भारतीयइतिहासे जुलाईमासः १७ इति दिवसः महिलानाम् अधिकाराणां समवसराणां च दिशि महत्त्वपूर्णः मीलशिलारूपेण स्मर्यते। १९४८ तमस्य वर्षस्य जुलाईमासे १७ दिनाङ्के महिलाभ्यः प्रथमवारं भारतीयप्रशासनसेवायाम्, भारतीय-आरक्षक-सेवायाम् तथा अन्यासु सार्वजनिकसेवासु प्रतियोगितापरीक्षासु सहभागीभवितुं पात्रता प्रदत्ता। एतस्मात् पूर्वं एतासु प्रतिष्ठितासु सेवासु प्रवेशाधिकारः केवलं पुरुषाणामेव आसीत्।

स्वातन्त्र्यप्राप्तेः अनन्तरं देशे समानतां सामाजिकन्यायं च प्रवर्धयितुं एषः ऐतिहासिकः निर्णयः कृतः। तेन महिलाभ्यः प्रशासने, विधिव्यवस्थायां शासनस्य उच्चपदेषु च प्रवेशस्य मार्गाः उद्घाटिताः। एषः निर्णयः न केवलं सार्वजनिकसेवासु लैङ्गिकसमानतायाः दृढां आधारशिलां स्थापितवान्, अपितु अग्रिमवंशानां महिलाभ्यः अपि महतः स्वप्नान् द्रष्टुं तान् साकारयितुं च अवसरम् अदात्।

अद्य भारतीयप्रशासनसेवायाम् आरक्षक-सेवायां च अनेकाश्च महिला-अधिकारीणः स्वकीयया उत्कृष्टकार्यशैल्या, नेतृत्व-क्षमतया जनसेवया च राष्ट्राय नूतनां दिशं प्रदिशन्ति। जुलाईमासस्य १७ दिवसस्य एषः ऐतिहासिकः निर्णयः भारते महिला-सशक्तीकरणस्य समवसरस्य च दिशि महत्त्वपूर्णसिद्धिरूपेण सदा स्मर्यते।

प्रमुखाः घटनाः

• १४८९ — निजामखानः ‘सिकन्दरशाहलोदी द्वितीय’ इति नाम्ना देहली-सुलतानः घोषितः।• १५४९ — बेल्जियमदेशस्य घेण्ट-प्रदेशात् यहूदिजनाः निष्कासिताः।• १७१२ — इङ्ग्लैण्ड्, पुर्तगालः, फ्रान्सदेशः च युद्धविरामसन्धौ हस्ताक्षराणि अकुर्वन्।• १८५० — हार्वर्ड-वेधशालया तारकस्य प्रथमं छायाचित्रं गृहीतम्।• १८९३ — आर्थर-श्रेव्स्बरी नामकः क्रीडकः टेस्ट-क्रीडायां प्रथमवारं सहस्रं धावनाङ्कान् प्राप्तवान्।• १९१९ — फिन्लैण्ड्-देशे संविधानस्य स्वीकृतिः अभवत्।• १९२९ — सोवियतसङ्घेन चीनदेशेन सह कूटनीतिकसम्बन्धाः समाप्ताः।• १९४३ — ब्रिटेनदेशस्य आर.ए.एफ. वायुसेनया जर्मनीदेशस्य पीनमुन्दे-रॉकेटकेन्द्रे आक्रमणं कृतम्।• १९४८ — भारते महिलाभ्यः भारतीयप्रशासनसेवायां भारतीय-आरक्षक-सेवायां च सहितासु सर्वासु सार्वजनिकसेवासु नियुक्तेः पात्रता प्रदत्ता।• १९५० — पठानकोटनगरस्य समीपे भारतस्य प्रथमः यात्रिविमानदुर्घटनाघटनाक्रमः अभवत्।• १९५५ — अमेरिकादेशस्य कैलिफोर्निया-प्रदेशे ‘डिज़्नीलैण्डदेशे’ उद्घाटितम्।• १९७४ — लण्डन-टॉवर-इत्यत्र विस्फोटः अभवत्, यस्मिन् एकः मृतः, एकचत्वारिंशत् जनाः च आहताः।• १९७६ — मान्ट्रियल-ओलम्पिकक्रीडानाम् उद्घाटनसमारोहे पञ्चविंशत्यधिकैः आफ्रिकीयदेशैः बहिष्कारः कृतः।• १९८७ — ईरान-फ्रान्सदेशयोः राजनयिकसम्बन्धाः विच्छिन्नाः।• १९९४ — शूमेकर-लेवी-९ धूमकेतोः प्रथमः खण्डः बृहस्पतिग्रहे अपतत्।• १९९५ — फोर्ब्स-पत्रिकया बिल-गेट्सः विश्वस्य धनाढ्यतमः पुरुषः घोषितः।• १९९६ — ‘मद्रास’ नगरस्य नाम पुनः ‘चेन्नई’ इति कृतम्।• २००२ — स्वेतलाना फीफाप्रोवा पोलवाल्ट्-क्रीडायां नूतनं यूरोपीय-अभिलेखं स्थापितवती।• २००३ — उत्तरपूर्व-काङ्गोदेशस्य दुनीयानगरे जातीयहिंसायां चतुःपञ्चाशत् जनाः मृताः।• २००६ — ‘डिस्कवरी’ अन्तरिक्षयानं त्रयोदश-दिनात्मकां यात्रां सम्पन्न्य सुरक्षितरूपेण पृथिवीं प्रत्यागतम्।• २००८ — अफगानिस्ताने नाटो-सेनाभिः पाकिस्तानदेशे निगूढेषु आतङ्कवादिषु प्रहारः कृतः।• २०१४ — अस्मिन्नेव दिने ‘विश्व-इमोजी-दिवसः’ प्रारब्धः।

जन्म

• १९२३ — बेगम्-आबिदा-अहमदः — भारतस्य पञ्चमस्य राष्ट्रपतेः फखरुद्दीन अली अहमदस्य पत्नी।• १९४३ — फ्लाइङ्ग ऑफिसर निर्मलजीत सिंह सेखों — परमवीरचक्रसम्मानितः भारतीयसैनिकः।• १९७१ — रविकिशनः — हिन्दी-भोजपुरीचलचित्रयोः प्रसिद्धः अभिनेता।• १९९७ — पूजासिहागः — भारतीया महिला-स्वतन्त्रशैली-मल्लयुद्ध-क्रीडिका।

निधनम्

• १७९० — एडमस्मिथः — प्रसिद्धः स्कॉटिश-नीतिवेत्ता, दार्शनिकः, राजनैतिकार्थशास्त्री च।• १९२८ — अलेक्जेण्डर मडीमैन — उत्तरप्रदेशस्य राज्यपालः, गवर्नर-जनरलस्य गृहविभागसमितेः सदस्यः।• १९७२ — इन्दुलालयाज्ञिकः — गुजरातस्य प्रसिद्धः राजनीतिज्ञः, ‘अखिलभारतीय-किसानसभा’-नेता।• १९७९ — लालमणिमिश्रः — भारतीयसंगीतजगतः विख्यातः मनीषी।• १९९२ — काननदेवी — प्रसिद्धा भारतीयाभिनेत्री, गायिका, चलचित्रनिर्मात्री च।• २००५ — आई.जी.पटेलः — भारतीयरिजर्व-धनागारस्य चतुर्दशः राज्यपालः।• २०१२ — वाहेङ्गबाम-निपाम्चा-सिंहः — मणिपुरराज्यस्य भूतपूर्वः नवमः मुख्यमन्त्री।• २०१३ — बरुण डे — प्रसिद्धः इतिहासकारः।• २०१८ — रीता भादुड़ी — हिन्दीचलचित्रजगतः प्रसिद्धा अभिनेत्री।• २०२० — रजतः मुखर्जी — प्रसिद्धः भारतीयचलचित्रनिर्देशकः।• २०२० — सी.एस.शेषाद्रिः — भारतस्य प्रसिद्धः गणितज्ञः।

महत्त्वपूर्णाः अवसराः

• अन्ताराष्ट्रियन्यायदिवसः।• विश्व-इमोजी-दिवसः।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan