हरिद्वारम्, 14 जूनमासः (हि.स.)।

सोमवत्याः अमावास्यायाः स्नानपर्वणः पूर्वं धर्मनगरे हरिद्वारे श्रद्धालूनाम् अभूतपूर्वसमागमेन नगरस्य यातायातव्यवस्था सम्पूर्णतया प्रभाविताभवत्। रविवासरे प्रभाते आरभ्य एव राष्ट्रीयमार्गेषु प्रमुखसम्पर्कमार्गेषु नगरस्य आन्तरिकमार्गेषु च वाहनानां भारः निरन्तरं वर्धितः येन अनेकस्थलेषु दीर्घः यातायातावरोधः अभवत्।

श्रद्धालवः स्वस्वगन्तव्यस्थानं प्राप्तुं बहुकालपर्यन्तं यातायातावरोधे बद्धाः अभवन्। प्रशासनपुलिसविभागाभ्यां विशेषयातायातयोजना प्रवर्तितापि वर्धमानजनसमूहेन व्यवस्थाः अनेकस्थलेषु दबावस्य अधीनाः दृष्टाः।

सोमवत्याः अमावास्यायाः धार्मिकमहत्त्वकारणात् देशस्य विविधराज्येभ्यः बहुसंख्यकाः श्रद्धालवः हरिद्वारं आगच्छन्ति। स्नानपर्वणः एकदिनपूर्वमेव नगरे श्रद्धालूनां प्रवाहः आरब्धः आसीत् येन रेलस्थानक बसस्थानक प्रमुखधार्मिकस्थलानां च समीपे महान् जनसमूहः दृष्टः। प्रशासनस्य अनुमानात् अधिकसंख्यया श्रद्धालूनां आगमनेन यातायातसञ्चालनम् एकः महान् आव्हानः जातः।

यातायातव्यवस्थां सुचारुतया स्थापयितुं पुलिसप्रशासनेन ऋषिकुलत्रिराहात् हरिकीपैडीपर्यन्तं क्षेत्रं शून्यक्षेत्रत्वेन घोषितम्। अस्मिन् क्षेत्रे वाहनानां प्रवेशः सम्पूर्णतया निषिद्धः कृतः तथा श्रद्धालुभ्यः पदयात्रया निर्धारितवैकल्पिकसाधनैः वा अग्रे गन्तुं व्यवस्था कृता। अस्य सह सप्ताहान्ते सोमवत्याः अमावास्यायाः स्नानात् पूर्वमेव त्रयोदश जूनदिनाङ्कात् यातायातयोजना प्रवर्तिता आसीत्। तथापि श्रद्धालूनां निरन्तरवर्धमानसंख्यया समीपस्थमार्गेषु भारः वर्धितः तथा अनेकमार्गेषु वाहनानां दीर्घाः पङ्क्तयः स्थापिताः।

नगरस्य शङ्कराश्रमात् ऋषिकुलत्रिराहपर्यन्तं वाहनानां दीर्घः यातायातावरोधः दृष्टः। कनखलक्षेत्रे अपि यातायातावरोधेन अत्यन्तदुःस्थितिः दृष्टा। अनेकस्थलेषु वाहनानि शनैः शनैः अग्रे गच्छन्ति स्म। राजमार्गे अपि वाहनानां संख्या सामान्यदिनानाम् अपेक्षया बहुगुणा अधिका आसीत् येन यातायातस्य गतिः अत्यन्तं मन्दाभवत्। केवलं कतिपयकिलोमीटरदूरीं गन्तुं एकतः द्विघण्टापर्यन्तं कालः आवश्यकः अभवत्।

तीव्रउष्णतायाः उमसस्य च मध्ये पुलिसकर्मिणः गृहसंरक्षकाः प्रशिक्षणप्राप्ताः जवानाश्च निरन्तरं सेवायां नियुक्ताः आसन्। यातायातपुलिसस्य कर्मिणः चतुष्पथेषु प्रमुखमार्गेषु च यातायातनियन्त्रणं कुर्वन्तः दृश्यन्ते स्म। अनेकस्थलेषु पुलिसकर्मिणः श्रद्धालुभ्यः वैकल्पिकमार्गाणां सूचना ददति स्म जनान् धैर्यधारणाय च प्रार्थयन्ते स्म। उष्णवातावरणस्य अपि मध्ये पुलिसकर्मिणः पूर्णसजाग्रतया व्यवस्थां सञ्चालयन्तः दृश्यन्ते स्म।

प्रशासनेन स्नानपर्वं दृष्ट्वा सुरक्षायाः अपि व्यापकाः प्रबन्धाः कृताः। विविधसंवेदनशीलक्षेत्रेषु अतिरिक्तपुलिसबलस्य नियुक्तिः कृता। सीसीटीवीचित्रग्राहकैः नियन्त्रणकक्षैः च जनसमूहस्य यातायातस्य च निरीक्षणं क्रियते। सह आपत्कालीनसेवाः अपि सजगतास्थायां स्थापिताः यत् किमपि अप्रियस्थितिं शीघ्रं निवारयितुं शक्येत।

प्रशासनिकाधिकारिणां कथनम् अस्ति यत् सोमवत्याः अमावास्यायाः मुख्यस्नानदिने श्रद्धालूनां संख्या अधिकतरा भवितुम् सम्भावना अस्ति। एतत् दृष्ट्वा अतिरिक्तव्यवस्थाः क्रियमाणाः सन्ति तथा जनाः प्रशासनदत्तायाः यातायातसूचनायाः पालनं कर्तुम् प्रार्थिताः। अधिकारिणः श्रद्धालून् निर्धारितयाननिक्षेपस्थलानां उपयोगं कर्तुं जनसमूहेषु सावधानतां धारयितुं अनावश्यकतया निजवाहनप्रयोगं न कर्तुं च अनुरोधं कृतवन्तः।

धार्मिकश्रद्धायाः अस्मिन् महत्त्वपूर्णे अवसरे हरिद्वारे श्रद्धालूनाम् उत्साहः चरमसीमां प्राप्तः अस्ति किन्तु विशालजनसमूहेन उत्पन्नः यातायातभारः प्रशासनस्य कृते महत् आव्हानं जातम्। आगामिषु घण्टासु श्रद्धालूनां संख्या अधिकतरा भवितुम् सम्भावना अस्ति इति दृष्ट्वा पुलिसप्रशासनम् पूर्णसतर्कतया व्यवस्थासञ्चालने निरतम् अस्ति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani