वाराणसी, 07 जूनमासः (हि. स.)।

महामनामालवीयमिशनस्य काशीहिन्दूविश्वविद्यालयैककस्य सङ्गठनमन्त्री प्रमीलपाण्डेयः रविवासरे विद्वत्समाजे परिचर्चायाम् उक्तवान् यत् भारतस्य सांस्कृतिकचेतनायाः, राष्ट्रियास्मितायाः तथा शिक्षाक्षेत्रस्य विषये यदि कस्यचित् एकस्य महापुरुषस्य योगदानं सर्वाधिकं प्रेरणादायकं मन्यते, तर्हि निःसन्देहं तत् नाम महामना पण्डितमदनमोहनमालवीयस्य एव अस्ति।

तेन केवलं कस्यचित् विश्वविद्यालयस्य स्थापना न कृता, अपितु तादृशानां राष्ट्रनिर्मातॄणां संततेः निर्माणस्य स्वप्नं दृष्टम्, ये ज्ञानचरित्रराष्ट्रभक्त्यादर्शैः परिपूर्णाः स्युः। एतस्यैव महान् सङ्कल्पस्य अग्रे नयनार्थं ९ अप्रैल १९७८ दिनाङ्के काशीहिन्दूविश्वविद्यालयस्य पुरातनछात्राणां प्रथमराष्ट्रियसम्मेलने नवदेहल्यां ऐतिहासिकः निर्णयः स्वीकृतः। अयं निर्णयः आसीत् महामनामालवीयमिशनस्य स्थापना। अस्य उद्देश्यं केवलं महामनस्य विचाराणां स्मरणं न, अपितु तस्य आदर्शान्, मूल्यानि तथा राष्ट्रियचिन्तनं जनजनं प्रति प्रापयितुम् अस्ति।

सङ्गठनमन्त्री प्रमीलपाण्डेयः रविवासरे विद्वत्समाजे परिचर्चायाम् उक्तवान् यत् वस्तुतः महामनामालवीयमिशनं काशीहिन्दूविश्वविद्यालयस्य जीवन्ता पूरकसंस्था अस्ति। यत्र विश्वविद्यालयः विविधविषयेषु विद्वांसः, वैज्ञानिकान्, चिकित्सकान्, अभियन्तॄन् तथा विशेषज्ञान् निर्माति, तत्र मिशनं तेषाम् आदर्शानां ज्योतिं प्रज्वलितां स्थापयितुं कार्यं करोति, येषां बलेन महामना राष्ट्रस्य उज्ज्वलभविष्यस्य कल्पनां कृतवान्। एतत् मिशनं ज्ञानं संस्कारैः सह संयोजयितुं तथा शिक्षां राष्ट्रसेवायाः माध्यमं कर्तुं सततं प्रयत्नं करोति।

महामनामालवीयमिशनस्य महत्त्वपूर्णतमं कार्यं पण्डितमदनमोहनमालवीयस्य विचाराणां लेखनस्य च संरक्षणं जातम्। मिशनेन महामनस्य त्रयोविंशतिः वाङ्मयग्रन्थाः प्रकाशिताः सन्ति।

तेन उक्तं यत् महामनामालवीयमिशनं केवलं विचाराणां चर्चा न करोति, अपितु सेवाम् एव स्वकार्यस्य आधारं मन्यते। सोनभद्रस्य वनवासीक्षेत्रे अनपरानाम्नि स्थाने पञ्चषष्टिबालकानां कृते छात्रावासस्य सञ्चालनम् अस्य प्रमाणम् अस्ति यत् मिशनं समाजस्य अन्तिमपङ्क्तौ स्थितं जनम् अपि प्रति प्राप्नोतुम् प्रतिबद्धम् अस्ति। शिक्षया, संस्कारेण तथा आत्मनिर्भरतया एतेषां बालकानां जीवने आशायाः दीपः प्रज्वाल्यते।

देशस्य सर्वत्र मिशनस्य एकत्रिंशत् एककाः विद्यालयानां, सिलाईकेन्द्राणां तथा अन्यसेवापरियोजनानां सञ्चालनं कुर्वन्ति। एतेषां केन्द्राणां माध्यमेन शिक्षा, कौशलविकासः तथा आत्मनिर्भरता इत्येतयोः सन्देशः समाजस्य वञ्चितवर्गान् प्रति प्राप्यते।

तेन अग्रे उक्तं यत् महामनस्य पावनबगियायाः केषाञ्चित् समर्पितमानसपुत्रैः वर्षे १९७८ तमे रोपितं लघुबीजम् अद्य विशालवटवृक्षस्य रूपं धारितवती। अयं वटवृक्षः स्वगम्भीरमूलेषु महामनस्य आदर्शान्, मूल्यानि तथा राष्ट्रभक्तेः चेतनां संगृह्य निरन्तरं पुष्पति फलति च। अस्य छायायां सहस्रशः कार्यकर्तारः, शिक्षाविदः, समाजसेविनः तथा राष्ट्रनिष्ठनागरिकाः प्रेरणां प्राप्नुवन्ति। महामनामालवीयमिशनम् अद्यापि तेनैव समर्पणेन, निष्ठया तथा तपस्यया दिनरात्रं कार्यरतं वर्तते, येन महामनस्य विचाराणां प्रकाशः समाजस्य अन्तिमपुरुषं यावत् प्राप्नुयात्।

यत् निरन्तरं नवीनजनान् संयोजयन् तेषां विचाराणाम् अमरज्योतिं प्रज्वलितां धारयति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani