वाराणसी-नगरम्, ०५ मईमासः (हि.स.)। काशीहिन्दूविश्वविद्यालय-स्थितस्य महामना-मालवीय-मिशनस्य संघटन-मन्त्री प्रमीलपाण्डेय: मंगलवासरे अवदत् यत् गतदिने दृष्टं दृश्यं केवलं राजनैतिक-विजयस्य उत्सवः नासीत्, अपि तु विश्वास-समर्पण-भावनानां सजीवः उत्सवः आसीत्। भारतीयजनतापक्ष-कार्यकर्तॄणां मध्ये बङ्गाल-विजयेन य: उमङ्ग: उत्पन्न:, स: न साधारण-आनन्दस्य परिणामः, किन्तु वर्षाणां परिश्रम-संघर्ष-अटूट-आस्थायाः अविस्मरणीयः भावः आसीत्। यदा कार्यकर्तारः आनन्देन नृत्यन्तः मार्गेषु अवतीर्णाः, तेषां पद-चालने केवलं संगीतस्य लयः नासीत्, अपि तु हृदयस्य स्पन्दनम् अपि आसीत्। एतादृशं अनुभूयते स्म यत् प्रत्येकं पदम् अदृश्यया ऊर्जया सञ्चालितम् इव आसीत्, या अन्तःकरणात् निर्गत्य वातावरणे विलीयते स्म। तत्र वाद्यमानं संगीतं केवलं ध्वनिः नासीत्, अपि तु लयबद्धा अनुभूतिः आसीत्, यां केवलं ते एव अवगन्तुं शक्नुवन्ति ये तस्मिन् क्षणे सहभागिन: आसन्।

प्रमील-पाण्डेयः उक्तवान् यत् अस्मिन् समग्रे दृश्ये विशेषता आसीत् सः अटूटः विश्वासः, यः कार्यकर्तॄणां मुखेषु स्पष्टतया दृश्यते स्म। एषः विश्वासः कस्यचित् व्यक्तेः विषये न, अपि तु तस्मिन् नेतृत्वे आसीत् येन तेषां मार्गदर्शनं कृतम्, उद्देश्यं दत्तम्, स्वप्नं च प्रदर्शितम्। यदा नेतृत्वे एतादृशः विश्वासः भवति, तदा सर्वाः सीमाः स्वयमेव नश्यन्ति। कार्यकर्तारः केवलं समर्थकाः न भवन्ति, अपि तु तस्य विचारधारायाः सजीव-प्रतीकाः भवन्ति। एषः क्षणः केवलं दृष्टुं न, अपि तु अनुभूयितुं योग्यः आसीत्। शब्दाः अस्य गाम्भीर्यं व्यक्तुं असमर्थाः सन्ति। ये तत्र उपस्थिताः आसन्, ते एतत् स्वनेत्रयोः अन्तर्गतं कृतवन्तः—एतादृशं क्षणं, यः आगामिषु कालेषु साक्ष्यं दास्यति यत् विश्वासः समर्पणं च कथं मिलित्वा इतिहासं रचतः। एष एव लोकतन्त्रस्य वास्तविकं बलम् अस्ति, यदा जनमानसः केवलं मतदानं न करोति, अपि तु स्वभावनाभिः नूतन-अध्यायस्य जन्म ददाति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता