Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
भारतीय-लोकतन्त्रस्य इतिहासे १२ जूनमास: १९७५ इत्येषा तिथिः महत्त्वपूर्णतया बहुचर्चित-घटनारूपेण अभिलिखिता अस्ति। अस्मिन्नेव दिने इलाहाबाद-उच्चन्यायालयेन तत्कालीन-प्रधानमन्त्रिणः श्रीमती-इन्दिरा-गान्ध्याः १९७१ वर्षस्य लोकसभा-निर्वाचनम् अमान्यं घोषितं कृत्वा ऐतिहासिकः निर्णयः प्रदत्तः, येन देशस्य राजनीतौ व्यापकः कम्पः उत्पन्नः।
अयं निर्णयः समाजवादी-नेता राजनारायणस्य याचनया सम्बद्धः आसीत्। याचनायां निर्वाचन-प्रचारस्य समये सर्वकारीय-संसाधनानां पदस्य च अनुचित-लाभग्रहणस्य आरोपः कृतः आसीत्। दीर्घकालीन-श्रवणानन्तरं न्यायालयेन कतिपयानि निर्वाचन-अनियमिततानि स्वीकृत्य इन्दिरा-गान्ध्याः निर्वाचनं निरस्तं कृतम्।
अस्मात् निर्णयात् परं देशे राजनैतिक-अस्थिरतायाः संघर्षस्य च वातावरणं निर्मितम्। विपक्ष-दलैः एषः निर्णयः लोकतान्त्रिक-उत्तरदायित्वस्य महान् विजयः इति कथितः, यदा तु काङ्ग्रेस-समर्थकैः निर्णयस्य विरोधे स्वीयाः प्रतिक्रियाः प्रदर्शिताः। प्रकरणम् अग्रे उच्चतम-न्यायालयं प्राप्तम्, यत्र अन्तरिम-राहतायाः प्राप्तेरपि राजनैतिक-विवादः शान्तो नाभवत्।
इतिहासकाराणां मते १२ जून-दिनस्य अयं निर्णयः भारतीय-राजनीतेः अत्यन्त-निर्णायक-परिवर्तन-बिन्दुषु अन्यतमः सिद्धः। अस्य किञ्चिदेव दिवसानन्तरं देशे तीव्र-राजनैतिक-परिवर्तनानि दृष्टानि तथा च अन्ततः १९७५ वर्षस्य जून-मासे आपत्कालः प्रवर्तितः, यः भारतीय-लोकतन्त्रस्य अत्यन्त-विवादास्पद-कालखण्डेषु अन्यतमः गण्यते।
महत्त्वपूर्ण-घटनाचक्रम्
१२०६ — कुतुबुद्दीन-ऐबकेन गुलाम-वंशस्य स्थापना कृता, यः अनन्तरं दिल्ली-सुल्तानत् इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्।१८४९ — लुईस-फेक्टिक-हैसलेट् इत्यस्मै गैस-मुखावरणस्य कृते अधिकारं प्रदत्तम्।१८९८ — फिलिपीन्स-देशः स्वतन्त्र-राष्ट्ररूपेण अभवत्।१९२९ — द्वितीय-विश्वयुद्धकाले नाजी-अत्याचारस्य पीडिता यहूदी-कन्या एनी-फ्रैंक इत्यस्याः जन्म अभवत्।१९६२ — अमेरिकादेशस्य एल्कटराज-कारागारात् त्रयः बन्दिनः पलायिताः।१९६४ — वर्णभेद-विरोधी-आन्दोलनस्य नेता नेल्सन-मण्डेला आजीवन-कारावास-दण्डेन दण्डितः।१९७२ — महात्मा-गान्धिनः जीवनचरितस्य अष्ट-खण्डात्मक-ग्रन्थस्य लेखकः डी. जी. तेन्दुलकरः दिवंगतः।१९७५ — इलाहाबाद-उच्चन्यायालयेन तत्कालीन-प्रधानमन्त्री इन्दिरा-गान्धी निर्वाचने सरकारीय-यन्त्रणायाः दुरुपयोगस्य दोषिणी घोषितासीत् तथा च तस्याः निर्वाचनम् अमान्यं कृतम्।१९८७ — ब्रिटिश-निर्वाचनेषु मार्गरेट्-थैचर तृतीयवारं विजयं प्राप्तवती।१९९० — भारतीय-राष्ट्रीय-उपग्रहः प्रक्षेपितः।१९९० — रूसी-संघस्य संसद् स्वस्य सार्वभौमत्वं घोषितवती; अयं दिवसः रूस-दिवसरूपेण आचर्यते।१९९४ — विश्वस्य बृहत्तमस्य ट्विन्-जेट् विमानस्य बोइङ्ग-७७७ इत्यस्य प्रथम-उड्डयनम् अभवत्।१९९८ — भारत-पाकिस्तानयोः परमाणु-परीक्षणानन्तरं जी-८-देशैः ऋण-निषेधस्य निर्णयः कृतः।१९९९ — पाकिस्तानस्य रक्षा-वित्तविवरणे प्रायः ११ प्रतिशत-वृद्धिः अभवत् तथा च पूर्व-तिमोर-देशस्य संयुक्तराष्ट्रसङ्घीय-अभियानाय सुरक्षा-परिषदः अनुमतिः प्रदत्ता।२००१ — सीमाविषये भारत-बाङ्ग्लादेशयोः वार्ता आरब्धा।२००२ — विश्व-बालश्रम-निषेध-दिवसस्य आरम्भः अभवत्।२००२ — स्वीडन-देशेन सह स्पर्धा समतायां समाप्ता, येन अर्जेण्टिना-देशः विश्वकप-फुटबॉल-प्रतियोगितायाः बहिः अभवत्।२००४ — सवन्ना-नगरे समूह-८-शिखर-सम्मेलनम् सम्पन्नम्।२००७ — कनाडा-देशे आयोजिते जीवविज्ञान-ओलम्पियाडे चतुर्णां भारतीयानां चयनम् अभवत्।२००७ — ऑस्ट्रेलिया-देशस्य विद्यालयेषु सिख-छात्रेभ्यः कृपाण-धारणस्य अनुमतिः प्रदत्ता।२००८ — षष्ठ-सैफ-फुटबॉल-चैम्पियनशिप-इत्यस्य आयोजनाधिकारः प्रदत्तः।२००८ — प्रसिद्ध-चलच्चित्र-निर्देशकः मृणाल-सेनः पुरस्कृतः।२०१६ — साइना-नेहवाल् द्वितीयवारम् ऑस्ट्रेलियन-ओपन-उपाधिं जितवती।२०१६ — क्रिस्टियानो-रोनाल्डो विश्वस्य सर्वोच्च-वेतन-प्राप्त-क्रीडकः अभवत्।
जन्म
१८४३ — सर् डेविड-गिलः, स्कॉटलैण्ड-देशीयः खगोलशास्त्री।
१९१५ — सी. के. नागराज-रावः, कन्नड-लेखकः, नाटककारः, पत्रकारः च।१९२४ — जॉर्ज-बुशः, अमेरिकादेशस्य भूतपूर्व-राष्ट्रपतिः।१९३२ — ई. श्रीधरनः, भारतस्य प्रसिद्धः स्थापत्य-अभियन्ता।१९३२ — पद्मिनी, हिन्दी-तमिळ-मलयाळम्-चलच्चित्रेषु प्रसिद्धा अभिनेत्री।१९३५ — श्यामा, भारतीय-चलच्चित्र-जगतः प्रसिद्धा अभिनेत्री।१९४७ — बण्डारु-दत्तात्रेयः, भारतीय-जनता-पक्षस्य वरिष्ठ-राजनेता।१९४९ — सुरुज-बाई-खाण्डे, छत्तीसगढस्य प्रसिद्धा भरथरी-गायिका।१९५७ — गीताञ्जलि-श्री, हिन्दी-साहित्यस्य प्रसिद्धा कथाकार-उपन्यासकारा।१९५७ — नरेन्द्रसिंह-तोमरः, भारतीय-जनता-पक्षस्य प्रमुखः राजनेता।१९७९ — रितेश-बत्रा, चलच्चित्र-निर्देशकः।
निधनम्
१९७२ — डी. जी. तेन्दुलकरः, महात्मा-गान्धिनः जीवनी-लेखकः।१९७६ — गोपीनाथ-कविराजः, संस्कृत-विद्वान् महान् दार्शनिकश्च।१९८१ — पी. बी. गजेन्द्रगडकरः, भारतस्य भूतपूर्वः सप्तमः मुख्य-न्यायाधीशः।१९८६ — अमिय-चक्रवर्ती, बाङ्ग्ला-साहित्यस्य विख्यातः साहित्यकारः।१९८९ — नीलोफर-राजकुमारी, ओट्टोमन-राजवंशस्य अन्तिमा शहजादी।१९९९ — जलगम-वेङ्गल-रावः, आन्ध्रप्रदेशस्य भूतपूर्वः मुख्यमन्त्री।२००० — पुरुषोत्तम-लक्ष्मण-देशपाण्डे, लोकप्रियः मराठी-लेखकः, नाटककारः, अभिनेता च।२०१७ — सी. नारायण-रेड्डी, ज्ञानपीठ-पुरस्कार-विभूषितः तेलुगु-कविः।
महत्त्वपूर्णः अवसरः
विश्व-बालश्रम-निषेध-दिवसः।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan