नवदिल्ली, 03 जूनमासः (हि.स)।

भारतस्य अमेरिकादेशस्य च मध्ये अमेरिकीव्यापारअधिनियमस्य धारा ३०१ अन्वेषणविषये अन्तरिमव्यापारसम्झौताविषये च अत्र उच्चस्तरीयबैठकायां वाणिज्यमन्त्रालयेन संभाव्याः अतिरिक्तशुल्काः परिहर्तुं प्रतिस्पर्धिदेशानां तुलनायां विशेषबाजारप्रवेशः प्राप्तुं च प्रयासः क्रियते।

वाणिज्यउद्योगमन्त्रालयेन बुधवासरे प्रकाशिते वक्तव्ये उक्तं यत् भारतः बन्धुआश्रमिकसम्बद्धविषयेषु प्रचलितायाः धारा ३०१ कार्यवाह्याः सन्दर्भे अमेरिकादेशेन सह वार्तालापं कुर्वन् अस्ति। उभौ देशौ प्रस्तावितद्विपक्षीयान्तरिमव्यापारसम्झौताविषये अपि चर्चां निरन्तरं कुर्वन्तौ स्तः।

मन्त्रालयस्य एतत् वक्तव्यं तस्मिन् समये प्रकाशितम् यदा संयुक्तराज्यामेरिकाव्यापार प्रतिनिधिकार्यालयेन भारतसहितानां चतुःपञ्चाशत् अर्थव्यवस्थानां देशानां आयातवस्तुषु अतिरिक्तशुल्कारोपणस्य प्रस्तावः प्रस्तुतः। अयं प्रस्तावः तासां जिज्ञासानां अन्तर्गतः अस्ति यासु परीक्ष्यते यत् एते देशाः बन्धुभिःआश्रमिकैः निर्मितवस्तूनां निषेधं कृतवन्तः वा तथा तस्य प्रभावी कार्यान्वयनं कृतवन्तः वा इति।

अमेरिकीव्यापारप्रतिनिधेः कार्यालयेन २०२६ तमवर्षस्य मार्चमासस्य ११ तथा १२ दिनाङ्कयोः बन्धुआश्रमिकविषये अतिरिक्तौद्योगिकक्षमताविषये च प्रायः षष्टिदेशानां विरुद्धं धारा ३०१ अन्तर्गतं अन्वेषणप्रक्रिया आरब्धा आसीत्। यूएसटीआर कार्यालयेन जूनमासस्य द्वितीयदिनाङ्के बन्धुआश्रमिकसम्बद्धान्वेषणस्य निष्कर्षाः प्रकाशिताः। तत्र षष्टिदेशेभ्यः आयातितवस्तुषु अतिरिक्तशुल्कारोपणस्य प्रस्तावः कृतः अस्ति।

मन्त्रालयस्य अनुसारं अस्मिन् प्रस्तावे कनाडा इक्वाडोर यूरोपीयसङ्घ इंडोनेशिया मेक्सिको पाकिस्तान इत्येतेभ्यः आयातेषु दशप्रतिशतशुल्कस्य प्रस्तावः अस्ति। भारतचीनसहितानां चतुःपञ्चाशत् अन्यार्थव्यवस्थानां कृते द्वादशदशमलवपञ्चप्रतिशतशुल्कस्य प्रस्तावः कृतः अस्ति। पाकिस्तान इंडोनेशिया च व्यापारक्षेत्रे भारतस्य प्रतिस्पर्धिदेशौ स्तः। एते उपायाः अद्यापि प्रस्तावस्तरे एव सन्ति। तेषां अन्तिमरूपं न निर्धारितम्।

वाणिज्यमन्त्रालयेन उक्तं यत् भारतः धारा ३०१ कार्यवाहीविषये अमेरिकादेशेन सह सततं सम्पर्के अस्ति। तेन सह भारतः २०२६ तमवर्षस्य फरवरीमासस्य द्वितीयदिनाङ्के घोषितसहमतिचतुष्टयनुसारं तथा सप्तमदिनाङ्के प्रकाशितसंयुक्तवक्तव्यानुसारं अमेरिकादेशेन सह सम्झौतस्य अन्तिमरूपनिर्धारणार्थं वार्तालापं कुर्वन् अस्ति।

वक्तव्ये उक्तं यत् धारा २३२ अन्तर्गतशुल्केषु आगतानि उत्पादानानि तथा अन्यानि कतिपयानि वस्तूनि एतेभ्यः प्रस्तावितशुल्केभ्यः बहिः स्थापितानि सन्ति। वस्त्रपरिधानोत्पादानां कृते विशेषव्यवस्था प्रस्ताविता अस्ति। तस्याः अन्तर्गतं चयनितदेशेभ्यः निश्चितपरिमाणपर्यन्तम् आयातितवस्तूनां अमेरिकादेशे न्यूनशुल्केन प्रवेशः अनुमन्येत।

वाणिज्यमन्त्रालयेन उक्तं यत् प्रतिवेदनानुसारं प्रस्ताविताः शुल्काः अद्यापि अन्तिमरूपेण स्वीकृताः न सन्ति। हितधारकाः २०२६ तमवर्षस्य जूनमासस्य द्वाविंशतिदिनाङ्कपर्यन्तं सार्वजनिकश्रवणप्रक्रियायां सहभागितार्थम् आवेदनं कर्तुं शक्नुवन्ति। लिखितटिप्पण्यः जुलाईमासस्य षष्ठदिनाङ्कपर्यन्तं समर्पयितुं शक्यन्ते। सार्वजनिकश्रवणप्रक्रिया जुलाईमासस्य सप्तमदिनाङ्के भविष्यति। यूएसटीआर कार्यालयेन प्रस्तावितोपायेषु अन्तिमनिर्णयात् पूर्वं प्राप्तटिप्पणीनां तर्काणां च सम्यक् विचारः करिष्यते।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani