छत्तीसगढस्य कृषकः जादुनन्दनवर्मा जैविककृषे प्रेरितः अभवत्
- प्रति एकर् द्विलक्षरूप्यकाणां वार्षिक-आयः, अर्ध एकर्-क्षेत्रे आपल्-कृष्या अपि विशिष्टः बिलासपुरम् 26जूनमासः (हि.स.)। छत्तीसगढस्य बिलासपुर-जनपदस्य प्रगतिशीलः कृषकः जादुनन्दनवर्मा जैविककृषिं स्वीकृत्य सिद्धवान् यत् कृषिक्षेत्रे नवान्वेषणम्, वैज्
किसान जदुनंदन वर्मा


- प्रति एकर् द्विलक्षरूप्यकाणां वार्षिक-आयः, अर्ध एकर्-क्षेत्रे आपल्-कृष्या अपि विशिष्टः

बिलासपुरम् 26जूनमासः (हि.स.)। छत्तीसगढस्य बिलासपुर-जनपदस्य प्रगतिशीलः कृषकः जादुनन्दनवर्मा जैविककृषिं स्वीकृत्य सिद्धवान् यत् कृषिक्षेत्रे नवान्वेषणम्, वैज्ञानिकविचारः च उत्तम-आयेन सह मृत्तिकायाः स्वास्थ्यस्य रक्षणं कर्तुं शक्नोति इति।

मस्तूरी-विकासखण्डस्य मल्हार-नगरस्य नगरपञ्चायतस्य कृषकः जादुनन्दनवर्मा इत्येषः विगतदशवर्षेभ्यः सम्पूर्णतया जैविकरूपेण प्राकृतिकरूपेण च स्वकृषिं कुर्वन् अस्ति। अद्यत्वे ते प्रतिवर्षं प्रति एकर् प्रायः द्विलक्षरूप्यकाणि अर्जयन्ति। तेषां सफलता समीपस्थान् कृषकाः अपि जैविककृषिं स्वीकर्तुं प्रेरयति।

जादुनन्दनवर्मा इत्येषः सूचयति यत् रासायनिक-उर्वरकानां कीटनाशकानां च बहुधा उपयोगेन मृत्तिकायाः उर्वरता, पर्यावरणं, मानवस्य स्वास्थ्यं च प्रतिकूलरूपेण प्रभाविता भवति इति। एवं चिन्तयित्वा सः जैविककृषिं स्व्यकरोत्। ते गोमूत्र-खादं, वर्मी-कम्पोस्ट्, जीवामृत् इत्यादीनां जैविक-संसाधनानां उपयोगेन कृषिः कुर्वन्ति। अनेन उत्पादनव्ययः न्यूनीकृतः, सस्यानाम् गुणवत्तायां वृद्धिः अभवत्, मृत्तिकायाः उर्वरता च निरन्तरं वर्धिता। अर्ध-एकर्-क्षेत्रे आपल्-कृषिः अपि तस्य कृष्याः विशिष्टा परिचयः अस्ति। अयं नवान्वेषणः क्षेत्रस्य कृषकाणां कृते आकर्षणस्य केन्द्ररूपेण निरन्तरं वर्तते, तथा च नूतनप्रौद्योगिकीभिः, सम्यक् प्रबन्धनेन च विविधसस्यानां सफल-जैविक-कृषिः साधयितुं शक्यते इति दर्शयति।

कृषि-विज्ञान-केन्द्रेण समये समये आयोजितेभ्यः प्रशिक्षणैः, कार्यशालैः, जागरूकता-कार्यक्रमैः च जादुनन्दनवर्मा लाभम् अवाप्नोत्। एतेषां प्रशिक्षणद्वारा ते जैविक-कम्पोस्टिङ्ग्, जैविक-कीट-रोग-प्रबन्धनम्, उन्नत-कृषि-तन्त्राणि च ज्ञातवन्तः, यानि तेषां कृषौ सकारात्मकानि परिणामानि दर्शयन्ति।

ते नियमितरूपेण प्रधानमन्त्री-किसान्-सम्मान-निधि-योजनायाः लाभम् अपि प्रापयन्ति। ते योजनायाः धनस्य उपयोगः जैविक-निवेशार्थं, कृषि-उपकरणार्थं, अन्येषु आवश्यक-कृषि-कार्याणि च कर्तुं कुर्वन्ति, येन कृषि-व्ययस्य, समयोचित-कृषि-कार्याणां च न्यूनीकरणे साहाय्यं भवति।

जादुनन्दनवर्माः मन्यन्ते यत् जैविककृषिः न केवलं कृषि-पद्धतिः अपितु स्वस्थ-मृत्तिकायाः, सुरक्षित-पर्यावरणस्य, आगामि-संततेः कृते उत्तमस्य भविष्यस्य च आधारः अस्ति इति। तेषां सफलता सन्देशम् जनयति यत् कृषकाः वैज्ञानिक-मार्गदर्शनस्य, नवान्वेषणस्य, सर्वकारीय-योजनानां च लाभं स्वीकृत्य कृषिं लाभप्रदं, सुस्थिरं, सम्मानीयं च व्यवसायरूपेण कर्तुं शक्नुवन्ति इति। अद्य सः जनपदस्य कृषकाणां कृते प्रेरणां स्रोतः अभवत्।

--------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani