नवदिल्ली, 10 अगस्तमासः (हि.स.)।

दिल्लीविधानसभायाः मानसूनसत्रस्य द्वितीयदिने सोमवासरे मुख्यमन्त्री रेखागुप्ता दिल्लीलक्ष्मीयोजनां प्रति सदने उत्थापितानां विभिन्नप्रश्नानां विस्तरेण उत्तरं दत्तवती। सा उक्तवती यत् दिल्लीलक्ष्मीयोजना दिल्लीप्रदेशस्य अद्यावधि सर्वासु बृहत्तमासु जनकल्याणकारीयोजनासु अन्यतमा अस्ति। अस्याः योजनायाः उद्देशः दिल्लीप्रदेशस्य तासां महिलानां आर्थिकसुदृढीकरणम् अस्ति, याः स्वपरिवारस्य गृहस्य च दायित्वानि पूर्णनिष्ठया निर्वहन्ति, किन्तु तासां श्रमस्य आर्थिकमूल्यं प्रायः प्रकाशं न प्राप्नोति।

मुख्यमन्त्रिणा सदने उक्तं यत् दिल्लीलक्ष्मीयोजनायाः आवेदनपत्राणां पञ्जीकरणस्य च विषये अपि सदने चर्चा अभवत्। सा सदनं योजनायाः तत्समयस्थितेः विषये सूचितवती यत् अद्यावधि ५,९२,४०६ पञ्जीकरणानि अभवन्। सा उक्तवती यत् अगस्तमासस्य प्रथमदिने जालपुटं प्रारब्धम् आसीत् तथा अगस्तमासस्य दशमदिनपर्यन्तं केवलं दशदिनेषु प्रायः षड्लक्षं पञ्जीकरणानि अभवन्। एषः सङ्ख्यात्मकः विवरणः दिल्लीप्रदेशस्य भगिनीनां मध्ये योजनां प्रति विद्यमानम् उत्साहं विश्वासं च प्रदर्शयति। सर्वकारेण सम्प्रति सप्तदशलक्षलाभार्थिनीनां सीमा निर्धारितास्ति। यावत् सप्तदशलक्षाभ्यः भगिनीभ्यः योजनान्तर्गतं निर्धारितं धनराशिः न प्रदत्ता भवति, तावत् पञ्जीकरणस्य जालपुटं न पिधास्यते।

मुख्यमन्त्रिणा उक्तं यत् ये सदस्याः पुरतः आसनेषु उपविष्टाः आसन् तथा उच्चस्वरेण दिल्लीप्रदेशस्य भगिनीनां हितैषिणः भवितुं दावं कुर्वन्तः आसन्, तेषाम् अस्मिन् विषये दुःखम् अस्ति यत् यदा तासामेव दिल्लीप्रदेशस्य भगिनीनां विषये सदने चर्चा प्रवर्तमाना आसीत्, तदा तेषु तासां प्रश्नानाम् उत्तरं श्रोतुं साहसं नासीत्। अत एव ते सदनात् बहिः गतवन्तः। तस्याः इच्छा आसीत् यत् प्रत्येकं विधायकः, येन सदने यानि यानि कथितानि, तेषां सर्वेषाम् उत्तरं श्रुत्वैव सदनात् गच्छेत्। तया विपक्षविधायकान् सार्वजनिकरूपेण आव्हानमपि दत्तम् आसीत् यत् यदि तेषु साहसम् अस्ति तर्हि ते तस्याः उत्तरं अवश्यं शृण्वन्तु। किन्तु तस्याः ज्ञातम् अस्ति यत् तेषां कथने किञ्चिदपि सत्यं नास्ति, अत एव ते तस्याः उत्तरं श्रोतुं सदने स्थातुं न शक्नुवन्।

मुख्यमन्त्रिणा उक्तं यत् दिल्लीलक्ष्मीयोजना दिल्लीप्रदेशस्य अद्यावधि सर्वासु बृहत्तमासु योजनासु अन्यतमा अस्ति। सा दृढतया उक्तवती यत् अद्यावधि यावता काचिदपि सर्वकारः भवतु, सा पञ्चदशवर्षपर्यन्तं सत्तायां स्थितः सर्वकारः वा एकादशवर्षपर्यन्तं सत्तायां स्थितः सर्वकारः वा, दिल्लीप्रदेशस्य कस्याश्चित् भगिन्यै एतादृश्या बृहत्तरायोजनया लाभः न प्रदत्तः।

मुख्यमन्त्रिणा उक्तं यत् सर्वकारेण यद् वचनं दत्तम् आसीत् तत् पूर्णं कृतम् तथा यः सङ्कल्पः स्वीकृतः आसीत्, सः धरातले कार्यान्वितः। अस्याः योजनायाः कृते दिल्लीप्रदेशस्य भगिनीनां हिताय पञ्चसहस्राधिकैकशतकोटिरूप्यकाणां महती धनराशिः निर्धारितास्ति। सा उक्तवती यत् योजनायाः अन्तर्गतं सप्तदशलक्षभगिनीभ्यः लाभप्रदानस्य लक्ष्यं निर्धारितम् अस्ति। एताः दिल्लीप्रदेशस्य ताः सप्तदशलक्षभगिन्यः सन्ति याः वास्तवतः आवश्यकताग्रस्ताः सन्ति तथा याभ्यः आर्थिकसहायतायाः आवश्यकता अस्ति। प्रथमचरणे योजना त्रिवर्षकालाय निर्धारितास्ति, येन प्रथमं सप्तदशलक्षभगिनीभ्यः तस्याः लाभः प्रदातुं शक्येत। ततः यदि योजनायाः विस्तारस्य आवश्यकता भविष्यति तर्हि सर्वकारस्य तस्मिन् विषये किमपि आपत्तिः न भविष्यति।

मुख्यमन्त्रिणा उक्तं यत् केचन जनाः पुनः पुनः कथयन्ति स्म यत् योजनायां बह्व्यः शर्ताः आरोपिताः सन्ति तथा दिल्लीप्रदेशस्य भगिनीभ्यः तस्याः लाभः कथं प्राप्तुं शक्यते। तासु त्रिभिः सन्तानैः सम्बद्धायाः शर्तायाः अपि उल्लेखः क्रियमाणः आसीत् तथा कदाचित् कस्यचित् नाम अपि गृह्यते स्म। सा स्पष्टं कृतवती यत् यदि कश्चित् परिवारः स्वपरिवारस्य योजनां कर्तुम् अथवा परिवारस्य विस्तारं कर्तुम् इच्छति तर्हि सः कस्यचित् अनुमतिं ग्रहीतुं बाध्यः नास्ति। प्रत्येकः परिवारः स्वस्य आवश्यकतानां परिस्थितीनां च अनुसारं स्वपरिवारस्य योजनां करोति।

मुख्यमन्त्रिणा उक्तं यत् तस्याः ध्येयं स्पष्टम् अस्ति यत् कापि महिला केवलं सन्तानोत्पादनस्य यन्त्रं नास्ति। महिलानां स्वास्थ्यं सर्वकारस्य कृते अत्यन्तं महत्त्वपूर्णम् अस्ति। एतादृश्याः सङ्कीर्णमानसिकतायाः, यस्याः अन्तर्गतं यदि कस्मिंश्चित् परिवारे पुत्रः नास्ति तर्हि महिलाः पुत्रप्राप्त्याशया परिवारस्य विस्तारं निरन्तरं कर्तुं बाध्यन्ते, दिल्लीसर्वकारः कस्याश्चित् एतादृश्याः मानसिकतायाः समर्थनं न करोति।

मुख्यमन्त्रिणा ततः योजनायां अङ्कीयधनकोषस्य माध्यमेन प्रदास्यमानां धनराशिं प्रति उत्थापितानां प्रश्नानाम् अपि उत्तरं दत्तम्। सा उक्तवती यत् सहस्ररूप्यकाणि अङ्कीयधनकोषे प्रदत्तानि सन्ति, यदा तु पञ्चदशशतरूप्यकाणां धनराशिः सावधिधनरूपेण अथवा आवर्तीधनसञ्चयरूपेण सञ्चिता भविष्यति। एषा नीतिः अत्यन्तं विचारपूर्वकं निर्मिता अस्ति, येन भगिनीभ्यः गृहव्ययाय दैनिकावश्यकतानां पूर्तये च हस्ते धनराशिः अपि भवेत् तथा पञ्चदशशतरूप्यकाणां धनराशिः सञ्चयरूपेण निरन्तरं संचिताऽपि भवेत्। त्रिवर्षानन्तरं यदा एषा धनराशिः एकमुष्टिरूपेण प्राप्ता भविष्यति, तदा व्याजसहितं सा प्रायः षष्टिसहस्ररूप्यकाणां महती धनराशिः भविष्यति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani