोधितः।

गतवर्षेषु गणतन्त्रदिवससमारोहं सम्बोधयितुं प्रधानमन्त्रिणः परम्परा आसीत्, किन्तु अस्मिन् वर्षे प्रधानमन्त्री बालेन्द्रशाहेन मन्त्रिपरिषदः निर्णयेन सह राष्ट्रपतिं समारोहसम्बोधनार्थं औपचारिकानुरोधः कृतः। एतदर्थं राष्ट्रपतिकार्यालयं प्रति पत्रमपि प्रेषितम् आसीत्।

शासकीयनिर्णयानुसारम् अधुना आरभ्य गणतन्त्रदिवससमारोहं राष्ट्रपतिः सम्बोधयिष्यति। अस्याः नूतनव्यवस्थायाः अन्तर्गतं अस्मिन् वर्षे अपि गणतन्त्रदिवससमारोहे राष्ट्रपतिः रामचन्द्रपौडेलः राष्ट्रं सम्बोधितवान्।

टुँडिखेलस्थले आयोजिते विशेषसमारोहे राष्ट्रपतिः, प्रधानमन्त्री, मन्त्रिपरिषदः सदस्याः, सुरक्षानिकायानां प्रमुखाः, कूटनीतिकप्रतिनिधयः तथा विविधविशिष्टव्यक्तित्वानि सहभागिनः आसन्। समारोहे नेपालीसेना, नेपालप्रहरी तथा सशस्त्रप्रहरीबलेन विशेषपरेड् तथा सांस्कृतिकप्रस्तुतयः अपि प्रदर्शिताः।

राजनैतिकविश्लेषकाणां मतानुसारं गणतन्त्रदिवससमारोहे प्रधानमन्त्रिणः स्थाने राष्ट्रपतेः सम्बोधनस्य निर्णयः नेपालस्य संवैधानिकऔपचारिकपरम्परासु महत्त्वपूर्णपरिवर्तनरूपेण मन्यते। एतत् राज्यप्रमुखस्य भूमिकायाः अधिकप्रमुखतां दातुं प्रयासरूपेण अपि दृष्टम्।

नेपाले २००६ तमे वर्षे राजतन्त्रस्य समाप्तेः तथा देशस्य संघीयलोकतान्त्रिकगणराज्यरूपेण घोषणायाः अनन्तरं अद्यावधि गणतन्त्रदिवससमारोहे प्रधानमन्त्रिणः एव मुख्यसम्बोधनं कुर्वन्तः आसन्। अतः अस्य वर्षस्य व्यवस्था ऐतिहासिकपरिवर्तनरूपेण दृष्टा भवति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani