Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
इतिहास-पृष्ठेषु ०५ मे-दिनाङ्कः अनेकाभिः महत्त्वपूर्णाभिः घटनाभिः अभिलिखितः अस्ति। अस्मिन् एव दिने महान् संगीतकारः नौशाद-अली इत्यस्य पुण्यतिथिः अपि स्मर्यते, येन भारतीय-चित्रपट-संगीतं नूतन-उच्चतां प्रति नीतम्। ०५ मे २००६-दिने दिवं गतस्य तस्य जीवनम् संघर्षस्य सफलतायाश्च प्रेरणादायक-कथा अस्ति।
संगीते प्रगाढ-रुचिं धारयन् सः स्वगृहात् लखनऊ-नगरात् निर्गत्य मुम्बई-नगरं प्राप्तवान्, यत्र प्रारम्भिक-काले सः मार्ग-तटे वसन् कठिन-परिस्थितीनां समक्षं कृतवान्। तत्रैव तेन शयनं, भोजनम्, कार्यस्य अन्वेषणं च कृतम्। शनैः शनैः तस्य परिश्रमः फलितः, तस्मै उस्ताद-झण्डे-खान इत्यनेन सह कार्यस्य अवसरः प्राप्तः, यत्र सः केवलं ४० रूप्यक-मासिक-वेतनं प्राप्नोत्। एषः एव अवसरः तस्य जीवनस्य दृढ-आधारः अभवत्।
नौशाद-अलिनः जीवनस्य प्रमुख-परिवर्तन-बिन्दुः १९५२-वर्षे प्रदर्शिता “बैजू-बावरा” इति चलचित्रम् आसीत्। अस्य चलचित्रस्य संगीतं तं सहसा प्रसिद्धिं नीतम्। अस्य कृते तेन श्रेष्ठ-संगीतकार-रूपेण फिल्मफेयर-पुरस्कारः अपि प्राप्तः। अनन्तरं सः कदापि पश्चात् न प्रत्यावर्तत।
तेन “मुगल-ए-आजम”, “मदर-इण्डिया”, “कोहिनूर”, “पाकीजा”, “गंगा-जमुना”, “बाबुल”, “मेरे-महबूब” इत्यादिषु बहुषु प्रसिद्धेषु चलचित्रेषु संगीतं प्रदत्तम्। तस्य अमूल्य-योगदानस्य मान्यतया १९८१-वर्षे तस्मै देशस्य सर्वोच्च-चलचित्र-सम्बद्धः “दादासाहेब-फाल्के-पुरस्कारः” प्रदत्तः।
नौशाद-अलिनः जीवनं दर्शयति यत् कठिन-परिश्रमः, लग्नता तथा प्रतिभा— एतैः गुणैः युक्तः जनः कस्यापि कठिन-परिस्थितेः अतिक्रम्य सफलतायाः उच्च-शिखरं प्राप्तुं शक्नोति।
महत्त्वपूर्णाः घटनाः
१९४९ — भारते झारखण्ड-पक्षः स्थापितः।१९६१ — अमेरिकादेशस्य प्रथमः अन्तरिक्ष-यात्री ऐलन-शेपर्ड अन्तरिक्ष-यानात् अटलान्टिक-महासागरे अवतीर्णः।१९८० — लण्डन-नगरस्थिते ईरानी-दूतावासे आक्रमणकर्तृभ्यः मुक्तिः प्रदत्ता।१९९९ — रोजानो-प्रोदी यूरोपीय-संघस्य कार्यकारी-अध्यक्षः अभवत्।२००३ — भारत-बाङ्ग्लादेश-संयुक्त-नदी-आयोगस्य सभा सिलहट-नगरि आरब्धा; बेल्जियम-देशे गठबन्धन-सर्वकारः पतितः।२००५ — टोनी-ब्लेयरः तृतीयवारं ब्रिटेन-देशस्य प्रधानमन्त्रि-पदं अधिष्ठितवान्।२००८ — पण्डित-किशन-महाराजस्य अन्त्येष्टि सम्पन्ना; रिहन्द-ऊर्जा-परियोजनायै ग्रीनटेक-पुरस्कारः प्राप्तः; कोलिन-मार्डोकस्य निधनम्।२०१० — श्रीहरिकोटा-अन्तरिक्ष-केन्द्रात् नूतन-रॉकेट-परीक्षणं सफलम्; भारतस्य सर्वोच्च-न्यायालयेन नार्को-विश्लेषण-आदि परीक्षणानि निरस्तानि; गुर्जर-आन्दोलनस्य समाप्तिः; इग्नू-संस्थया विशेष-घोषणा कृता।२०१७ — इस्रो-संस्थया “साउथ-एशिया-सैटेलाइट्” सफलतया प्रक्षिप्तः।
जन्म
१४७९ — सिख-सम्प्रदायस्य तृतीयः गुरुः अमरदासः जातः।१८१८ — कार्ल-मार्क्सः, प्रसिद्धः जर्मन-दार्शनिकः, अर्थशास्त्री तथा वैज्ञानिकः, जातः।१९०३ — अविनाशलिंगम्-चेट्टियारः, भारतीय-अधिवक्ता, गाँधीवादी-नेता, राजनीतिज्ञः तथा स्वतन्त्रता-सैनिकः, जातः।१९११ — प्रीतिलता-वाडेदारः, बंगालस्य राष्ट्रवादी-क्रान्तिकारिणी, जाता।१९१६ — ज्ञानी-जैल-सिंहः, भारतस्य पूर्व-राष्ट्रपतिः, जातः।१९२९ — अब्दुल-हमीद-कैसरः, भारतस्य प्रसिद्धः क्रान्तिकारी, जातः।१९३५ — आबिद-सुरती, राष्ट्रीय-पुरस्कार-विजेता तथा हिन्दी-गुजराती-साहित्यकारः, जातः।१९३६ — नरिन्दर-नाथ-वोहरा, व्यावसायिक-अधिकारी तथा पूर्व-प्रशासनिक-सेवा-अधिकारी (आईएएस), जातः।१९३७ — होशियार-सिंहः, परमवीर-चक्र-समादृतः भारतीय-सैनिकः, जातः।१९५४ — मनोहर-लाल-खट्टरः, हरियाणा-राज्यस्य वर्तमान-मुख्यमन्त्री तथा भारतीय-जनता-पक्षस्य नेता जातः।१९५६ — गुलशन-कुमारः, प्रसिद्धः निर्माता-निर्देशकः तथा व्यवसायी, जातः।१९७० — समरेश-जंगः, भारतस्य प्रसिद्धः निशानेबाज इति जातः।
निधनम्
१८२१ — नेपोलियन-बोनापार्टः, फ्रांसीसी-सैन्य-अधिकारी तथा राजनीतिक-नेता, दिवं गतः।१९५३ — आर.के.शनमुखम्-चेट्टी, राजनीतिज्ञः तथा स्वतन्त्र-भारतस्य प्रथमः वित्तमन्त्री, दिवं गतः।१९६१ — गोरख-प्रसादः, गणितज्ञः, हिन्दी-विश्वकोशस्य सम्पादकः तथा वैज्ञानिक-साहित्यस्य लेखकः, दिवंगतः।२००६ — नौशाद-अली, प्रसिद्धः चलचित्र-संगीतकारः, दिवंगतः।२०१७ — लीला-सेठः, भारतस्य उच्च-न्यायालयस्य प्रथम-महिला-न्यायाधीशा, दिवंगता।
हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता