Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
दशकानां दीर्घकालिकानन्तरं कृतायाः याचनायाः फलस्वरूपं तेलङ्गान-राज्यम् आधिकारिकरूपेण भारतस्य २९तमं राज्यम् अभवत्। आन्ध्रप्रदेशस्य पुनर्गठनस्य अनन्तरं निर्मितेन अनेन नूतनेन राज्येन देशस्य राजनैतिक-प्रशासनिक-मानचित्रे नवीनः आयामः प्रदत्तः।
तेलङ्गान-राज्यस्य गठनम् आन्ध्रप्रदेशस्य विभाजनानन्तरं सम्पन्नम्। पृथक्-राज्यस्य मागधां प्रति वर्षाणि यावत् सञ्चालिते आन्दोलनस्य अन्तर्गतं छात्राः, कर्मचारिणः, राजनैतिक-दलानि तथा सामान्य-नागरिकाः सक्रियतया सहभागित्वम् अकुर्वन्। आन्दोलनस्य समये बहवः विशाल-प्रदर्शनाः अभवन् तथा सहस्रशः जनाः तेलङ्गान-राज्यस्य याचनां राष्ट्रीय-स्तरे प्रमुख-विषयरूपेण प्रतिष्ठापितवन्तः।
राज्य-गठनानन्तरं हैदराबाद-नगरं तेलङ्गाना-इत्यस्य राजधानीरूपेण घोषितम्। तदनन्तरं व्यवस्थाविशेषानुसारं निर्धारितकालपर्यन्तं हैदराबाद-नगरं तेलङ्गाना-आन्ध्रप्रदेशयोः संयुक्त-राजधानीरूपेण अपि स्वीकृतम् आसीत्।
तेलङ्गानाराज्यस्य गठनं क्षेत्रीय-परिचयस्य, प्रशासनिक-सुविधायाः तथा सन्तुलित-विकासस्य दिशि महत्त्वपूर्णं पदक्षेपम् इति मन्यते। नूतन-राज्यस्य निर्माणानन्तरं सिञ्चनम्, कृषिः, उद्योगः, सूचना-प्रौद्योगिकी तथा नगरीय-विकासक्षेत्रेषु बह्व्यः नवीन-योजनाः प्रारब्धाः, येन राज्यं राष्ट्रस्य अर्थव्यवस्थायां स्वकीयां विशिष्ट-परिचयं निर्मातुम् अशकत्।
विशेषज्ञानां मते तेलङ्गानाराज्यस्य गठनं भारतीय-लोकतन्त्रस्य तां सामर्थ्यं प्रदर्शयति, यस्य माध्यमेन संवैधानिक-लोकतान्त्रिक-प्रक्रियाभिः क्षेत्रीय-आकाङ्क्षाः परिपूरयितुं शक्यन्ते। अद्य तेलङ्गाना-राज्यं देशस्य शीघ्र-विकासशील-राज्येषु गण्यते तथा प्रतिवर्षं जून-मासस्य द्वितीया तिथिः राज्य-स्थापना-दिवसरूपेण आचर्यते।
महत्त्वपूर्ण-घटनाचक्रम्
१९०८ — माणिकटोला-बम-प्रकरणे अरविन्द-घोषः निगृहीतः।१९४१ — जर्मनी-इराक-देशयोः मध्यवर्ती संघर्षः समाप्तः।१९४६ — इटली-देशः गणराज्यरूपेण स्थापितः।१९५३ — ब्रिटिश-राजसिंहासने महाराज्ञी एलिजाबेथ-द्वितीयायाः राज्याभिषेकः सम्पन्नः।१९५६ — भारतीय-चलच्चित्र-जगतः विख्यात-निर्देशकः मणिरत्नम् अजायत।१९६६ — अमेरिकादेशस्य प्रथमं चन्द्र-अन्वेषण-यानं ‘सर्वेयर-१’ चन्द्रपृष्ठे सफलतया अवतीर्णम्।१९७९ — पोप-जॉन-पॉल-द्वितीयः पोप-पदग्रहणानन्तरं प्रथमवारं स्वदेशं पोलैण्डम् अगच्छत्।१९९६ — युक्रेन-देशः स्वस्य अन्तिमं परमाण्वस्त्रं रूस-देशाय समर्प्य परमाण्वस्त्र-रहित-देशः अभवत्।१९९९ — दक्षिण-उत्तर-कोरिययोः उच्चस्तरीय-वार्तायै सहमति अभवत्; भूटान-देशे दूरदर्शन-प्रसारणस्य आरम्भः अभवत्।२००० — पाकिस्तानस्य न्यायालयेन नवाज-शरीफस्य दण्डवृद्धि-संबद्धा याचिका स्वीकृता; कुआलालम्पुर-नगरे पेट्रोनास-ट्विन-टावर्स दर्शकाणां कृते उद्घाटिताः।२००३ — म्यांमार-देशस्य जनतान्त्रिक-नेत्री आङ-सान-सू-की इत्यस्याः निग्रहणानन्तरं सर्वाणि शिक्षण-संस्थानानि निरोधितानि।२००४ — आस्ट्रेलियादेशस्य जेनिफर-हॉकिन्स: ‘मिस यूनिवर्स’ इति उपाधिं प्राप्तवती।२००५ — भारत-रूस-चीन-देशानां ब्लादिवोस्तोक-सम्मेलनं समाप्तम्।२००६ — अमेरिकादेशेन दाऊद-इब्राहीम-तस्य संगठनं च प्रतिबन्धितम्।२००८ — मध्यप्रदेशस्य स्वास्थ्य-मन्त्री अजय-विष्णोई त्यागपत्रम् अयच्छत्।२००८ — टाटा-मोटर्स-संस्थया फोर्ड-मोटर-कम्पन्याः ‘जगुआर’ तथा ‘लैण्ड-रोवर’ इति ब्राण्डद्वयस्य अधिग्रहणं सम्पन्नम्।२००८ — लेफ्टिनेण्ट-जनरल् नरेश-कुमार-परमारः स्थलसेनायाः चिकित्सासेवायाः महानिदेशकः नियुक्तः।२००८ — आस्ट्रेलियादेशेन इराक-देशे स्वीयम् अभियानं स्थगितम्।२००८ — विख्यातः रूप-परिकल्पकः इवेस-साँ-लॉरेन दिवंगतः।२०१२ — मिस्र-देशस्य भूतपूर्व-राष्ट्रपतिः होस्नी-मुबारकः आजीवन-कारावास-दण्डेन दण्डितः।२०१४ — तेलङ्गान-राज्यम् भारतस्य २९तमं राज्यम् अभवत्।
जन्म
१९३० — बाबूलाल-गौरः, भारतीय-जनता-पक्षस्य नेता तथा मध्यप्रदेशस्य भूतपूर्व-मुख्यमन्त्री।१९३२ — बलबीर-सिंह-जूनियरः, भारतीय-हॉकी-दलस्य भूतपूर्व-क्रीडकः।१९४३ — इलैयाराजा, भारतीय-चलच्चित्राणां विख्यातः सङ्गीतकारः, गीतकारः तथा गायकः।१९५१ — अनन्त-गीते, प्रसिद्धः राजनीतिज्ञः।१९५५ — मणिरत्नम्, भारतस्य प्रसिद्धेषु चलच्चित्र-निर्माता-निर्देशकेषु अन्यतमः।१९५५ — नन्दन-नीलेकणि:, भारतीयः उद्यमी, प्रशासकः तथा इन्फोसिस-संस्थायाः सह-संस्थापकः।१९६१ — तमिलिसै-सुन्दरराजन्, भारतीय-जनता-पक्षस्य राजनीतिज्ञा।१९६३ — नटराजन-चन्द्रशेखरः, भारतीयः उद्योगपतिः।१९८० — डोला-बैनर्जी, भारतीय-धनुर्विद्या-क्रीडिका।
निधनम्
१९७८ — प्राणकृष्ण-पारिजा, पद्मभूषण-सम्मानितः प्रसिद्धः भारतीय-वैज्ञानिकः।१९८४ — विश्वनाथ-दासः, भारतीयः राजनीतिज्ञः तथा उड़ीसा-प्रान्तस्य भूतपूर्व-मुख्यमन्त्री।१९८८ — राज-कपूरः, भारतीयः प्रसिद्धः अभिनेता, निर्माता तथा निर्देशकः।२००४ — श्रीकान्त-जिचकरः, बहुविषय-विद्यायाः कृते प्रसिद्धः भारतीय-विद्वान्।
महत्त्वपूर्ण-अवसराः
अन्ताराष्ट्रिय-यौनकर्मी-दिवसः।तेलङ्गाना-राज्य-स्थापना-दिवसः।
हिन्दुस्थान समाचार / Divya Ranjan