नवदेहली, ०१ जुलाईमासः (हि.स.)। रेल-मन्त्रालयस्य अधीनस्थेन रेलवे-सूचना-प्रणाली-केन्द्रेण आयोजिते एकचत्वारिंशत्तमे स्थापना-दिवस-कार्यक्रमे प्रबन्ध-निदेशकः जीवीएल-सत्य-कुमारः बुधवासरे अवदत् यत् भारतीय-रेलवेविषये प्रायः सर्वे जनाः जानन्ति, किन्तु सीआरआईएस-संस्थायाः भूमिकां प्रति अतीव अल्पाः जनाः परिचिताः सन्ति। सः अवदत् यत् सीआरआईएस एव तत् सूचना-प्रौद्योगिकी-सङ्घटनम् अस्ति, यत् भारतीय-रेलविभागस्य सर्वासां डिजिटल-सेवानां प्रौद्योगिकी-प्रणालीनां च मूलाधारः अस्ति।

सः अवदत् यत् सीआरआईएस भारतीय-रेलवेस्य सर्वासां सूचना-प्रौद्योगिकी-प्रणालीनां मेरुदण्डः अस्ति। रेलवेमध्ये सञ्चालितानां सर्वेषां प्रमुख-डिजिटल-अनुप्रयोगाणां अभिकल्पनं, विकासः, सञ्चालनं, अनुरक्षणं च अस्यैव संस्थया क्रियते। संस्थया कृत्रिम-बुद्धिमत्ता तथा साइबर-सुरक्षा-क्षेत्रयोः सुदृढाः क्षमताः विकसिताः सन्ति तथा च अनेकाः कृत्रिम-बुद्धिमत्ता-आधारिताः अनुप्रयोगाः सफलतया कार्यान्विताः सन्ति।

कुमारः अवदत् यत् गत-चत्वारिंशद्वर्षेषु सीआरआईएस निरन्तरं स्वस्य प्रौद्योगिकी-सामर्थ्यस्य विस्तारं कृतवान्। आदिमयोः द्वयोः दशकयोः संस्थायाः मुख्य-केन्द्रबिन्दुः यात्री-आरक्षण-प्रणाल्याः तथा माल-परिवहन-सञ्चालन-प्रणाल्याः विकासः आसीत्। गत-दश-द्वादश-वर्षेषु तु रेलवेस्य प्रायः सर्वेषां कार्याणां डिजिटलीकरणं स्वचालनं च सम्पन्नम् अस्ति।

सत्य-कुमारः अवदत् यत् भारतीय-रेलविभागस्य आरम्भात् अन्तपर्यन्तं सूचना-प्रौद्योगिकी-अनुप्रयोग-परितन्त्रं विश्वे स्वप्रकारस्य अद्वितीयः आदर्शः अस्ति। तेन एतस्य श्रेयः प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदिनः दूरदर्शिनः नेतृत्वाय तथा रेलमन्त्रिण: अश्विनी-वैष्णवस्य मार्गदर्शनाय दत्तम्। तयोः मार्गदर्शनेन एव सीआरआईएस प्रौद्योगिकी-नवाचार-क्षेत्रे नवीनाः उन्नतयः प्राप्तवान्।

सः पुनरपि अवदत् यत् संस्थया कृत्रिम-बुद्धिमत्ता तथा साइबर-सुरक्षा-क्षेत्रयोः सुदृढाः क्षमताः विकसिताः। अनेकाः एआई-आधारिताः अनुप्रयोगाः अधुना उत्पादन-स्तरे सफलतया सञ्चाल्यमानाः सन्ति। रेलवेस्य आवश्यकतानुसारम् एते समाधानाः विशेषरूपेण विकसिताः सन्ति, येन यात्रिभ्यः उत्तमाः सेवाः प्रदीयन्ते तथा सञ्चालन-अनुरक्षणयोः दक्षतायाम् अपि उल्लेखनीयः सुधारः जातः।

प्रबन्ध-निदेशकः अवदत् यत् सीआरआईएस संस्थया रेलयान-पथ-योजना, माल-परिवहन-प्रबन्धनम्, निवारक-अनुमानात्मक-अनुरक्षणम् तथा यात्री-सेवानां उन्नयनार्थं कृत्रिम-बुद्धिमत्ता-आधारिताः अनेकाः नवीन-परियोजनाः प्रवर्तन्ते। एताभिः योजनाभिः रेलविभागस्य सुरक्षा, विश्वसनीयता, कार्यदक्षता च अधिकं वर्धिष्यते।

सः अवदत् यत् गत-४१-वर्षेषु सीआरआईएस संस्थया पैसेञ्जर-रिजर्वेशन-प्रणाली, फ्रेट-ऑपरेशन्स-इन्फॉर्मेशन-प्रणाली, अनारक्षित-टिकट-प्रणाली, राष्ट्रीय-रेलयान-अन्वेषण-प्रणाली, नियन्त्रण-कार्यालय-अनुप्रयोगः तथा भारतीय-रेलवे ई-क्रय-प्रणाली इत्यादयः अनेकाः महत्त्वपूर्णाः डिजिटल-प्रणाल्यः विकसिताः, याभिः रेलविभागस्य सञ्चालनं अधिकं पारदर्शी, शीघ्रं यात्रिक-अनुकूलं च जातम्।

सत्य-कुमारः अवदत् यत् गतवर्षे प्रारम्भीकृतः भारतीय-रेलवेस्य रेलवन-सुपर-एप् यात्रिकेषु शीघ्रं लोकप्रियः जातः। अधुना यावत् एषः ४.३५-कोटिभ्यः अधिकवारं अवरोहितः अस्ति तथा अस्य माध्यमेन प्रतिदिनं सरासरि १०-लक्षाधिकानि व्यवहाराणि सम्पन्नानि भवन्ति।

सः अवदत् यत् पैसेञ्जर-रिजर्वेशन-प्रणाल्याः आधुनिकीकरणस्य कार्यं तीव्रगत्या प्रचलति। नवीन-प्रणाल्याः कार्यान्वयनानन्तरम् एषा प्रति-मिनिटं १.२५-लक्ष-चिटिका-आरक्षणं कर्तुं समर्था भविष्यति, या वर्तमान-क्षमतायाः पञ्चगुणम् अधिका अस्ति। अनेन टिकट-आरक्षण-प्रणाली पूर्वापेक्षया अधिकं शीघ्रा, विश्वसनीया, समर्था च भविष्यति।

स्थापना-दिवस-अवसरे आयोजितायाः सङ्गोष्ठ्याः विषयः ‘एआई-युगे शासनम् – डिजिटल-उद्यमात् बुद्धिमत्-जालं प्रति रूपान्तरणम्’ इति आसीत्। सीआरआईएस संस्थया उक्तं यत् सा उद्योग-क्षेत्रेण, शिक्षाविद्भिः तथा प्रौद्योगिकी-सहभागिभिः सह मिलित्वा भारतीय-रेलविभाग: सुरक्षितं, स्मार्ट्, आधुनिकं कृत्रिम-बुद्धिमत्ता-आधारितं च परिवहन-जालं निर्मातुं निरन्तरं कार्यं करोति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan