Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
जगदलपुरम्, 09 जुलाईमासः (हि.स.)।
छत्तीसगढस्य बस्तराञ्चले भगवान् श्रीजगन्नाथेन सम्बद्धा शताब्दप्राचीना धार्मिकपरम्परा एतेषु दिनेषु श्रद्धया आस्थया च पाल्यते। रियासतकालीनः बस्तरगोञ्चापर्व २०२६ देवस्नानचन्दनजात्रापूजाविधानं २९ जून दिनाङ्कात् प्रारब्धम् अस्ति। एषा परम्परा शताब्देभ्यः ६१८ वर्षेभ्यः प्रचलति। पौराणिकमान्यतानुसारं चन्दनजात्रापूजाविधानस्य अनन्तरं भगवान् श्रीजगन्नाथः १५ दिवसीये अनसरकाले अस्वस्थः भवति तथा भगवतः अस्वस्थावस्थायां दर्शनं वर्जितं भवति।
भगवतःश्रीजगन्नाथस्वामिनः माता सुभद्रायाः बलभद्रस्वामिनश्च श्रीमन्दिरे एतेषु दिनेषु अनसरकालः १५ जुलाई दिनाङ्कपर्यन्तं प्रचलिष्यति। अस्मिन् काले भगवान् श्रीजगन्नाथस्य स्वास्थ्यलाभाय औषधियुक्तभोगस्य अर्पणं ३६० गृह आरण्यकब्राह्मणसमाजस्य सेवकैः पण्डितैश्च क्रियते। औषधियुक्तभोगस्य अर्पणानन्तरं सः श्रद्धालुभ्यः प्रसादरूपेण वितर्यते। विशेषौषधियुक्तप्रसादस्य पुण्यलाभं श्रद्धालवः अनसरकाले श्रीजगन्नाथमन्दिरं प्राप्य प्राप्तुं शक्नुवन्ति किन्तु दर्शनं वर्जितं भविष्यति।
भगवान् श्रीजगन्नाथस्य अनसरकालस्य व्याख्यां कुर्वन् ३६० गृह आरण्यकब्राह्मणसमाजस्य वरिष्ठसदस्यः तथा भगवान् श्रीजगन्नाथस्य रियासतकालीनपूजाविधानस्य ज्ञाता विवेकपाण्डेयः अवदत् यत् बस्तरगोञ्चापर्वणि एतेषु दिनेषु भगवान् श्रीजगन्नाथस्य अनसरकालः १५ जुलाई दिनाङ्कपर्यन्तं प्रचलिष्यति। भगवान् जगन्नाथस्य अनसरकाले दर्शनस्य वर्जनसम्बन्धं ज्ञातुम् अनसरशब्दस्य शाब्दिकार्थं भावार्थं च अवगन्तव्यम्। अनसरस्य शाब्दिकार्थः अन अवसर अर्थात् अनवसरः भवति। अनवसरस्य भावार्थः उचितावसरस्य अभावः इति कथ्यते।
अर्थात् भगवान् श्रीजगन्नाथस्य १५ दिवसीये अनसरकाले भगवान् श्रीजगन्नाथः भक्तानां स्वास्थ्याय स्वयम् अस्वस्थः भवति। अस्वस्थावस्थायां भगवान् श्रीजगन्नाथः अस्तव्यस्तावस्थायां तिष्ठति। एतादृश्याम् अवस्थायां जगतः पालनकर्तुः भगवान् श्रीजगन्नाथस्य दर्शनं शास्त्रानुसारं पौराणिकमान्यतानुसारं च दोषपूर्णं मन्यते। अत एव भगवान् जगन्नाथस्य दर्शनं १५ दिनानि अनसरकाले वर्जितं भवति।
सः अवदत् यत् भगवान् श्रीजगन्नाथः स्वश्रद्धालूनां वर्षपर्यन्तं स्वास्थ्याशीर्वादाय स्वयम् अस्वस्थः भूत्वा सर्वेषां स्वास्थ्याय औषधियुक्तभोगस्य अर्पणं स्वीकरोति तथा औषधियुक्तप्रसादम् उपलब्धं कारयति। श्रीजगन्नाथस्वामी विश्वस्य समस्तश्रद्धालूनां स्वास्थ्याय आयुर्वेदस्य औषधियुक्तप्रसादं ग्रहीतुम् अवसरं प्रददाति।
भगवान् श्रीजगन्नाथस्वामिने अर्पितः औषधियुक्तभोगः वैज्ञानिकदृष्ट्या ऋतुपरिवर्तनेन सह स्वास्थ्याय प्रसादरूपेण लाभदायकः सिद्धः भवति। अर्थात् आस्थायाः प्रसादरूपिण्याः औषधेः उपलब्धता अस्माकं प्राचीनायुर्वेदव्यवस्थायाः आधारस्य प्रासङ्गिकतां सिद्धयति। एतादृशं माहात्म्यम् अस्ति भगवान् श्रीजगन्नाथस्वामिने औषधियुक्तभोगस्य अर्पणस्य औषधियुक्तप्रसादस्य च यस्मिन् आध्यात्मिकवैज्ञानिकौ आयामौ समाहितौ स्तः।
---------------