कोलकातानगरम्, १८ जूनमासः (हि.स.)। अन्ताराष्ट्रिय-योग-दिवसस्य अवसरे केन्द्रीय-आयुष-मन्त्रालयेन अस्मिन् वर्षे स्वस्य विशेषे ‘आयुष-आहारे’ पश्चिमबङ्गस्य लोकप्रियः झालमूडी-नामकः खाद्यपदार्थः समावेशितः। तेन सह ज्वार-विपण-निर्मितानि पिष्टटानि, नारिकेल-जलम्, कदलीफलम् तथा गुड-मुद्गफल-चिक्की इत्यादयः पारम्परिकाः भारतीय-आहार-पदार्थाः अपि परोक्ष्यन्ते। मन्त्रालयस्य उद्देश्यम् स्वास्थ्यवर्धकानां, स्थानीयानां ii, सुलभतया उपलब्धानां च खाद्यपदार्थानां प्रोत्साहनम् अस्ति।

विशेषज्ञाः मन्यन्ते यत् स्वास्थ्यकरः आहारः केवलं विदेशीय-फलानि अथवा मूल्यवन्तः ‘सुपरफूड्’-पदार्थाः न भवन्ति। स्थानीय-आहार-पदार्थेष्वपि पर्याप्तं पोषणम् तथा सन्तुलित-आहारस्य गुणाः सन्ति। आयुष-मन्त्रालयस्य एषः प्रयासः एतदेव सन्देशं जनसामान्येषु प्रसारयितुम् अस्ति। मन्त्रालयं योग-दिवसम् केवलम् एकदिवसीय-उत्सवत्वेन न पश्यति, अपितु भारतीय-खाद्य-संस्कृतेः स्वास्थ्यकरान् व्यावहारिकान् च पक्षान् राष्ट्रिय-स्तरे प्रस्तोतुम् इच्छति।

झालमूडी दीर्घकालात् पश्चिमबङ्गस्य जनजीवनस्य खाद्य-संस्कृतेश्च अभिन्नः भागः अस्ति। तथापि स्वास्थ्य-सम्बद्धेषु चर्चासु अस्मात् पूर्वम् अधिकं महत्त्वं न दत्तम्। किन्तु विधानसभानिर्वाचन-प्रचारस्य समये झाडग्रामे प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदिनः हस्ते झालमूडी-पुटस्य दृश्यत्वात् अयं खाद्यपदार्थः राष्ट्रिय-स्तरे चर्चायाः विषयः अभवत्। ततः परं विविधेषु राजनैतिक-सामाजिक-कार्यक्रमेष्वपि तस्य उपस्थितिः वर्धिता।

सूत्रानुसारं २० जूनमासे प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी पश्चिमबङ्गस्य प्रवासं करिष्यति तथा २१ जूनमासे अन्ताराष्ट्रिय-योग-दिवसस्य कार्यक्रमे सहभागितां करिष्यति। कार्यक्रमे तस्मै ‘आयुष-आहारस्य’ अन्तर्गतं झालमूडी-सह अयं विशेषः खाद्य-समुच्चयः प्रदातुं शक्यते।

आयुष-मन्त्रालयस्य मते मुरमुरा-इत्येतेभ्यः निर्मितायां झालमूढ्यां सीमित-मात्रायां कैलोरी-वसयोः मात्रा तुलनात्मकतया न्यूना भवति। गुड-मुद्गफल-चिक्क्या प्रोटीन स्वास्थ्यकर-वसा च प्राप्येते। कदलीफलात् शरीराय पोटैशियम् लभ्यते, नारिकेल-जलम् च शरीरस्य जल-सन्तुलनं धारयितुं साहाय्यं करोति। योगाभ्यासानन्तरं शरीरं लघु, ऊर्जावान् तथा सक्रियं स्थापयितुमयं देशीय-आहार-समुच्चयः उपयुक्तः मन्यते।

पश्चिमबङ्गे मुरमुरा, मुद्गफलानि तथा गुड-आधारिताः खाद्यपदार्थाः दीर्घकालात् दैनिक-भोजनस्य भागाः सन्ति। अधुना एते पारम्परिक-आहार-पदार्थाः योग-दिवसस्य माध्यमेन राष्ट्रिये अन्ताराष्ट्रिये च स्तरे नूतनं परिचयं प्राप्नुवन्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan