श्रीनगरम्, 16 जूनमासः (हि.स.)।

मुख्यसचिवः अटल दुल्लू अद्य केन्द्रशासितप्रदेशे प्रवर्तमानस्य प्रधानमन्त्री क्षयरोगमुक्तभारताभियानस्य व्यापकसमीक्षाबैठकस्य अध्यक्षतां कृतवान्। अस्याः बैठकीनां उद्देश्यः केन्द्रशासितप्रदेशे जातायाः प्रगतेः मूल्यांकनं कृत्वा क्षयरोगनिर्मूलनस्य दिशि प्रयत्नानां तीव्रीकरणार्थं रणनीतेः निर्माणम् आसीत्।

बैठके स्वास्थ्यचिकित्साशिक्षाविभागस्य आयुक्तसचिवः, राष्ट्रियस्वास्थ्याभियानस्य मिशननिदेशकः, जम्मूकश्मीर चिकित्सापरिषदः प्रबन्धनिदेशकः, राजकीयचिकित्सामहाविद्यालयानां प्रधानाचार्याः, स्वास्थ्यसेवानिदेशकौ कश्मीरजम्मू क्षेत्रयोः तथा केन्द्रशासितप्रदेशस्य विभिन्नचिकित्सासंस्थानानां वरिष्ठसंकायसदस्याः उपस्थिताः आसन्।

जिलावारप्रदर्शनस्य समीक्षां कुर्वन् मुख्यसचिवः अवलोकितवान् यत् अनेकैः जनपदैः उत्साहजनकाः परिणामाः प्राप्ताः सन्ति किन्तु केषुचित् महत्त्वपूर्णसूचकेषु उन्नतेः पर्याप्ता आवश्यकता वर्तते। तेन स्वास्थ्यचिकित्साशिक्षाविभागाय तेषु जनपदेषु प्रयासान् तीव्रीकर्तुं निर्देशः दत्तः यत्र क्षयरोगविशिष्टचिकित्सा, क्षयरोगनिवारणोपचारः तथा पोषणसहायतायाः आवरणं न्यूनम् अस्ति।

तेन चिह्नितेषु उच्चसंकटग्रामेषु निवसतां जनानां परीक्षणे प्राप्तस्य आवरणस्य विस्तारः बलपूर्वकं प्रतिपादितः तथा जिला प्रशासनं स्वास्थ्याधिकारिणश्च निर्देशिताः यत् ते निक्षयशिविराणां संख्यां पर्याप्तरूपेण वर्धयन्तु तथा निर्धारितकालसीमायाः अन्तर्गतं सर्वेषु अधिसूचितेषु उच्चसंकटग्रामेषु व्यापकं आवरणं सुनिश्चितं कुर्वन्तु। तेन दूरस्थेषु संवेदनशीलक्षेत्रेषु हस्तधारितक्षयरोगचित्रणयन्त्राणां अधिकतमप्रयोगस्य व्यापकपहुंचस्य च आवश्यकता अपि प्रतिपादिता।

निक्षयपोषणयोजनायाः कार्यान्वयनस्य समीक्षां कुर्वन् मुख्यसचिवः सम्बन्धिताधिकारिणः सर्वाणि शेषलाभार्थिप्रमाणनानि सम्पादयितुं पात्ररोगिभ्यः समयेन आर्थिकसहायता प्रदातुं च निर्देशितवान्। तेन एतदपि निर्देशितं यत् सर्वे शेषप्रकरणानि विशेषाभियानेन निपटनीयानि येन कश्चित् रोगी स्वस्य अधिकारितलाभात् वञ्चितः न भवेत्।

मुख्यसचिवः गृहसम्पर्केषु स्वास्थ्यकर्मसु च क्षयरोगनिवारणोपचारस्य आवरणवृद्धये, विभेदितसेवापद्धतेः सुदृढीकरणाय, पोषणकिटवितरणस्य उन्नत्यर्थं तथा निक्षयमित्राणां माध्यमेन सामुदायिकसहभागितायाः विस्ताराय गहनप्रयत्नान् कर्तुम् आह्वानम् अकरोत्।

दुल्लू महोदयः नवीनतया प्रारम्भितस्य क्षयरोगमुक्तभारत अनुप्रयोगस्य खुशी संवादयन्त्रस्य च उपयोगवृद्धेः आवश्यकतायाम् अपि बलं दत्तवान् तथा उक्तवान् यत् डिजिटलसाधनानि उपचारप्रतिबद्धतायै, रोगीपरामर्शाय, सेवाप्रदाने च महत्त्वपूर्णरूपेण सुधारं कर्तुं शक्नुवन्ति। तेन सर्वे सम्बन्धिताः चिकित्सकाः क्षेत्रीयकर्मकराश्च निर्देशिताः यत् ते सुनिश्चितं कुर्वन्तु यत् प्रत्येकः अधिसूचितः क्षयरोगी अस्मिन् माध्यमे पञ्जीकृतः भवेत् तथा सक्रियतया तस्य उपयोगं कुर्यात्।

प्रगतेः समीक्षां कुर्वन् मुख्यसचिवः उक्तवान् यत् एतत् प्रदर्शनम् अभियानस्य कार्यरतस्वास्थ्यकर्मणां जिला प्रशासनानां सामुदायिकस्वयंसेवकानां च प्रयत्नान् प्रदर्शयति। तेन बलं दत्तं यत् गतिं स्थापयितुं क्षयरोगनिर्मूलनस्य राष्ट्रियलक्ष्यस्य प्राप्तये च निरन्तरप्रयत्नाः आवश्यकाः सन्ति।

अस्मिन् अवसरे स्वास्थ्यचिकित्साशिक्षाविभागस्य आयुक्तसचिवः एम राजू जम्मूकश्मीरस्य जनपदेषु कार्यान्वितस्य क्षयरोगमुक्तभारताभियानस्य अन्तर्गतं प्राप्तानां उपलब्धीनां, चुनौतिनां तथा भविष्यकार्ययोजनानां विस्तृतविवरणं प्रस्तुतवान्।

आयुक्तसचिवः बैठकां अवगतवान् यत् प्रवर्तमानस्य शतदिवसीयक्षयरोगमुक्तभारताभियानस्य अन्तर्गतं जम्मूकश्मीरः देशस्य श्रेष्ठप्रदर्शनकर्तृषु क्षेत्रेषु एकः भूत्वा चतुर्विंशतितमे मार्चमासे द्विसहस्रषड्विंशत्युत्तरद्विसहस्रे आरब्धस्य राष्ट्रियाभियानस्य द्वितीयचरणे राज्येषु केन्द्रशासितप्रदेशेषु च द्वितीयस्थानं प्राप्तवान्।

मुख्यसचिवाय अवेदितं यत् जम्मूकश्मीरः अनेकासु महत्त्वपूर्णसूचकेषु उल्लेखनीयां सफलतां प्राप्तवान् येषु संवेदनशीलजनसमूहस्य परीक्षणम्, क्षयरोगसंभावितपरीक्षा, क्षयरोगसूचना, औषधप्रतिरोधिक्षयरोगस्य अन्वेषणम्, क्षयरोगविशिष्टचिकित्सा, पोषणसहायता तथा निक्षयमित्रमाध्यमेन सामुदायिकसहभागिता समाविष्टाः सन्ति।

एनएचएम संस्थायाः प्रबन्धनिदेशिका आकृति सागर अवदत् यत् प्रवर्तमानाभियानस्य समये चतुर्विंशतिलक्षाधिकाः पञ्चाशत्सहस्राधिकाः संवेदनशीलव्यक्तयः परीक्षिताः सन्ति तथा नामाङ्कितसंवेदनशीलजनसमूहस्य सप्ततिप्रतिशतं जनानां क्षकिरणपरीक्षणं कृतं यत् राष्ट्रियमानकात् अधिकम् अस्ति।

सा अग्रे अवदत् यत् केन्द्रशासितप्रदेशे एनएएटी आधारित आणविकनिदानपरीक्षणस्य नवतिप्रतिशतं उपयोगः अभिलिखितः अस्ति येन क्षयरोगप्रकरणानां शीघ्रतरं अधिकसटीकं च निदानं सुनिश्चितं भवति।

समीक्षायां एतदपि ज्ञातं यत् जम्मूकश्मीरः क्षयरोगप्रकरणानां अन्वेषणे सुदृढं प्रदर्शनं धारयति। द्विसहस्रषड्विंशत्युत्तरद्विसहस्रस्य प्रथमपञ्चमासेषु चतुःसहस्रचतुःशतद्विसप्ततिः क्षयरोगप्रकरणानि अभिलेखितानि यानि वार्षिकलक्ष्यस्य प्रायः चत्वारिंशत्प्रतिशतं सन्ति।

---

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani