भुवनेश्वरम्, १६ जुलाईमासः (हि.स.)। विश्वप्रसिद्धायाः श्रीजगन्नाथ-रथयात्रा-२०२६ इत्यस्याः पावनावसरे गुरुवासरे पुरीस्थिते श्रीमन्दिरे पारम्परिक-विधि-विधानानुसारं धार्मिक-अनुष्ठानानां शुभारम्भः अभवत्। भगवतः जगन्नाथस्य, भगवतः बलभद्रस्य तथा देवी-सुभद्रायाः गुण्डिचा-मन्दिरं प्रति दिव्ययात्रां प्रति श्रद्धालुषु महान् उत्साहः वर्तते।

एषः भव्यः महोत्सवः शताब्दी-प्राचीन-परम्परानुसारम् आयोज्यते। रथानां प्रस्थानात् पूर्वं श्रीमन्दिरे विविधानि धार्मिक-अनुष्ठानानि सम्पाद्यन्ते। प्रातःकाले भोगमण्डपे धूप-अनुष्ठानेन कार्यक्रमस्य आरम्भः अभवत्। ततः देवतानां रथानानि च सज्जतासम्बद्धानि अन्यानि महत्त्वपूर्णानि कर्मकाण्डानि सम्पन्नानि।

रथयात्रायाः प्रमुखम् आकर्षणं ‘पहण्डी’ इत्यनुष्ठानम् अस्ति, यस्मिन् भगवन्तं जगन्नाथं, बलभद्रं तथा देवीं सुभद्रां गर्भगृहात् भव्य-शोभायात्रारूपेण बहिः आनयन्ति। अस्मिन् समये भक्तानां जयघोषैः पारम्परिक-वाद्ययन्त्राणां निनादैश्च सह देवताः क्रमेण स्व-स्व-रथेषु—भगवतः जगन्नाथस्य नन्दीघोषे, भगवतः बलभद्रस्य तालध्वजे, देवी-सुभद्रायाः दर्पदलने—विराजमानाः क्रियन्ते।

पहण्डी-अनुष्ठानस्य अनन्तरं गजपति-महाराजेन ‘छेरा-पहंरा’ इत्यनुष्ठानं विधास्यते। अस्याः परम्परायाः अन्तर्गतं सः स्वर्णमयेन मार्जनीदण्डेन रथान् सम्मार्जयति, यत् भगवति विनयस्य समर्पणस्य च प्रतीकरूपेण मन्यते।

सर्वेषाम् अनुष्ठानानां सम्पन्नतायाः अनन्तरं त्रय: भव्य-रथा: श्रीमन्दिरात् गुण्डिचा-मन्दिरं प्रति प्रस्थानाय सज्जा: भविष्यन्ति। एतस्य ऐतिहासिकस्य आध्यात्मिकस्य च महोत्सवस्य दर्शनार्थं लक्षाधिकाः श्रद्धालवः पुरीनगरम् आगमिष्यन्ति इति अपेक्ष्यते।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan