Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
रायपुरम्, ०९ जूनमासः (हि.स.)। छत्तीसगढ़-राज्यसर्वकारस्य पशुधन-संवर्धनाय तथा ग्रामीण-अर्थव्यवस्थायाः सुदृढीकरणाय च प्रवर्तिता मोबाइल-पशु-चिकित्सा-एकक-योजना पशुपालकानां कृते संजीवनीरूपेण सिद्धा भवति। दूरस्थ-ग्रामीण-वनाञ्चल-प्रदेशेषु यावत् पशु-चिकित्सा-सेवानां विस्तारं कृत्वा एषा व्यवस्था न केवलं पशूनां स्वास्थ्य-संरक्षणे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति, अपितु पशुपालकानां आय-वृद्धौ अपि सहायकं भवति।
राज्य-शासनस्य निर्देशानुसारं जनपदेषु संचालितैः मोबाइल-पशु-चिकित्सा-वाहनैः पशुपालकानां गृहेषु एव अथवा ग्राम-समीपे निःशुल्क-उपचारः, टीकाकरणं तथा तकनीकी-परामर्शः च उपलब्धः क्रियते। अस्याः सुविधायाः कारणात् तेषु क्षेत्रेषु स्थितानां पशुपालकानां विशेष-लाभः भवति, यत्र स्थायी-पशु-चिकित्सालयेषु गमनं दुष्करम् अस्ति।
मोबाइल-पशु-चिकित्सा-एककैः निर्धारित-पर्यायानुसारं प्रतिदिनं ग्रामेषु शिविराः आयोज्यन्ते, यत्र पशूनां उपचारः, टीकाकरणं, कृमिनाशक-औषधसेवनं, डिटिकिंग-प्रक्रिया, बधियाकरणं, कृत्रिम-गर्भाधानं तथा आवश्यक-औषधीनां वितरणं क्रियते। प्रत्येकस्मिन् एकके पशु-चिकित्सकः, पैरावेट-सेवकः तथा चालक-सह-परिचारकः नियोजिताः सन्ति, वाहनानि च आधुनिक-उपकरणैः औषधिभिश्च सुसज्जितानि सन्ति।
अस्मिन् क्रमे बलरामपुर-जनपदे अद्यावधि १४,३७४ पशु-चिकित्सा-शिविराणि आयोजितानि, येषु १,६७,१७६ पशूनां उपचारः, १,३८,८९२ पशूनां टीकाकरणं, ८७,१४३ पशूनां औषधि-वितरणं, ५३,९४० नमूनानां परीक्षणं, १२,७५८ बधियाकरणं तथा ७१० कृत्रिम-गर्भाधान-सेवाः प्रदत्ताः। एता: आकाङ्क्षाः ग्रामीण-क्षेत्रेषु पशु-चिकित्सा-सेवानां व्यापक-विस्तारं प्रभावशीलतां च दर्शयन्ति।
पशुधन-विकास-विभागेन चिकित्सा-सेवाभिः सह पशुपालकानां कृते वैज्ञानिक-पशुपालन-पद्धतयः, ऋतुगत-रोग-निवारणम्, पशूनां उत्तम-पालनम् तथा विविध-सरकारी-योजनानां सूचना अपि प्रदीयते। किसान-क्रेडिट-कार्ड-आदिभिः लाभकारी-योजनाभिः सह संयोजनाय ग्रामीणाः प्रेर्यन्ते।
राज्य-सर्वकारेण प्रवर्तिता १९६२ टोल-फ्री-हेल्पलाइन सेवा पशुपालकानां कृते विशेषोपयोगिनी सिद्धा अस्ति। अस्मिन् अंके दूरभाष-संकेतं कृत्वा एव रुग्णानां, आहतानां वा दुर्घटनाग्रस्तानां पशूनां उपचाराय मोबाइल-पक्ष स्थलम् आगत्य निःशुल्क-चिकित्सां प्रदाति। गृह-सेवायाः कारणेन पशुमृत्युदरः न्यूनः जातः, दुग्ध-मांस-डिम्ब-उत्पादने वृद्धिः च दृश्यते, पशुपालकानां आयः अपि निरन्तरं वर्धते।
वर्षा-ऋतुम् दृष्ट्वा विभागेन पशुपालकाः सावधानतया शिक्ष्यन्ते यत् पशून् सुरक्षित-शुष्क-स्थानेषु स्थापयेत्, संक्रमण-निवारणोपायान् स्वीकरोतु, तथा आन्धी-तूफान-काले वृक्षाधः पशून् न बध्नीयात् इति।
मोबाइल-पशु-चिकित्सा-एककानां एषा अभिनव-योजना ग्रामीण-क्षेत्रेषु पशुधन-संरक्षणे, पशुपालकानां आर्थिक-समृद्धौ तथा राज्यस्य ग्रामीण-अर्थव्यवस्थायाः सुदृढीकरणे एका प्रभावी-नमूना इव उद्भवति।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan