नवदिल्लीनगरम्, ०५ मईमासः (हि.स.)। संगीतविदुषी तथा दिल्ली-विश्वविद्यालयस्य पूर्व-प्राध्यापिका डॉ.मधुर-लता-भटनागरः उक्तवती यत् यूनां प्रदर्शनात् दूरं स्थित्वा स्व-मूलैः सह सम्बद्धं भवेत् तथा तादृशानि कार्याणि कुर्वन्तु येन समाजस्य अपि कल्याणं भवति।

डॉ.भटनागरः मङ्गलवासरे हिन्दुस्थान-समाचाराय अवदत् यत् दिल्ली-स्थिते इन्दिरा-गान्धी-राष्ट्रीय-कला-केन्द्रे (आईजीएनसीए) प्रचलति दिल्ली-अन्तर्राष्ट्रीय-चलच्चित्र-महोत्सवः (डीआईएफएफ) २०२६, यस्यान्तर्गतं ७ मई-दिने तस्याः लघु-चलच्चित्रं ‘म्यूजिक-ऑफ-नेचर’ प्रदर्शितं भविष्यति, यत् पर्यावरण-संरक्षणस्य सन्देशं दास्यति। एषा अष्ट-निमेष-परिमिता चलचित्र-रचना मानवीय-पात्रेभ्यः मुक्ताऽस्ति। अस्मिन् केवलं वृक्षाः, पादपाः, निर्झराः, पर्वताः, मेघाः, चन्द्र-तारकादयः एव ‘कलाकाराः’ रूपेण प्रस्तुताः सन्ति।

सा अवदत्— “पुष्प-पादपाः विकसन्ति, गायन्ति च; निर्झराणां प्रवाहेऽपि काचित् लयः अस्ति। अहं तदेव प्राकृतिक-संगीतं संगृहीतवती अस्मि, येन विश्वे यत्र तत्र वृक्षच्छेदनं प्रवर्तते, तत् निरोद्धुं शक्येत तथा जनाः प्रकृतेः महत्त्वं अवगच्छेयुः।” अस्मिन् चलचित्रे कोकिलस्य तथा मयूरस्य यथार्थ-ध्वनयः, वंशी-वादनं तथा अन्य-वाद्य-यन्त्राणि अपि उपयुज्यन्ते।

साक्षात्कार-काले डॉ.भटनागरः स्वस्य गौरवपूर्णं अतीतं संस्मरन्ती उक्तवती यत् सा प्रथमा संगीतकारा आसीत् या पूर्व-प्रधानमन्त्रिणः अटल-बिहारी-वाजपेयीस्य कविताः संगीतमयीकृतवती।

तया अपि उक्तं यत् स्वातन्त्र्यस्य पञ्चाशत्तमे वर्षे उपलक्ष्ये मण्डी-हाउस-स्थिते रूसी-सांस्कृतिक-केन्द्रे स्वयम् अटल-बिहारी-वाजपेयी-इत्यस्य उपस्थितौ तस्याः गीत-कैसेट्-विमोचनं कृतम्। तया तस्य प्रसिद्ध-रचनाः— “विश्व-शान्तेः वयं साधकाः, युद्धं न भविष्यति”, “तस्याः स्मरणं कुरुत”, “भारतस्य मस्तकं कदापि न नमिष्यति”— इत्यादीनि स्व-स्वरैः अलंकृतानि।

मूलतः मुरादाबाद-नगरे निवासी तथा दिल्लीं कर्मभूमिं कृतवती डॉ.भटनागरः संगीते पीएचडी-उपाधिं प्राप्तवती। तया लिखिताः शोध-ग्रन्थाः अद्यापि विश्वविद्यालयेषु अध्याप्यन्ते। अधुना एव २६ जनवरी-दिने गणतन्त्र-दिवसस्य तथा संविधानस्य पञ्चसप्ततितम-वर्षपूर्तेः उपलक्ष्ये दूरदर्शनेन तस्याः पञ्च गीतानि प्रसारितानि।

अद्यतन ‘रील्स’-सामाजिक-माध्यम-प्रधानायाः पीढ्याः प्रति सन्देशं दत्त्वा डॉ.भटनागरः अवदत् यत् कलायाः सामाजिक-उद्देश्यम् अनिवार्यम् अस्ति। सा अवदत्— “किमपि कलात्मकं कार्यं तादृशं भवेत् यस्मिन् सामाजिकः सन्देशः अस्ति। यूनां केवलं प्रदर्शनस्य (भौतिकतावादस्य) अनुगमनं न कर्तव्यम्, अपितु स्व-मूलैः सह सम्बद्धं भवितव्यम्।”

डॉ.भटनागरः वर्तमाने ध्रुपद-धमार-इत्यादीनां लुप्तप्रायाणां शास्त्रीय-शैल्यानां संरक्षणाय अपि कार्यं कुर्वती अस्ति। तस्याः ‘मधुर-लता’ इति यूट्यूब-चैनल् भजन-गजल-शास्त्रीय-संगीत-प्रेमिणां कृते एकं महत्त्वपूर्णं मंचं जातम्।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता