Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
- दृढकृषिम्अंगीकुर्युः कृषकाः : डॉ. सुबोध यादवः
प्रयागराजः, 11 जूनमासः (हि.स.)।
रासायनिक उर्वरकस्य प्रयोगेण मृदां सुदृढीकरोति ये कृषकमित्राः सूक्ष्मजीवाः सन्ति ते विनश्यन्ति। अपरतः जैविक उर्वरकस्य प्रयोगेण सूक्ष्मजीविनां संख्यायां वृद्धिः भवति तथा मृदायाः उर्वरकक्षमतायाः सुदृढीकरणं भवति।
गुरुवासरे कृषि विज्ञान केन्द्र प्रयागराजस्य वैज्ञानिकौ डॉ निमिषा नटराजन तथा डॉ सुबोध यादव एतां सूचनां प्रदत्तवन्तौ।
ताभ्याम् उक्तं यत् जैव उर्वरकाणां अधिकाधिक प्रयोगेण ते केवलं मृदायाः उर्वरता तथा संरचनायाः सुधारं न कुर्वन्ति, अपितु सस्य उत्पादनस्य गुणस्य च वर्धने अपि महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्ति।
ताभ्याम् उक्तं यत् जैव उर्वरकाः पर्यावरणानुकूलाः सुरक्षिताः अल्पव्यययुक्ताः च विकल्पाः सन्ति, ये स्थायि कृषेः प्रोत्साहनं कुर्वन्ति।
कृषि विज्ञान केन्द्र प्रयागराजेन कृषकान् जागरूकान् कुर्वद्भिः वैज्ञानिकैः उक्तं यत् जैव उर्वरकाः तादृशाः सूक्ष्मजीवाः सन्ति, ये पादपानां वृद्धिं वर्धयन्ति तथा मृदायाः उत्पादकत्वस्य अपि सुधारं कुर्वन्ति।
दलहनी सस्येषु राइजोबियमस्य प्रयोगः लाभदायकः
कृषि वैज्ञानिक डॉ निमिषा नटराजन अवदत् यत् दलहनी सस्येषु राइजोबियम, धान तथा अन्येषु अन्न सस्येषु एजोस्पिरिलम् तथा विभिन्न सस्येषु एजोटोबैक्टरस्य प्रयोगेण पादपेभ्यः आवश्यकं नाइट्रोजन तत्त्वं प्राप्यते तथा रासायनिक उर्वरकाणां आवश्यकता न्यूनता गच्छति।
तया उक्तं यत् पीएसबी फॉस्फेट घुलनशील जीवाणवः मृदायाम् उपलब्धं फॉस्फोरस तत्त्वं पादपानां उपयोगाय योग्यं कुर्वन्ति, येन मूलानां विकासः श्रेष्ठः भवति तथा सस्यस्य गुणवत्तायां सुधारः भवति। अपरतः माइकोराइजा पादपानां मूलैः सह सहजीवी सम्बन्धं स्थापयित्वा पोषकतत्त्वानां जलस्य च अवशोषणं वर्धयति।
अनुशंसित मात्रायां जैव उर्वरकस्य प्रयोगः लाभदायकः
कृषि विज्ञान केन्द्र प्रयागराजस्य वैज्ञानिकः डॉ सुबोध यादव कृषकेभ्यः बीज उपचारस्य माध्यमेन जैव उर्वरकाणां प्रयोगविधिं विवृण्वन् अवदत् यत् अनुशंसित मात्रायां जैव उर्वरकाणां प्रयोगेण अङ्कुरणं श्रेष्ठं भवति, पादपानां रोगप्रतिरोधक क्षमता वर्धते तथा उत्पादन व्यये न्यूनता आगच्छति। तेन उक्तं यत् जैव उर्वरकाणां नियमित प्रयोगेण मृदायाः स्वास्थ्यं सुधरति तथा कृषि पर्यावरणानुकूला भवति।
तेन कृषकेभ्यः रासायनिक उर्वरकाणां सन्तुलित प्रयोगेन सह जैव उर्वरकाणां स्वीकर्तुं प्रार्थना कृता तथा उक्तं यत् अनेन कृषि अधिक लाभकरी स्थायिनी सुरक्षिती च भवितुं शक्नोति। कृषि विज्ञान केन्द्रेण कृषकान् वैज्ञानिक कृषेः तथा प्राकृतिक संसाधनानां संरक्षणस्य प्रति निरन्तरं जागरूकाः क्रियन्ते।
---------------
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani