अलवरनगरम्, ०२ जूनमासः (हि.स.)। राष्ट्रिय-स्वयंसेवक-संघेन आदर्श-विद्या-मन्दिरे मालवीय-नगरे अलवरे २१ मे-मासात् ५ जूनपर्यन्तं ४० तः ६५ वर्षपरिमित-वयस्कानां स्वयंसेवकानां कृते आयोजितः संघ-शिक्षा-वर्गः (विशेषः) व्यक्तित्व-निर्माणस्य, अनुशासनस्य, सामाजिक-समरसतायाः तथा राष्ट्रभावनायाः संस्काराणां व्यापक-कार्यशालारूपेण सञ्चाल्यते। अस्मिन् वर्गे जयपुर-प्रान्तस्य विभिन्न-जनपदेभ्यः आगताः १६७ स्वयंसेवकाः सहभागिनः सन्ति।

वर्गे स्वयंसेवकेभ्यः सुव्यवस्थित-जीवनचर्यायाः माध्यमेन सामाजिक-समरसता, अनुशासनम्, श्रम-साधना, राष्ट्रभक्तिः तथा नैतिक-मूल्यानि जीवने आत्मसात् कर्तुं प्रशिक्षणं दीयते। एतदतिरिक्तं समाजस्य वञ्चित-वर्गेषु सेवाभाव-विकसनाय, जनसम्पर्क-संवादयोः व्यावहारिक-कौशल-अधिगमाय तथा सामाजिक-गतिविधिषु सक्रिय-सहभागितायै अपि प्रशिक्षणं प्रदीयते।

वर्गस्य विभिन्न-सत्रेषु पर्यावरण-संरक्षणम्, गोसेवा, ग्राम-विकासः, धर्म-जागरणम्, सामाजिक-समरसता तथा कुटुम्ब-प्रबोधनम् इत्यादिषु विषयेṣu विशेष-प्रशिक्षणं प्रदीयते।

संघ-शिक्षा-वर्गस्य दिनचर्या पूर्णतया अनुशासिता समयबद्धा च अस्ति। सर्वाः सूचनाः कालांश-परिवर्तनानि च सीटी-ध्वनिना सूच्यन्ते। प्रतिदिनं प्रातः ४:१५ वादने जागरणेन दिनस्य आरम्भः भवति। नित्यकर्मानन्तरं स्वयंसेवकाः सामूहिकरूपेण एकात्म-स्तोत्रस्य पाठं कुर्वन्ति। प्रातः ५:२० वादनात् ६:३० वादनपर्यन्तं तथा सायं ६:१५ वादनात् ७:१५ वादनपर्यन्तं संघ-स्थानं भवति, यस्मिन् शारीरिक-अभ्यासाः, क्रीडाः, बौद्धिक-गतिविधयः तथा विविध-प्रशिक्षण-कार्यक्रमाः भवन्ति। ततः सामूहिक-योग-प्राणायामयोः सत्रम् आयोज्यते। दिवसभरं संवाद-चर्चा-बौद्धिक-सत्राणां माध्यमेन स्वयंसेवकानां वैचारिक-नैतिक-विकासस्य प्रयत्नः क्रियते।

वर्गे मध्याह्न-भोजनं १२:१५ वादने तथा रात्रि-भोजनं ८ वादने भवति। भोजन-व्यवस्था अपि सामाजिक-समरसतायाः आदर्शम् उपस्थापयति। भोजनं समाजस्य विविध-वर्गेभ्यः जाति-भेदं विना प्राप्यते तथा सर्वे स्वयंसेवकाः सामूहिकरूपेण भोजनं गृह्णन्ति। निर्धारित-समये भोजन-समापनम् अनुशासनस्य सुव्यवस्थायाश्च परिचायकम् अस्ति। रात्रौ ९ वादनात् १० वादनपर्यन्तं प्रतिभा-प्रकटीकरणं सांस्कृतिक-कार्यक्रमाश्च आयोज्यन्ते, येषु देशभक्ति-भारतीय-संस्कृतिसम्बद्धानि गीतानि, प्रस्तुतीकरणानि तथा कार्यक्रमाः समाविष्टाः भवन्ति। रात्रौ १० वादने शयनेन दिनचर्यायाः समापनं भवति।

वर्गे स्वयंसेवकेभ्यः स्वावलम्बनस्य श्रमस्य गौरवस्य च व्यावहारिक-प्रशिक्षणम् अपि दीयते। स्वयंसेवकाः स्वभोजन-पात्राणि स्वयमेव प्रक्षालयन्ति, वस्त्राणि धारयन्ति तथा आवासीय-कक्षाणां, क्रीडाङ्गणानां, शौचालयानां स्नानगृहाणां च स्वच्छतां कुर्वन्ति।

जल-संरक्षणस्य उद्देशेन पात्र-प्रक्षालने बालुका-रेतस्य उपयोगः क्रियते। वर्गस्य एषा व्यवस्था श्रमस्य महत्त्वं, सेवाभावम्, स्वावलम्बनम् तथा पर्यावरण-संरक्षणस्य प्रति जागरूकतायाः सन्देशं ददाति। संघ-शिक्षा-वर्गस्य माध्यमेन स्वयंसेवकेषु राष्ट्रजीवनस्य विविध-आयामेषु संवेदनशीलता विकसितुं तथा समाजाय राष्ट्राय च समर्पित-नेतृत्वस्य निर्माणाय प्रयत्नः क्रियते।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan