नव दिल्ली, 31 मईमासः (हि.स.)। पूर्वमहाक्रीकेटक्रीडकस्य सचिन तेंदुलकरस्य मतम् अस्ति यत् इण्डियन-प्रीमियर-लीग (आईपीएल) मध्ये ‘इम्पैक्ट् प्लेयर’ नियमः समाप्तः कर्तव्यः। तेन तर्कः प्रस्तुतः यत् एषः नियमः टी२० क्रिकेट-क्रीडायां बल्लस्य तथा गेंदस्य मध्ये असंतुलनं जनयति। अनेन नियमेन दलानां पूर्वमेव सुदृढायां लाइन-अप् मध्ये एकम् अतिरिक्तं बल्लेबाजं योजयितुं अनुमति: दीयते। तेंदुलकरस्य मतम् अस्ति यत् अस्मिन् प्रारूपे गेंदबाजः पूर्वमेव अत्यधिकदबावे वर्तते, तस्य उपरि एषः नियमः क्रीडां क्रीडकानां पक्षे अधिकतया नमनीयां करोति।

ईएसपीएन-क्रिकइन्फो-अवार्ड्स-समारोहे तेंदुलकरः उक्तवान् यत् ‘व्यक्तिगततया अहं वक्तुं शक्नोमि यत् “इम्पैक्ट् प्लेयर” इत्यस्य अवधारणा समाप्ता कर्तव्या।’ तेन उक्तं यत् ‘मम मतम् अस्ति यत् यदा टी२० प्रारूपे केवलं २० ओवर् एव क्रीडितव्याः भवन्ति, ततः भवन्तः तस्मिन् लाइन-अप् मध्ये अन्यं बल्लेबाजं योजयन्ति। यत्र गेंदबाजाः पूर्वमेव परिस्थितीनां समक्षीकुर्वन्ति, तत्र मया असंतुलनं दृश्यते।’

आईपीएल-क्रीडायाम् इम्पैक्ट् प्लेयर-नियमः २०२३ तमे वर्षे प्रवर्तितः आसीत्। अस्य नियमानुसारं दलानि प्लेइङ्ग्-इलेवन् मध्ये सम्मिलितं कञ्चन क्रीडकं पूर्वमेव घोषितेषु पञ्चसु क्रीडकेषु कस्मिंश्चित् एकेन परिवर्तयितुं शक्नुवन्ति। अस्य नियमस्य मुख्यालोचना एषा अस्ति यत् अनेन क्रीडकानां कृते अधिकस्वतन्त्रतया क्रीडायाः अवसरः प्राप्यते। गतयोः द्वयोः त्रयोः वा संस्करणयोः अंकीयस्तरस्तथा दलस्य आहत्यांकेषु अस्य तथ्यस्य स्पष्टं प्रतिबिम्बनं दृष्टम्। अस्य नियमस्य आलोचना अनेकैः अन्यैः क्रीडकैः अपि कृता अस्ति। तेषु रोहितशर्मा अक्षरपटेलः शुभमानगिलः इत्यादयः क्रीडकाः सम्मिलिताः सन्ति।

तेंदुलकरः आईपीएल-क्रीडायां बल्लस्य तथा गेंदस्य मध्ये दृश्यस्य असंतुलनस्य परिवर्तनार्थं अन्यौ द्वौ परामर्शौ अपि दत्तवान्। प्रथमः — पावरप्ले इत्यस्य बल्लेबाजानां पावरप्ले तथा गेंदबाजानां पावरप्ले इति विभागः, द्वितीयः — प्रत्येकस्मिन् पार्यां एकस्मै गेंदुकक्षेपकाय पञ्च ओवर दातुं च

पूर्वदिग्गजः उक्तवान् यत् ‘फील्डिङ्ग्-प्रतिबन्धैः सह षट्-ओवर्-पावरप्ले मध्ये रिङ्ग्-बाह्ये केवलं द्वौ क्षेत्ररक्षकौ एव नियुक्तौ भवितुं शक्नुतः। प्रथमाः चत्वारः ओवराः क्रीडकानां कृते भवेयुः तथा तेषु अपि एते एव फील्डिङ्ग्-प्रतिबन्धाः प्रवर्तेरन्। ततः अनन्तरं अवशिष्टौ द्वौ पावरप्ले-ओवरौ फील्डिङ्ग्-कप्तानः स्वेच्छया ग्रहीतुं शक्नुयात्। एतयोः द्वयोः अनुवर्तिनोः ओवरयोः क्रीडायाः कस्मिन्नपि चरणे रिङ्ग्-बाह्ये एकः अतिरिक्तः फील्डरः नियुक्तः कर्तुं शक्येत।’ तेंदुलकरः उक्तवान् यत् अनेन भवन्तः (फील्डिङ्ग् करणीयं दलम्) क्रीडां श्रेष्ठतया नियन्त्रयितुं शक्नुवन्ति।

तेन अन्तिमपरामर्शे उक्तं यत् एकस्मै गेंदुकक्षेपकाय पञ्च ओवर् प्रक्षेपणस्य अनुमतिः दातव्या, यतः सदैव दलस्य श्रेष्ठः गेंदुकक्षेपक एव पञ्चमम् ओवर् प्रक्षिपति। किं भवन्तः तं श्रेष्ठं गेंदबाजं अधिकतया गेंदबाजी कुर्वन्तं द्रष्टुं न इच्छन्ति? शीर्षबल्लेबाजाः कदाचित् सम्पूर्णान् २० ओवर यावत् क्रीडनं कुर्वन्ति, तर्हि श्रेष्ठगेंदुकक्षेपकः पञ्च ओवर् किमर्थं न प्रक्षिपेत्?---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani