रायपुरनगरम्, २२ जूनमासः (हि.स.)। राष्ट्रियस्वयंसेवकसंघस्य पञ्चमस्य सरसंघचालकस्य स्वर्गीयस्य कुप्पाहलि-सीतारमैय-सुदर्शनस्य जयन्त्याः अवसरे आयोजिते राष्ट्रियव्याख्याने मुख्यवक्ता मुकुलकानिटकरः उक्तवान्— “हिन्दु-समाजस्य आधारः ‘अहम्’ इत्यस्मात् ‘वयम्’ इत्यस्य दिशि गमनम् अस्ति।” रायपुरे आयोजिते कार्यक्रमे सः स्पष्टतया अवदत् यत् राष्ट्रं प्रति कर्तव्यपालनस्य अभावात् एव अनुशासनहीनता वर्धिता अस्ति, समाजेन च अधुना भ्रष्टजनानां सम्मानं निरोद्धव्यम्।

श्रीसुदर्शन-प्रेरणामञ्चेन रायपुरस्य पण्डरीस्थे खालसा-विद्यालये रविवासरस्य सायंकाले आयोजिते कार्यक्रमे “नागरिककर्तव्यम् : स्वार्थ एव राष्ट्रद्रोहः” इति विषये संघस्य वरिष्ठविचारकः अखिलभारतीयप्रचारटोली-सदस्यः मुकुलकानिटकरः अवदत् यत् अस्माकं शरीरं खर्बुदपरिमिताभिः कोशिकाभिः निर्मितम् अस्ति। सर्वाः कोशिकाः मिलित्वा शरीरस्य विभिन्नानि अङ्गानि निर्मान्ति, तानि स्वस्वकार्यं कुर्वन्ति; तेनैव जीवनस्य सञ्चालनं भवति। तथैव राष्ट्रमपि सर्वैः नागरिकैः निर्मीयते। सर्वे स्वस्वकर्तव्यं सम्यक् निर्वहेयुः चेत् राष्ट्रं शक्तिशाली भविष्यति। एतदेव प्रत्येकं नागरिकस्य राष्ट्रं प्रति कर्तव्यम् अस्ति। यथा एका कोशिका स्वार्थपरायणा भवेत् चेत् शरीरं रोगग्रस्तं दुर्बलं च भवति, तथैव एकस्य व्यक्तेः स्वार्थपरता राष्ट्रमपि दुर्बलं करोति।

सः उक्तवान् यत् राष्ट्रं प्रति कर्तव्य-पालनस्य अभावात् समाजे व्यवस्थायां च अनुशासनहीनता तथा भ्रष्टाचारः वर्धितः अस्ति। एषः दोषः समाजे मान्यतामपि प्राप्तवान्। अस्मात् भ्रष्टाचारात् मुक्तेः उपायः एष एव यत् समाजः एतादृशान् जनान् दण्डयेत्, बहिष्कुर्यात् च। यः स्वस्वार्थाय राष्ट्रस्य हानिं करोति, तस्मै समाजः प्रतिष्ठां न दद्यात्।

कानिटकरः अवदत् यत् संघस्य विषये विवादान् ते एव जनाः उत्पादयन्ति येषां संघस्य सम्यक् अवगमनं नास्ति। संघः हिन्दुसमाजस्य संगठनस्य यात्रा अस्ति। संघस्य शताब्दीवर्षम् उत्सवस्य अवसरः न, अपितु समाजपरिवर्तनार्थं क्रियमाणस्य कार्यस्य सिंहावलोकनस्य अवसरः अस्ति। राष्ट्रनिर्माणाय व्यक्तिनिर्माणमेव संघस्य लक्ष्यं वर्तते। अस्यां यात्रायां पञ्च परिवर्तनलक्ष्याणि निर्धारितानि सन्ति— स्वदेशीचिन्तनम्, संवादेन कुटुम्बस्य सुदृढीकरणम्, सामाजिकसमरसतायाः संवर्धनम्, पर्यावरणं प्रति संवेदनशीलता, राष्ट्रकर्तव्यं प्रति दृढप्रतिबद्धता च।

तेन उक्तं यत् भारतस्य स्वाधीनतायाः अनन्तरं भारतं कथं स्वतन्त्ररूपेण विकसितं शक्तिशालि च भवेत् इति ध्येयेन संघस्य कार्यस्य आरम्भः कृतः। एतदर्थं हिन्दुसमाजस्य संघटनं तथा राष्ट्रिय-चरित्रस्य निर्माणम् अत्यावश्यकम् आसीत्। एतासां आवश्यकतानां पूर्त्यर्थं डॉ. हेडगेवारेण संघस्य स्थापना कृता। एषः भारतीयस्वाधीनतायाः सशस्त्रान्दोलनस्य, अहिंसाया: सत्याग्रहस्य च अनन्तरं तृतीयं महदान्दोलनम् आसीत्।

कार्यक्रमस्य अध्यक्षः छत्तीसगढप्रान्तस्य संघचालकः डॉ.टोपलालवर्मा स्वर्गीय-सुदर्शनस्य स्मरणं कृत्वा अवदत् यत् तस्य जीवनं विचाराश्च राष्ट्राय प्रेरणादायकाः सन्ति। मुख्यातिथिः अनुरागपाण्डेयः अवदत् यत् नागरिककर्तव्यस्य अभावात् सर्वत्र अस्वच्छता, यातायातसमस्याः, भ्रष्टाचारः च इत्यादयः दोषाः प्रसृताः भवन्ति।

कार्यक्रमस्य अध्यक्षता डॉ. टोपलालवर्मा अकरोत् तथा मुख्यातिथित्वं अनुरागपाण्डेयः निर्वुढवान्। कार्यक्रमस्य सञ्चालनं साहित्य-अकादम्याः अध्यक्षः शशाङ्कशर्मा अकरोत्। कार्यक्रम-संयोजिका शीलशर्मा स्वागतभाषणम् अददात्।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan