मऊ, 10 जुलाईमासः (हि.स.)।

राष्ट्रियग्रामीणाजीविकामिशनस्य एनआरएलएम इत्यस्य अन्तर्गतं दोहरीघाटविकासखण्डस्य गोठाग्रामपञ्चायते महिलाभिः आत्मनिर्भरतायाः आदर्शः स्थापितः अस्ति। अत्र एकतामहिलाप्रेरणालघूद्योगसमूहेन गोमयात् प्राकृतिकडिस्टेम्पर् ग्रीनपेन्ट् इत्यस्य उत्पादनं क्रियते। एषा योजना ग्रामीणमहिलाभ्यः आजीविकावसरप्रदानेन सह पर्यावरणसंरक्षणस्य स्वदेशोत्पादानां प्रोत्साहनस्य च दिशि महत्त्वपूर्णं पदक्षेपं मन्यते।

उपायुक्ता स्वरोजगारः सुमन लता उक्तवती यत् प्रायः ९.७४ लक्षरूप्यकाणां व्ययेन स्थापितायै अस्यै उत्पादनैककायै सामुदायिकनिवेशनिधेः सहयोगः प्राप्तः अस्ति। अनया परियोजनया सम्प्रति प्रायः ५० महिलाभ्यः आजीविकावसरप्राप्तेः सम्भावना अस्ति। उत्पादनवृद्ध्या सह नूतनाः आजीविकावसराः अपि सृज्यन्ते।

आधुनिकयन्त्रैः सञ्चालितायाम् अस्याम् एककायाम् अधुना पर्यन्तं ३२० किलोग्रामपरिमितं प्राकृतिकडिस्टेम्पर् पेन्ट् निर्मितम् अस्ति। अस्याः एककायाः उत्पादनक्षमता अष्टहोरासु प्रायः ५०० लीटरपरिमितस्य पेन्ट् निर्माणस्य अस्ति, येन भविष्यति व्यापकस्तरे विपण्याः आवश्यकता पूरयितुं शक्यते।

अस्य प्राकृतिकपेन्ट् इत्यस्य विशेषता अस्ति यत् एतत् गोमयसदृशात् प्राकृतिकसंसाधनात् निर्मीयते। अनेन रासायनिकप्रदूषणं न्यूनीभवति पर्यावरणसंरक्षणं च प्रोत्साह्यते। अस्य मूल्यं प्रतिलीटरं ७५ रूप्यकाणि निर्धारितम् अस्ति, जीएसटी पृथक् देयः भविष्यति। विपण्याम् उपलब्धस्य सामान्यडिस्टेम्पर् पेन्ट् इत्यस्य तुलनायाम् एतत् प्रतिलीटरं १० तः १५ रूप्यकाणि यावत् न्यूनमूल्यकम् इति कथ्यते।

अनया परियोजनया गोठाग्रामस्य महिलानां जीवने सकारात्मकं परिवर्तनम् आगतम् अस्ति। पूर्वं यत्र गोमयस्य उपयोगः केवलम् इन्धनरूपेण उर्वरकरूपेण च क्रियते स्म, तत्र अधुना तदेव तासाम् आजीविकायाः सुदृढाधारः जातः अस्ति। एनआरएलएम इत्यस्मात् प्रशिक्षणं प्राप्य महिलाः गुणवत्तायुक्तं पेन्ट् निर्मान्ति स्वपरिवारस्य आयवृद्धौ च महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्ति। महिलानां कथनम् अस्ति यत् अनेन आजीविकावसरेण ताः आर्थिकरूपेण सशक्ताः जाताः, सहैव समाजे तासां सम्मानः आत्मविश्वासश्च वर्धितः अस्ति।

इच्छुकाः जनाः संस्थाश्च गोठाग्रामपञ्चायत्स्थिताम् उत्पादनैककां, दोहरीघाटविकासखण्डकार्यालयम् अथवा मऊविकासभवनस्थितम् एनआरएलएम कार्यालयं सम्पर्क्य प्राकृतिकडिस्टेम्पर् पेन्ट् क्रेतुं शक्नुवन्ति।

विपणनं विक्रयश्च प्रमुखतमं समाह्वानम्

उपायुक्तः स्वरोजगारः राजीव कुमार उक्तवान् यत् जनपदे गोमयात् पर्यावरणानुकूलपेन्ट् निर्माणकार्यं तीव्रगत्या अग्रे वर्धते, किन्तु अस्य विपणनं विक्रयश्च अधुना प्रमुखतमं समाह्वानं वर्तते। सः उक्तवान् यत् विभागः उत्पादस्य व्यापकप्रचाराय श्रेष्ठविपण्युपलब्धतायै च निरन्तरं प्रयत्नं करोति, येन स्वयं साहाय्यसमूहानां महिलाभ्यः अधिकः आर्थिकलाभः प्राप्तुं शक्येत।

जनपदमिशनप्रबन्धकः हिमांशु सिंह उक्तवान् यत् अस्याः परियोजनायाः आरम्भः २०२४ तमे वर्षे तत्कालीनमुख्यविकासाधिकारिणः कार्यकाले अभवत्। परियोजनायाः अन्तर्गतं स्वयं साहाय्यसमूहस्य पञ्च महिलाभ्यः विभागस्य द्वाभ्यां कर्मचारिभ्यां च राजस्थानस्य जयपुरनगरे सप्ताहात्मकं विशेषप्रशिक्षणं प्रदत्तम्। तत्र तेभ्यः गोमयात् पेन्ट् निर्माणस्य आधुनिकप्रविधिः शिक्षिता।

प्रशिक्षणानन्तरं दोहरीघाटक्षेत्रस्य गोठाग्रामस्य समीपे स्थितायाः गोशालायाः निकटे उत्पादनैकका स्थापिता। परियोजनया जनपदस्य ११५ स्वयं साहाय्यसमूहाः सम्बद्धाः तथा तेषां सहयोगेन प्रायः ७.५० लक्षरूप्यकाणां व्ययेन आवश्यकयन्त्राणि क्रीतानि। यन्त्राणां स्थापनानन्तरं नियमितरूपेण गोमयात् पेन्ट् उत्पादनम् आरब्धम्।

हिमांशु सिंह इत्यस्य अनुसारं जनपदस्य अनेकेषु प्राथमिकविद्यालयेषु विभिन्नेषु सर्वकारीयभवनेषु च अस्य प्राकृतिकपेन्ट् इत्यस्य उपयोगः कृतः अस्ति। विशेषतया विकासभवनस्य आन्तरिकभागस्य अधिकांशं रञ्जनकार्यम् अनेनैव पर्यावरणानुकूलपेन्ट् इत्यनेन कृतम् अस्ति।

अधिकारिणां कथनम् अस्ति यत् एषा परियोजना केवलं स्वच्छतायाः पर्यावरणसंरक्षणस्य च माध्यमं नास्ति, अपितु ग्रामीणमहिलाभ्यः आजीविकायाः, आयवृद्धेः महिलासशक्तीकरणस्य च प्रभावी आदर्शरूपेण उदेति। अधुना विभागस्य सम्पूर्णं ध्यानम् अस्य उत्पादस्य विशिष्टपरिचयनिर्माणे, विपणने विक्रये च सुदृढीकरणे अस्ति, येन गोमयनिर्मितम् एतत् ग्रीनपेन्ट् विपण्यां स्वकीयां विशिष्टां परिचितिं स्थापयितुं शक्नुयात्।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani