नव दिल्ली, 14 अगस्तमासः (हि.स.)।

मादकद्रव्याणां तस्करीं प्रति केन्द्रसर्वकारस्य ‘शून्यसहिष्णुता’ इति नीत्याः अन्तर्गतं नारकोटिक्सकण्ट्रोल ब्यूरो इत्यस्य एनसीबी इत्यस्य महत्त्वपूर्णं साफल्यम् अभवत्। एनसीबी विदेशे गुप्तरूपेण स्थितं अन्ताराष्ट्रियमादकद्रव्यतस्करं वीरेन्द्रसिंहबसोया इत्याख्यं वीरू इति नाम्ना प्रसिद्धं संयुक्त अरब अमीरात् देशात् भारतं प्रत्यानेतुं सफलम् अभवत्। बसोयाः शुक्रवासरे प्रातःकाले नवदिल्लीस्थिते इन्दिरागान्धी-अन्तर्राष्ट्रीयविमानपत्तने आगमनसमये निग्रहः कृतः।

गृहमन्त्रालयेन सूचितं यत् एनसीबी इत्यस्य अनुरोधेन इन्टरपोल् संस्थया बसोयायाः विरुद्धं रेड नोटिस इति सूचनापत्रं निर्गतम् आसीत्। तस्य आधारेण अस्य वर्षस्य जूनमासे संयुक्त अरब अमीराते तस्य ग्रहणं कृतम् आसीत्। भारतीयसंस्थानां निरन्तरसमन्वयेन संयुक्त अरब अमीरात् अधिकारिणां सहयोगेन च तं भारतं प्रत्यानीतम्। बसोया देहल्याः सरोजिनीनगरक्षेत्रस्य पिलञ्जीस्थानस्य निवासी अस्ति।

केन्द्रीयगृहमन्त्री अमितशाहः सामाजिकसञ्चारमञ्चे एक्स इत्यत्र उक्तवान् यत् नरेन्द्रमोदीसर्वकारः विदेशेषु गुप्तरूपेण स्थितानां मादकद्रव्यतस्कराणां निरन्तरं अनुसरणं करोति तथा तेषां सम्पूर्णं तन्त्रं विनाशयति। तेन उक्तं यत् मादकद्रव्याणां विरुद्धं शून्यसहिष्णुतायाः नीत्याः अन्तर्गतं एनसीबी इत्यनेन संयुक्त अरब अमीरात् देशात् पलायितं मादकद्रव्यतस्करस्य प्रमुखं वीरेन्द्रसिंहबसोयां भारतं प्रत्यानीय नूतनं कीर्तिमानं स्थापितम्। उपरितः अधः अधश्च उपरि अपराधिनः अन्वेषणस्य रणनीत्याः माध्यमेन संस्थाभिः पुनः प्रमाणितं यत् मादकद्रव्यतस्कराः विश्वस्य कस्मिन्नपि भागे गुप्ताः भवन्तु, भारतीयविधानस्य परिधेः ते पलायितुं न शक्नुवन्ति।

उल्लेखनीयं यत् २०२४ तमस्य वर्षस्य फरवरीमासे पुणेनगरे पञ्चशतग्रामपरिमितस्य मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यस्य प्राप्तेः अनन्तरम् एतत् प्रकरणं प्रकाशम् आगतम्। अन्वेषणं अग्रे वर्धयन्तः संस्थाः मादकद्रव्याणां सम्पूर्णं जालं चिह्नितुं तस्य विनाशाय च व्यापकां कार्यवाहीम् अकुर्वन्। ततः पुणेनगरात् प्रायः ८६७ किलोग्रामपरिमितं देहलीनगरात् च प्रायः ९७० किलोग्रामपरिमितं मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यं प्राप्तम्। एवं समग्ररूपेण प्रायः १८३७ किलोग्रामपरिमितं मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यं जप्तम्। अनन्तरं प्रकरणस्य अग्रिमम् अन्वेषणं एनसीबी संस्थायाः मुम्बईक्षेत्रीयैककायाः समर्पितम्।

अन्वेषणे बसोया विदेशे सक्रियस्य जालस्य प्रमुखसञ्चालकरूपेण कथितषड्यन्त्रकारिरूपेण च चिह्नितः। आरोपः अस्ति यत् सः विदेशात् सम्पूर्णस्य तस्करीसमूहस्य गतिविधीनां समन्वयं करोति स्म तथा भारतात् अन्येषु देशेषु मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यस्य प्रेषणाय साहाय्यं करोति स्म। देहलीनगरात् प्राप्ता प्रायः ९७० किलोग्रामपरिमिता मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यस्य विशालराशिः कथितरूपेण तेन सम्बद्धानां वाहकमार्गाणां माध्यमेन विदेशं प्रेषणाय सज्जीकृता आसीत्।

बसोयायाः नाम अन्तर्राष्ट्रीयकोकीनतस्करसम्बद्धे देहलीपुलिसस्य विशेषप्रकोष्ठस्य पृथक्प्रकरणे अपि प्रकाशम् आगतम्। २०२४ तमस्य वर्षस्य अक्टूबरमासे विशेषप्रकोष्ठेन विशालस्य मादकद्रव्यतस्करीसमूहस्य भेदनं कृतम् आसीत्। देहली, हापुड् गाजियाबाद् च नगरयोः गोदामेषु अन्येषु च स्थानेषु तथा गुजरातस्य अङ्कलेश्वरनगरे स्थितायां कारखानायां कृते कार्याचरणे १३०० किलोग्रामाधिकं कोकीनम्, मेफेड्रोन इति मादकद्रव्यं हाइड्रोपोनिक् वीड् इति च मादकद्रव्यं प्राप्तम् आसीत्।

अन्वेषणे बसोयायाः कथितभूमिका कोकीनस्य अन्येषां च मादकद्रव्याणां क्रयणस्य, परिवहनस्य, भण्डारणस्य वितरणस्य च समन्वयेन सम्बद्धा इति ज्ञाता। बसोयायाः भारतप्रत्यागमनं एनसीबी संस्थायाः ‘ऑपरेशन ग्लोबल हण्ट्’ इत्यस्य अन्तर्गतं क्रियमाणस्य निरन्तरकार्यक्रमस्य भागः अस्ति। अस्य अभियानस्य उद्देश्यं विदेशेभ्यः मादकद्रव्यतस्करीं सञ्चालयन्तः प्रमुखतस्करान् भगोडान् च चिह्नितुं, तेषां ग्रहणं कृत्वा भारतं प्रत्यानेतुं च अस्ति। अस्य कृते इन्टरपोल् रेड नोटिस् इत्यादीनां अन्ताराष्ट्रियसहयोगतन्त्राणां उपयोगः क्रियते।

अस्य अभियानस्य अन्तर्गतं पूर्वमपि तुर्कीदेशात् मोहम्मदसलीमडोलां मलेशियादेशात् नवीनचिचकरं च भारतं प्रत्यानेतुं सफलता प्राप्ता आसीत्।

एनसीबी संस्थायाः अनुसारं भगोडान् भारतं प्रत्यानीय तेषां अपराधेभ्यः विधिककार्यवाहीं सम्मुखीकर्तुं बाध्यकरणं मादकद्रव्यनियन्त्रणसम्बद्धस्य दृष्टिपत्रस्य २०२६ तः २०२९ पर्यन्तस्य कालखण्डस्य एकः भागः अस्ति। अस्य अन्तर्गतं विदेशेषु सक्रियानाम् अन्येषां प्रमुखमादकद्रव्यतस्कराणां परिचयः, ग्रहणं, भारतप्रत्यागमनं च सुनिश्चितुं राष्ट्रियैः अन्ताराष्ट्रियैश्च संस्थाभिः सह समन्विताः प्रयासाः निरन्तरं प्रचलन्ति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani