Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
सागरनगरम्, १२ जूनमासः (हि.स.)। उच्यते यत् धर्मस्य, जातेः, भाषायाश्च भित्तयः केवलं मानव-मनसि एव भवन्ति, हृदये तु केवलं प्रेम मानवता च वसतः। एतदेव सत्यं मध्यप्रदेशस्य सागर-जनपदे स्थितेन ‘घरौंदा-आश्रमेण’ प्रतिपादितम्।
अत्र एका अद्वितीया हृदयस्पर्शिनी च कथा प्रकाशमागता, या साम्प्रदायिक-सौहार्दस्य निःस्वार्थ-प्रेम्णश्च उत्कृष्टा दृष्टान्तरूपेण वर्तते। प्रायः त्रिवर्षेभ्यः स्वपरिवारात् वियुक्तः एकः निष्पापः बालकः, यः अस्य आश्रमस्य ‘रामः’ आसीत्, अधुना ‘रहीमः’ इति स्वस्य वास्तविक-मातापितृभ्यां सह पुनर्मिलनाय सज्जः अस्ति।
आश्रमस्य सञ्चालिका प्रीति-यादवः शुक्रवासरे अवदत् यत् एषः प्रसङ्गः प्रायः त्रिवर्षपूर्वस्य अस्ति। तस्मिन् काले सागर-जनपदे एकः मूक-बधिरः बालकः अनाथवत् अत्यन्त-दयनीयावस्थायां प्राप्तः। सः न वक्तुं शक्नोति स्म, न च श्रोतुम्। अतः स्वनाम, निवासस्थानं, मातापितरौ वा विषये किमपि वक्तुं असमर्थः आसीत्। तस्य परिचयः सर्वथा अज्ञातः आसीत्।
तदा प्रीति-यादवः तस्य हस्तं गृहीत्वा आश्रमे आश्रयं प्रदत्तवती। सा कस्यापि भेदभावस्य अभावे तं स्वपुत्रवत् पोषितवती।
बालकस्य वास्तविक-परिचयस्य अभावात् आश्रम-प्रबन्धनेन तत्र निवसद्भिः जनैश्च तस्मै स्नेहेन ‘रामः’ इति नाम दत्तम्। गत-त्रिवर्षेषु रामः आश्रमस्य प्रत्येकं सदस्यस्य हृदये विशेषं स्थानं प्राप्तवान्। तस्य निष्कपटता सर्वेषां मनांसि आकृष्यत्। एतेषु वर्षेषु कश्चन अपि तस्य जातिं, धर्मं, मूल-परिचयं वा ज्ञातुं प्रयत्नं न कृतवान्, अपितु सर्वैः तस्मै केवलं स्नेहः वात्सल्यं च प्रदत्तम्।
आश्रम-प्रबन्धनं, स्थानीय-आरक्षक-दलम् तथा सामाजिक-कार्यकर्तारः निरन्तरं तस्य परिजनान् अन्वेष्टुं प्रयतमानाः आसन्। अन्तर्जाल-साधनानि, आरक्षक-अभिलेखाः च परीक्षिताः, किन्तु सफलता न प्राप्ता। तथापि सतत-प्रयत्नानन्तरं अन्ततः बालकस्य वास्तविक-परिवारस्य सूत्रं प्राप्तम्।
अन्वेषणेन ज्ञातं यत् एषः बालकः मूलतः गुजरात-राज्यस्य निवासी अस्ति तथा तस्य वास्तविकं नाम ‘रहीमः’ अस्ति। यदा गुजराते निवसद्भिः तस्य परिजनैः सह सम्पर्कः स्थापितः, तदा वर्षान्तरात् स्वपुत्रं अन्विष्यमाणयोः मातापित्रोः नेत्राभ्यां आनन्दाश्रूणि प्रवाहितानि। अधुना रहीमस्य परिवारः वैधानिक-प्रक्रियाम् अनुसृत्य तं स्वगृहं नेतुं सागरं आगमिष्यति।
एषा कथा केवलं हरितस्य बालकस्य स्वपरिवारेण सह पुनर्मिलनस्य वार्ता नास्ति, अपितु भारतीय-सामाजिक-सौहार्दस्य तथा गङ्गा-यमुना-संस्कृतेः सजीव: दृष्टान्तः अस्ति। त्रिवर्षपर्यन्तं एकः मुस्लिम-धर्मावलम्बी बालकः ‘रामः’ इति नाम्ना तादृशमेव स्नेहं वात्सल्यं च प्राप्तवान्, यद् कश्चन सनातन-परिवारः स्वपुत्राय ददाति।
वैधानिक-प्रक्रियायाः सम्पूर्णतायां सति ‘रामः’ स्वस्य वास्तविक-परिचयेन ‘रहीमः’ रूपेण स्वगृहं प्रत्यागमिष्यति। आश्रमस्य सदस्यानां नेत्राणि अश्रुपूर्णानि सन्ति, किन्तु हृदये एतत् सन्तोषः वर्तते यत् एका मातुः हरितः पुत्रः पुनः प्राप्तः।
एषा कथा समाजाय सन्देशं ददाति यत् नामानि परिवर्तितुं शक्यन्ते, धर्माः भिन्नाः भवितुं शक्नुवन्ति, किन्तु वात्सल्यस्य, वेदनायाः, मानवतायाश्च कश्चन धर्मः नास्ति। मानवता एव संसारस्य महानतमः सत्यश्च धर्मः अस्ति।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan