शिमलानगरम्, १० जुलाईमासः (हि.स.)। राज्यपालः कविन्द्रगुप्तः अवदत् यत् सरदार-वल्लभभाई-पटेलः केवलं भारतस्य राजनैतिक-एकीकरणस्य शिल्पकारः एव नासीत्, अपितु भारतीय-सङ्घीय-व्यवस्थायाः दृढः समर्थकः अपि आसीत्। तेन उक्तं यत् भारतस्य सङ्घीय-संरचना विश्वे अद्वितीया वर्तते, यत्र विभिन्नाः भाषाः, संस्कृतयः, परम्पराश्च संविधानस्य माध्यमेन एकसूत्रे बद्धाः सन्ति। एषैव राष्ट्रस्य एकतायाः दृढाधारः अस्ति।

राज्यपालः अद्य भारतीय-उच्च-अध्ययन-संस्थाने शिमलानगरे आयोजितस्य ‘सरदार-पटेलस्य दृष्टिः—एकीकरणम्, एकात्मता, सङ्घवादस्य परिकल्पना’ इति अन्ताराष्ट्रिय-सङ्गोष्ठ्याः तथा ‘वन्दे मातरम्-यात्रा—एका प्रदर्शिनी’ इत्यस्याः शुभारम्भ-समारोहम् सम्बोधयन् आसीत्।

भारतस्य उपराष्ट्रपतिः सी.पी. राधाकृष्णनः अस्मिन् कार्यक्रमे सहभागिनः भवितुम् आसीत्, किन्तु प्रतिकूल-जलवायोः कारणात् सः उपस्थातुं न अशक्नोत्। अस्मिन् अवसरे उपराष्ट्रपतिना दृश्यसन्देशस्य माध्यमेन स्वसन्देशः प्रेषितः।

राज्यपालः अवदत् यत् एतौ उभौ कार्यक्रमौ भारतस्य राष्ट्रिय-चेतनायाः द्वौ महत्त्वपूर्णौ स्तम्भौ समर्पितौ स्तः। ‘वन्दे मातरम्-यात्रा’ इति प्रदर्शिनी स्वातन्त्र्य-आन्दोलनस्य समये देशवासिषु जागृता राष्ट्रभक्तेः भावनां प्रदर्शयति, यदा तु एषा सङ्गोष्ठी सरदार-पटेलस्य तस्य दूरदर्शिनः नेतृत्वस्य स्मरणं करोति, येन राष्ट्रम् एकीकृत्य सुदृढ-भारतस्य आधारः स्थापितः।

तेन उक्तं यत् ‘वन्दे मातरम्’ भारतस्य स्वातन्त्र्य-सङ्ग्रामस्य आत्मा आसीत्। बङ्किमचन्द्र-चट्टोपाध्यायेन विरचितम् एतद् अमर-गीतं स्वातन्त्र्य-सेनानिषु देशभक्तेः, त्यागस्य, राष्ट्रसेवायाश्च भावनां सञ्चारितवत्। एषा प्रदर्शिनी केवलं प्राचीन-तथ्यानां चित्राणां च सङ्ग्रहः नास्ति, अपितु भारतस्य राष्ट्रिय-जागरणस्य सजीव-गाथा अस्ति, या विशेषतः युवानः प्रेरयिष्यति।

राज्यपालः सरदार-वल्लभभाई-पटेलाय श्रद्धाञ्जलिम् अर्पयन् अवदत् यत् तस्य योगदानं केवलं ५६० अधिक-परम्परां विलयपर्यन्तं सीमितं नासीत्। बारडोली-सत्याग्रहे तस्य नेतृत्वम्, सङ्गठन-कौशलम्, अनुशासनम्, राष्ट्रनिर्माणाय समर्पणं च स्मारयन् तेन उक्तं यत् एतैरेव गुणैः तस्मै ‘सरदार:’ इति उपाधिः प्राप्ता।

तेन प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदिनः गुजरातस्य केवडियायां ‘स्टैच्यू ऑफ यूनिटी’ इति स्मारकस्य निर्माण-प्रयत्नस्य अपि प्रशंसा कृता। तेन उक्तं यत् एतत् स्मारकं सरदार-पटेलस्य राष्ट्रिय-एकीकरणे अद्वितीय-योगदानाय समर्पितम् अस्ति तथा च ‘एकं भारतम्, श्रेष्ठं भारतम्’ इति भावनायाः सशक्तं प्रतीकम् अस्ति।

अस्मिन् अवसरे राज्यपालेन ‘वन्दे मातरम्’-आधारितस्य कॉफी-टेबल-बुक, ‘दर्शन ऑफ राधाकृष्णन: इटरनल एण्ड टेम्पोरल’ इति सङ्गोष्ठ्याः कार्यवृत्तस्य तथा डॉ. एस. राधाकृष्णन-सम्बद्धस्य बहुभाषिक-कविता-सङ्ग्रहस्य अपि विमोचनं कृतम्।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan