Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
हमीरपुरम्, 10 अगस्तमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य हमीरपुरजनपदस्य कुराराक्षेत्रस्य मिश्रीपुरग्रामात् प्रायः एककिलोमीटरदूरे निर्जने प्रदेशे स्थितं प्राचीनं त्रिसरादेवशिवमन्दिरम् आस्थायाः पौराणिकविश्वासानां च अद्वितीयं केन्द्रम् अस्ति। श्रावणमासस्य द्वितीये सोमवासरे अत्र श्रद्धालूनां विशालः जनसमुदायः समागतः।
मन्दिरस्य महन्तः गिरजादासत्यागी अवदत् यत् अस्य प्राचीनस्य मन्दिरस्य सम्बन्धः राजा बलिना रावणेन च सम्बद्धया पौराणिककथया सह अस्ति। मान्यता अस्ति यत् प्राचीनकाले मूसानगरं राजा बलेः राजधानी आसीत्। राजा बलिः शतयज्ञानां सम्पादनस्य सङ्कल्पं कृतवान् आसीत्। नवतिनवयज्ञानां पूर्णतायाः अनन्तरं शततमयज्ञं सम्पादयितुं सः महाज्ञानीं रावणम् आमन्त्रितवान् आसीत्।
तस्मिन्नेव समये रावणः स्ववंशजं त्रिसरं यज्ञसम्पादनाय प्रेषितवान्। कथ्यते यत् त्रिसरः मिश्रीपुरस्य समीपे निर्जने स्थले अवस्थित्वा भगवान् शिवस्य आराधनां कृतवान्। रावणसंहितासम्बद्धानां मान्यतानामनुसारं रावणस्य वंशजाः यत्र यत्र गच्छन्ति स्म, तत्र तत्र शिवलिङ्गं स्थापयित्वा पूजाऽर्चनां कुर्वन्ति स्म। अस्मिन्नेव स्थले शिवपार्वत्योः अर्धनारीश्वररूपेण आराधना कृता इत्यपि मान्यता अस्ति।
महिषासुरेण सहापि सम्बद्धा मान्यता
महन्तः अवदत् यत् मन्दिरसम्बद्धायाः अन्यस्याः लोककथायाः अनुसारम् अत्र मातुः प्रतिमा प्रकटिता आसीत्। महिषासुरं प्रसादयितुं तया स्वस्य शिरः छित्त्वा स्थापितम् आसीत्। एतादृशी मान्यता अस्ति यत् महिषासुरस्य कण्ठे स्थितायाः मालायाः गणना पूर्णा न भवितुं शक्नोति स्म तथा अस्य स्थलस्य सम्बन्धः राजा बलेः शासनकालस्य सह दृश्यते।
मिश्रीपुरग्रामस्य मजरा सिमरा इत्यत्र वामनभगवतः मन्दिरमपि विद्यते इति कथ्यते। अपरतः राजा बलेः समयसम्बद्धं बिलोटग्रामम् अद्यापि स्वस्य प्राचीनपरिचितिं संरक्षति। ग्रामीणाः कथयन्ति यत् राजा बलेः शासनकालसम्बद्धाः अवशेषाः अद्यापि अस्मिन् क्षेत्रे विद्यमानाः सन्ति।
श्रावणे श्रद्धालूनां जनसमुदायः समागच्छति
त्रिसरादेवशिवमन्दिरे श्रावणमासस्य प्रत्येकस्मिन् सोमवासरे श्रद्धालवः आगत्य जलाभिषेकं रुद्राभिषेकं च कुर्वन्ति। ग्रामीणानां सहयोगेन वर्षे एकवारम् अत्र यज्ञस्य हवनस्य च आयोजनमपि क्रियते।
पुरातात्त्विकप्रमाणेभ्यः पृथक् स्थानीयलोककथासु ग्रामीणानां आस्थायां च एतत् मन्दिरं राजा बलिना, रावणस्य वंशजेन त्रिसरेण, भगवान् शिवस्य आराधनया च सम्बद्धं महत्त्वपूर्णं धार्मिकस्थलम् इति मन्यते। निर्जने प्रदेशे स्थितमपि श्रावणमासे अत्र दूरदूरस्थेभ्यः श्रद्धालवः आगच्छन्ति तथा भगवान् त्रिसरादेवस्य दर्शनं कृत्वा स्वमनोकामनां निवेदयन्ति।---------------