Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
प्रत्येकस्मिन् खण्डे पञ्च निर्वाचिताः ए. आर्. पी. इत्येते, एकः निर्दिष्टः आहार-मार्गदर्शकः च मिलित्वा शिक्षायाः गुणवत्तां वर्धयितुं कार्यं करिष्यन्ति।
कस्यापि विषयस्य योग्याः शिक्षकाः आवेदनं कर्तुं शक्नुवन्ति, यद्यपि केवलं पञ्चवर्षाणि एव निवृत्तौ अवशिष्टानि सन्ति।
लखनऊ, 25जूनमासः , (हि.स.) मुख्यमन्त्रिणो योगिनः आदित्यनाथस्य वर्यस्य नेतृत्वे उत्तरप्रदेश-सर्वकारः मूलभूतशिक्षायाः गुणवत्तायाः उन्नतेः कृते नूतनां प्रोत्साहनं दातुं शैक्षणिकनेतृत्वव्यवस्थां इतोऽपि सुदृढं कुर्वन् अस्ति। तदनुगुणं, समग्रशिक्षायाः अन्तर्गतं कार्यं कुर्वतां खण्ड-संसाधन-केन्द्राणां (बी. आर्. सी.) शैक्षणिकव्यवस्थां नूतनीकरणं दत्त्वा, शैक्षणिक-संसाधन-व्यक्ति-व्यवस्थायाः (ए. आर्. पी.) समग्ररूपेण पुनर्रचना कृता अस्ति। उत्तरप्रदेश-सर्वकारस्य मूलभूतशिक्षायाः माध्यमिकशिक्षायाः च अपरमुख्यसचिवेन पार्थसारथीसेनशर्मा इत्यनेन हस्ताक्षरितेन आदेशे ए. आर्. पी. इत्येतेषां चयनस्य, कार्यनिर्धारणस्य, प्रशिक्षणस्य, मूल्याङ्कनस्य, उत्तरदायित्वस्य च विषये विस्तृताः उपबन्धाः स्थापिताः सन्ति।
सर्वकारीय-आदेशस्य अनुपालने, विद्यालय-शिक्षा-महानिदेशिका तथा राज्य-परियोजना-निर्देशिका मोनिका रानी इत्येषा सर्वान् मण्डल-प्राथमिक-शिक्षा-अधिकारिणः रिक्त-ए. आर्. पि. पदानां चयनप्रक्रियां जुलै-मासपर्यन्तं समापयेत् इति निर्देशं दत्तवती येन नूतन-शैक्षणिक-सत्रे खण्ड-स्तरीय-शैक्षणिक-समर्थन-व्यवस्था पूर्णक्षमतया कार्यं कर्तुं शक्नोति।
विद्यालयेषु प्रवेष्टुं दृढं शैक्षणिकसहयोगतन्त्रम्
नूतनव्यवस्थायाः अन्तर्गतं, प्रत्येकस्मिन् खण्डे पञ्च चिनोताः ए. आर्. पी.-विशेषाः, एकः निर्दिष्टः डी. ऐ. ई. टी. मार्गदर्शकः च विद्याविषयकसमर्थनदलं निर्मातुं भविष्यति। एषः शैक्षणिकदलः विद्यालयेषु शिक्षण-शिक्षण-प्रक्रियां सुदृढीकर्तुं, शिक्षकानां कृते निरन्तर-शैक्षणिक-समर्थनं प्रदातुं, कक्षा-समस्यानां निवारणार्थं, छात्राणां शिक्षण-स्तरस्य उन्नतेः कृते च कार्यं करिष्यति।
पारदर्शी और योग्यता आधारित चयन प्रक्रिया
ए. आर्. पी. इत्यस्य चयनं विशुद्धतया योग्यतायाः आधारेण भविष्यति। नूतने व्यवस्थायां बहूनि महत्त्वपूर्णानि परिवर्तनानि कृतानि सन्ति येन अधिकाधिकं योग्याः अनुभविनः च शिक्षकाः अस्मिन् महत्त्वपूर्ण-शैक्षणिक-दायित्वेन सह सम्बद्धाः भवेयुः। अधुना, सेवानिवृत्तौ केवलं पञ्चवर्षाणि एव अवशिष्टानि शिक्षकाः अपि ए. आर्. पि. पदस्य कृते पात्राः भविष्यन्ति, यस्मात् पूर्वं 10 वर्षाणि परिमितिः आसीत्। अद्य कस्यापि विषयस्य परिषद्-शिक्षकाः आवेदनं कर्तुं शक्नुवन्ति स्म, परन्तु पूर्वं केवलं चितेषु विषयाणां शिक्षकाः एव योग्याः आसन्। चयनप्रक्रियां सरलं, पारदर्शकं, कालबद्धं च कर्तुं सूक्ष्म-शिक्षणस्य प्रावधानः समाप्तः। इदानीं चयनं केवलं लिखितपरीक्षायाः साक्षात्कारस्य च आधारेण भविष्यति। मण्डलस्तरे निर्मितः चयनसमितिः सम्पूर्णप्रक्रियायाः सञ्चालनं करिष्यति।
निपुण्-भारत-मिशन् इत्यस्य आधारः प्राप्तः भविष्यति
एषा व्यवस्था निपुण्-भारत-मिशन् इत्यस्य किण्डर्गार्टन् इत्यतः 5 श्रेण्याः विस्ताराय महत्त्वपूर्णं आधारं प्रददाति। ए. आर्. पी. इत्येते मूलभूतसाक्षरता तथा संख्याशास्त्रम् (एफ़्. एल्. एन्.), क्रियाकलाप-आधारितशिक्षणं, टी. एल्. एम्. इत्यस्य प्रभावीप्रयोगं, मुद्रणसमृद्धं पर्यावरणं, विद्यालयेषु उत्तमं वर्गप्रबन्धनं च प्रवर्धयिष्यन्ति। तस्मिन् एव समये, ते शिक्षकाणां नवीन-शिक्षण-पद्धत्याः, डिजिटल्-संसाधनानां च प्रभावी-उपयोगाय अपि साहाय्यं करिष्यन्ति, येन खण्ड-स्तरे सुस्थिर-शैक्षणिक-समर्थनस्य दृढ-तन्त्रस्य विकासः भवति।
निष्पादन-आधारित-उत्तरदायित्वः गुणवत्तां वर्धयिष्यति
नूतने व्यवस्थायां ए. आर्. पी. इत्यस्य कार्यकालः निष्पादन-आधारितः भविष्यति। कार्यकालः केवलं नियमितमूल्यांकनेन एव विस्तारितः भविष्यति। एतेन शैक्षणिकनेतृत्वे उत्तरदायित्वस्य, प्रतिस्पर्धात्मकतायाः, उत्कृष्टतायाः च प्रोत्साहनं भविष्यति। ए. आर्. पी. इत्येतेषां, एस्. आर्. जी. इत्येतेषां, आहार-मार्गदर्शकानां च कृते नियमित-प्रशिक्षणस्य, क्षमता-निर्माण-कार्यक्रमाणां च व्यवस्था अपि आदेशे अस्ति।
शिक्षाविषयकसुधाराणां कृते नूतनप्रेरणा प्राप्यते
राज्ये निपुण्-भारत-मिशन्, शिक्षक-प्रशिक्षणम्, डिजिटल-शिक्षा, बालवाटिका, विद्यालय-पुनरुज्जीवनम्, शिक्षण-गुणवत्ता-सुधारः इत्यादयः कार्यक्रमाः प्रभावीरूपेण कार्यान्विताः सन्ति। नूतना ए. आर्. पी. व्यवस्था एतेषां सर्वान् प्रयत्नान् विद्यालयस्तरं यावत् प्रबलतया नेतुं साधनं भविष्यति। खण्ड-स्तरे दृढ-शैक्षणिक-सहयोग-व्यवस्थायाः विकासः शिक्षकाणां कृते निरन्तरं मार्गदर्शनं प्रददाति, शिक्षण-परिणामेषु सुधारं करिष्यति, तथा च निपुण्-भारत-मिशन् इत्यस्य लक्ष्यानि प्रभावीरूपेण कार्यान्वयन् प्रत्येकस्मिन् बालके गुणवत्तापूर्ण-शिक्षां प्रदातुं प्रयत्नान् पुनरुत्थास्यति।
--------
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani