वाराणसीनगरम्, १३ जूनमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य धार्मिक-नगरे वाराणस्यां शनिवासरे दशाश्वमेध-घट्टे पर्यावरण-संरक्षणाय मानसिक-शान्तये च वैदिक-मन्त्र-उच्चारणस्य मध्ये यज्ञ-पूजनम् आयोजितम्। घट्टे गङ्गा-आरार्तिक्या: आयोजनं कुर्वत्या गङ्गोत्री-सेवा-समितेः तत्त्वावधाने अर्चकैः सह नमामि गङ्गे-कार्यक्रमस्य स्वयंसेवकाः अपि पूजने सहभागित्वम् अकुर्वन्। यज्ञ-पूजने सामान्य-श्रद्धालवोऽपि सम्मिलिताः आसन्।

पूजने सहभागी गङ्गा-सेवकः राजेश-शुक्लः अवदत् यत् गङ्गा-तीरे यज्ञ-सम्पादनम् आध्यात्मिक-मानसिक-शान्त्योः कृते अत्यन्तं फलदायकं मन्यते। शास्त्रानुसारं कस्मिन्नपि पवित्र-तीर्थस्थले अथवा गङ्गा-तटे कृतस्य हवनस्य फलं सामान्य-स्थलात् कोटि-गुणाधिकं प्राप्यते। सनातन-धर्मे गङ्गा देव-नदीरूपेण मान्यते। गङ्गा-तीरे उपविश्य आहुति-प्रदानेन वातावरणं अत्यन्तं शुद्धं भवति तथा साधकस्य शारीरिक-मानसिक-पापानां नाशो भवति।

वेदेषु पुराणेषु च, विशेषतः स्कन्द-पुराणे, उक्तं यत् गङ्गा-तटे कृतस्य जपस्य तपसः दानस्य यज्ञस्य च फलम् अनन्तगुणितं भवति। यदि हवनस्य उद्देश्यं पितृ-शान्तिः अथवा तर्पणं भवति, तर्हि गङ्गा-तीरे कृतं हवनं पितृभ्यः मोक्ष-प्रदायकं मन्यते। प्रवहन्ती गङ्गा तथा यज्ञस्य पवित्राग्निः संयुक्तरूपेण वातावरणे उच्च-कोट्याः सकारात्मक-ऊर्जायाः सञ्चारं कुरुतः, यत् ध्यान-साधनयोः कृते सर्वोत्तमं भवति।

पर्यावरण-संरक्षणे यज्ञस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका अस्ति। वैज्ञानिक-मान्यतानुसारं वैदिक-परम्परानुसारं च यज्ञ-सामग्री, घृतं तथा औषधीय-वनस्पतीनां अग्नौ दाहनेन उत्पन्नः धूमः प्राकृतिक-वायु-शोधकरूपेण कार्यं करोति। सः वातावरणे विद्यमानान् हानिकारक-बैक्टीरियान् सूक्ष्मजीवान् च नाशयित्वा पर्यावरणं शुद्धीकरोति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan