दोहा, 29 जूनमासः (हि.स.)। अमेरिकादेशस्य ईरानदेशस्य च मध्ये अर्वाचीनतनावस्य न्यूनीकरणाय क्रियमाणानां प्रयासानां मध्ये उभयदेशयोः सम्भावितवार्तायाः विषये परस्परविरोधिनः दावाः प्रकाशं प्राप्ताः। अमेरिकादेशस्य राष्ट्रपतिः डोनाल्ड ट्रम्पः दावं कृतवान् यत् ईरानेन वार्तायाः अनुरोधः कृतः अस्ति तथा उभयदेशयोः प्रतिनिधीनां मध्ये मङ्गलवासरे कतारदेशस्य राजधानी दोहानगरे बैठकः भविष्यति। अपरतः ईरानेन अद्यावधि तादृश्याः कस्यापि निर्धारितगोष्ठ्याः अस्तित्वं निरस्तम्।

तुर्कियादेशस्य राजकीयवार्तासंस्था अनादोलू तथा अन्यासाम् अन्ताराष्ट्रियवार्तासंस्थानां प्रतिवेदनानुसारं राष्ट्रपतिः ट्रम्पः स्वस्य सामाजिकमाध्यममञ्चे ट्रुथ सोशल इत्यत्र अलिखत् यत् ईरानेन बैठकायाः अनुरोधः कृतः आसीत्। एषा बैठकः श्वः दोहानगरे भविष्यति।

परन्तु ईरानदेशस्य उपविदेशमन्त्री काजेम गरीबाकादी अमेरिकीयराष्ट्रस्य माध्यमेषु प्रकाशितानां तासां वार्तानां खण्डनम् अकरोत्, यासु अस्मिन् सप्ताहे दोहानगरे अमेरिका ईरानदेशयोः मध्ये प्राविधिकस्तरीया वार्ता भविष्यतीति उक्तम् आसीत्। तेन स्पष्टतया उक्तं यत् सम्प्रति तादृशी का अपि मेलनन्निर्धारितं नास्ति। तथापि उभयदेशयोः मध्ये मध्यस्थानां माध्यमेन सम्पर्कः वार्ता च निरन्तरं प्रचलतः स्तः।

अस्मिन् अन्तरे अमेरिकीयराष्ट्रस्य माध्यमप्रतिवेदनेषु दावः कृतः यत् अर्वाचीनतनावानन्तरम् अमेरिका ईरानदेशौ परस्परविरुद्धां सैन्यकार्रवाईं स्थगयितुं सम्मतौ स्तः। प्रतिवेदनानुसारं उभौ पक्षौ होर्मुज जलडमरूमध्ये वाणिज्यिकनौकानां सुरक्षितगमनागमनस्य सुनिश्चितीकरणाय तथा क्षेत्रीयतनावस्य न्यूनीकरणस्य उद्देशेन दोहानगरे वार्तां कर्तुं शक्नुतः।

प्रतिवेदने अमेरिकीयराष्ट्रस्य अधिकारिणां सन्दर्भेण उक्तं यत् यावत् प्राविधिकस्तरीया वार्ता प्रचलति तावत् उभौ देशौ संयमं धारयिष्यतः तथा सैन्यगतिविधीः सीमिताः स्थापयिष्यतः, येन अन्ताराष्ट्रियसमुद्रीवाणिज्यं न प्रभावितं भवेत्। तेन सह वाणिज्यिकनौकानां निर्बाधगमनागमनस्य संरक्षणे अपि सहमतेः सम्भावना उक्ता अस्ति।

सूत्राणां अनुसारम् अर्वाचीनसमझौतानुसारं ईरानेन होर्मुज जलडमरूमध्येन गच्छन्तीनां वाणिज्यिकनौकानां सुरक्षां सुनिश्चितीकर्तुं विश्वासः प्रदत्तः। अस्य प्रतिफलरूपेण अमेरिकादेशेन ईरानीयनौकापत्तनैः सम्बद्धेषु केषुचित् प्रतिबन्धेषु सीमितराहतिं दातुं सहमतिः प्रदर्शिता।

प्रतिवेदनेषु एतदपि उक्तम् यत् स्विट्जरलैण्डदेशे सम्पन्नायां पूर्ववार्तायां समुद्रसुरक्षायाः उत्तमसमन्वयाय अमेरिकीयराष्ट्रस्य सेनायाः ईरानदेशस्य सैन्यनेतृत्वस्य च मध्ये प्रत्यक्षसम्पर्कसूत्रस्य स्थापनाय सहमतिः अभवत्, किन्तु सा अद्यापि कार्यरूपेण न प्रवर्तिता।

प्राप्तसूचनानुसारं मङ्गलवासरे प्रस्तावितायाः वार्तायाः मुख्यविषयः ईरानदेशस्य परमाणुकार्यक्रमः आसीत्। किन्तु क्षेत्रीयपरिस्थितीनां तथा होर्मुज जलडमरूमध्ये वर्धमानतनावस्य कारणात् वार्तायाः प्रमुखविषयः समुद्रसुरक्षायाः तथा तनावन्यूनीकरणोपायानां दिशि केन्द्रितः भवितुमर्हति।

सम्प्रति व्हाइट हाउस इत्यनेन ट्रम्पस्य दावे अथवा सम्भावितगोष्ठ्याः विषये किमपि आधिकारिकं वक्तव्यं न प्रकाशितम्। अतः अमेरिका ईरानदेशयोः मध्ये सम्भावितवार्तायाः विषये स्थिति अद्यापि पूर्णतया स्पष्टा नास्ति।--------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani