गुवाहाटी, 25जूनमासः (हि.स.)।

गुवाहाटी-विश्वविद्यालयस्य ब्रह्मपुत्र-अध्ययन-केन्द्रस्य उपक्रमः सी. एल्. ई. ए. आर्. (क्लीयर्-क्रियायाः तथा स्थितिस्थापकतायाः कृते जलवायु-परिवर्तन-शिक्षा) इति मासपर्यन्तम् ग्रीष्मकालीन-प्रशिक्षण-कार्यक्रमः गुरुवासरे आरभ्यत। अस्य कार्यक्रमस्य उद्देश्यं जलवायु-परिवर्तनं, पर्यावरण-संरक्षणं, विपद्-सङ्कट-न्यूनीकरणं, सुस्थिर-विकासं च प्रति युवानां मध्ये जागरूकता, ज्ञानम्, नेतृत्वकौशलस्य च विकासः भवेत्।

ब्रह्मपुत्र-अध्ययन-केन्द्रस्य निर्देशकस्य ध्रुवज्योति-सहरिया इत्यस्य नेतृत्वे आयोजितस्य उद्घाटनसमारोहे पूर्वोत्तरभारतस्य विभिन्नेषु विश्वविद्यालयेषु, महाविद्यालयेषु, शैक्षणिकसंस्थासु च प्रायः 250 छात्राः भागम् अगृह्णन्। अस्य पूर्णतया अन्तर्जालीय-प्रशिक्षणकार्यक्रमस्य माध्यमेन प्रतिभागिनः जलवायु-परिवर्तनेन सुस्थिर-विकासेन च सम्बद्धेषु विविधेषु विषयेषु विस्तृतं बहुविषयकज्ञानं च ग्रहीतुं अवसरं प्राप्स्यन्ति।

कार्यक्रमस्य समये जलवायु-परिवर्तनम्, विपद्-व्यवस्थापनम्, नदी-तटप्रदेश-व्यवस्थापनम्, पर्यावरण-सुस्थिरता, जलवायुः तथा समुदाय-स्थितिस्थापकता इत्यादिषु विषयेषु विशेषज्ञैः व्याख्यानानि, चर्चाः, संवादाः च आयोजिताः भविष्यन्ति। शिक्षाविद्भ्यः, सर्वकारीय-संस्थानां, विपद्-व्यवस्थापन-प्राधिकरणानां, पर्यावरण-सङ्घटनानां, प्रसारमाध्यमानां, विकास-संस्थानां च विशेषज्ञाः संसाधन-व्यक्तिरूपेण भागं ग्रहीष्यन्ति।

प्रशिक्षणकार्यक्रमे प्रत्यक्षक्रियाः क्षेत्र-आधारित-कार्याणि च अन्तर्भवन्ति, येन प्रतिभागिनः पर्यावरणस्य विकासस्य च वास्तविकप्रतिसन्धिं अवगन्तुं अवसरं प्राप्स्यन्ति।

उद्घाटने स्वस्य सन्देशे प्राध्यापकः ध्रुवज्योति सहारिया इत्येषः अवदत् यत्, जलवायु-परिवर्तनं न केवलं भविष्यस्य शङ्का, अपितु वर्तमानस्य कठोरं यथार्थम् अस्ति। अस्य प्रभावः स्पष्टतया दृश्यते, विशेषतः ब्रह्मपुत्र-उपत्यकायां, ईशान्य-प्रदेशे च। सी. एल्. ई. ए. आर्. कार्यक्रमस्य माध्यमेन छात्राः ज्ञानेन, अनुभवेन, व्यावहारिककौशलेन च समृद्धाः भूत्वा समाजस्य पर्यावरणस्य च उत्तरदायिनः नागरिकाः भवितुं प्रयतन्ते

सः अवदत् यत् एषः कार्यक्रमः राष्ट्रिय-शिक्षा-नीतिः 2020 इत्यस्य बहु-पक्षीय-शिक्षणस्य, अनुभवात्मक-शिक्षणस्य, कौशल-विकासस्य च उद्देश्यानां अनुरूपः अस्ति इति।

एम्. ओ. ओ. सी. आधारितः प्रशिक्षणकार्यक्रमः पञ्चवर्षीयस्य स्नातकोत्तरस्य, चतुर्वर्षीयस्य स्नातकस्य च पाठ्यक्रमाणां छात्राणां कृते विशेषलाभप्रदः भवितुम् अपेक्षितः अस्ति।

उल्लेखनीयं यत् पूर्वोत्तरपरिषदः सहयोगेन स्थापितं ब्रह्मपुत्र-अध्ययनकेन्द्रं ब्रह्मपुत्रानद्याः उपत्यकायाः केन्द्ररूपेण अनुसंधानं, नीति-चर्चां, सामाजिक-आर्थिकक्रियाकलापान् च अनुवर्तते। केन्द्रम् जलवायु-स्थितिस्थापकता, विपद्-सङ्कट-न्यूनीकरणम्, जैवविविधता-संरक्षणम्, स्थानीयज्ञान-प्रणालयः, सुस्थिर-विकासः इत्यादिषु विषयेषु सक्रियरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति।

अस्मिन् अवसरे उपस्थितेषु अन्येषु महानुभावेषु पत्रकारिता तथा जनसञ्चारविभागस्य डा. भारती भराली, मानवशास्त्रविभागस्य डा. नवजित् कुमार् दास्, भूगोलविभागस्य डा. धन्जित् दास्, प्राणिशास्त्रविभागस्य डा. कुलदीप् शर्मा च आसन्।

'क्लियर्' कार्यक्रमस्य आरम्भः ब्रह्मपुत्र-अध्ययन-केन्द्रस्य शिक्षायाः, शोधस्य, नीति-संवादस्य, जन-जागरूकतायाः च क्षेत्रे महत्त्वपूर्णः उपक्रमः इति मन्यते। आशा अस्ति यत् एतत् उपक्रमं भविष्ये पर्यावरण-चेतनं, सामाजिक-अभिमुखी, दायित्वपूर्णं युवनेतृत्वं च सज्जीकर्तुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति इति।

--------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani