— त्रिदिवसीयस्य विश्वप्रसिद्धस्य रथयात्रा-मेलापकस्य अद्य समापनम्

— श्रद्धालुभिः गृह-परिवारस्य, राष्ट्रस्य समाजस्य च सर्वमङ्गलार्थं प्रार्थना कृता

वाराणसीनगरम्, १८ जुलाईमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य धार्मिक-नगर्यां वाराणस्यां विश्वप्रसिद्धस्य त्रिदिवसीयस्य रथयात्रा-मेलापकस्य अन्तिमदिने शनिवासरे धार्मिक-आस्था पराकाष्ठां प्राप्तवती। प्रभातात् एव सहस्रशः श्रद्धालवः रथयात्रा-मेलापक-क्षेत्रं प्रति आगन्तुम् आरब्धवन्तः। भगवत: जगन्नाथस्य, भगिन्याः सुभद्रायाः, भ्रातुः बलभद्रस्य च दिव्य-दर्शनार्थं तथा तेषां विशालस्य अष्टकोणात्मकस्य रथस्य स्पर्शनार्थं श्रद्धालुषु अद्भुतः श्रद्धा-उत्साहयोः संगमः दृष्टः। श्रद्धालुभिः चराचर-जगतः पालनकर्तुः समीपे स्वगृह-परिवारस्य, प्रदेशस्य, राष्ट्रस्य समाजस्य च सुख-शान्ति-सर्वमङ्गलार्थं प्रार्थना कृता।

अन्तिमदिने भगवत: जगन्नाथस्य, सुभद्रायाः, बलभद्रस्य च श्वेत-वस्त्रैः श्वेत-पुष्पैश्च अत्यन्तं मनोहरः शृङ्गारः कृतः। प्रातः पञ्चवादने मन्दिरस्य पूजारी पण्डित-राधेश्याम-पाण्डेयः विधिविधानपूर्वकं शृङ्गारं सम्पन्नवान्। रथस्य गर्भगृहे विराजमानानां काष्ठ-विग्रहाणां पृष्ठभागः पाटनं च पाटल-बेला-पुष्प-कलिकाभिः अलङ्कृतम्, रथस्य शिखरं छत्रं च हरित-पत्रैः श्वेत-पुष्पैश्च विभूषितम्। अस्याः अलौकिक-शोभायाः दर्शनात् श्रद्धालवः मन्त्रमुग्धाः अभवन्।

प्रातः षड्वादनात् अष्टवादनपर्यन्तं भजन-मण्डल्या भक्तिमय-गीतैः सम्पूर्णं वातावरणं कृष्णमयं कृतम्। ततः प्रातः नववादने भगवते छौंका-मुद्ग-चणकः, पेडा-मिष्टान्नम्, गुडः, खाण्डसारी-शर्करा तथा तुलसी-मिश्रितं निम्बू-शर्बतं नैवेद्यरूपेण समर्पितम्। मध्याह्ने पूरिका, पनस-शाकम्, दधि, देशीय-शर्करा, सूजी-हलवा, मालपुआ, पञ्चमेल-मिष्टान्नम्, पनस-सन्धितं च विशेष-नैवेद्यरूपेण समर्पयिष्यते।

मध्याह्ने द्वादशवादने परम्परानुसारं भगवत: रथः यूनियन-बैंक-ऑफ-इण्डिया इत्यस्य समीपं यावत् आकृष्टः। ततः नैवेद्य-समर्पणानन्तरं रथस्य पटः पिहितः। अपराह्णे त्रिवादनात् चतुर्वादनपर्यन्तं पुनः शृङ्गार-आरात्रिकयोः अनन्तरं दर्शन-पूजनस्य क्रमः रात्रेः यावत् प्रवर्तिष्यते।

रथयात्रा-मेलापक-क्षेत्रे धार्मिक-आस्थया सह उत्सवस्य उल्लासोऽपि दृष्टः। दर्शन-पूजनानन्तरं श्रद्धालवः रथयात्रा-महमूरगञ्ज-मार्गे स्थापितेषु विविध-आपणेषु बहु क्रय-विक्रयं कृतवन्तः। बालकाः महिलाश्च दोलायात्रां, चरखीं, अन्यानि क्रीडन-मनोरञ्जन-साधनानि च सम्यक् उपभुक्तवन्तः। चाट्, गोलगप्पा इत्यादीनां विविध-व्यञ्जनानामपि आस्वादः कृतः।

मेलापकस्य निर्विघ्न-समापनार्थं व्यापकाः सुरक्षा-व्यवस्थाः कृताः। भेलूपुरस्य सहायक-आरक्षक-आयुक्तः, थाना-प्रभारी, अन्ये आरक्षक-प्रशासनिक-अधिकारिणश्च निरन्तरं मेलापक-क्षेत्रस्य निरीक्षणं कुर्वन्तः आसन्। सम्पूर्ण-क्षेत्रस्य निरीक्षणं सीसीटीवी-चित्रग्रहण-यन्त्रैः अपि क्रियमाणम् आसीत्।

रविवासरे प्रातः प्रभोः भावपूर्ण: विदायः भविष्यति

त्रिदिवसीयस्य विश्वप्रसिद्धस्य रथयात्रा-मेलापकस्य समापनानन्तरं रविवासरे प्रातः त्रिवादने भगवानः विशेष-आरार्तिकी भविष्यति। आरात्रिकानन्तरं रथस्य पटः पिधाय प्रभोः भावपूर्ण: विदायः क्रियिष्यते। ततः भगवत: जगन्नाथस्य, सुभद्रायाः, बलभद्रस्य च विग्रहाः यानेन अस्सी-स्थितं जगन्नाथ-मन्दिरं नीयिष्यन्ते। सोमवासरे प्रातः मङ्गल-आरार्तिक्यानन्तरं मन्दिरस्य पटाः श्रद्धालूनां दर्शनार्थं उद्घाटिताः भविष्यन्ति। रथयात्रा-मेलापकस्य समाप्त्यनन्तरं भगवत: विशाल-रथम् आकृष्य सिगरा-स्थितायां शहीद-उद्याने रथशालायां सुरक्षितरूपेण स्थापयिष्यते, यत्र आगामि-वर्षस्य रथयात्रा-पर्यन्तं तस्य संरक्षणं भविष्यति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan