नवदिल्ली, १४ अगस्तमासः (हि.स.)। विभाजन-विभीषिका-स्मृति-दिवसस्य सन्दर्भे डॉ. आंबेडकर-अन्ताराष्ट्रिय-केन्द्रे विशेषकार्यक्रमस्य आयोजनं कृतम्। अस्मिन् अवसरे केन्द्रीयसंस्कृति-पर्यटनमन्त्री गजेन्द्रसिंह-शेखावतः तथा दिल्ली-सर्वकारस्य मन्त्रिमण्डलस्य मन्त्री कपिल-मिश्रः पीडितानां सङ्घर्षं, साहसं बलिदानं च नत्वा श्रद्धांजलिं समर्पितवन्तौ। कार्यक्रमस्य माध्यमेन वर्षे १९४७ भारतविभाजनेन सम्बद्धाः पीडायाः, विस्थापनस्य, प्रियजनवियोगस्य च घटनानां स्मृतयः स्मारिताः।

“पार्टिशन हॉरर्स – रिमेंबरेंस डे” इति नाम्ना आयोजिते अस्मिन् विशेषकार्यक्रमे सङ्गीतं, रङ्गमञ्चं तथा दृश्यचित्रं समन्वितरूपेण प्रस्तुत्य विभाजनस्य कालखण्डं प्रदर्शितम्। कार्यक्रमस्य आयोजनं गुरुवासरे देररात्रौ अभवत्। मन्त्री कपिल-मिश्रः उक्तवान् यत् सङ्गीतस्य, रङ्गमञ्चस्य तथा दृश्यचित्रस्य माध्यमेन प्रस्तुतः अयं कार्यक्रमः इतिहासस्य ताः मानवीयकथाः वर्तमानवंशं प्रति प्रापयितुं प्रयत्नः अस्ति, याः विभाजनस्य त्रासद्याः पृष्ठतः निहितं दुःखं सङ्घर्षं च सम्मुखे आनयन्ति।

कपिल-मिश्रः उक्तवान् यत् ‘विभाजनस्य विभीषिका’ इति विषयः बहुवर्षपर्यन्तं स्थित्वा विस्मर्तुं प्रयत्नः कृतः। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदिना नेतृत्वे देशेन एतत् सुनिश्चितं कृतं यत् १९४७ तमस्य वर्षस्य तद् दुःखं, बलिदानं तस्मात् प्राप्ताः शिक्षाः च कदापि विस्मृताः न भवन्तु। विभाजन-विभीषिका-दिवसः केवलं कोटिशः पीडितेभ्यः श्रद्धांजलिं समर्पयितुं अवसरः न, अपितु अग्रिमवंशानां कृते इतिहासात् शिक्षां ग्रहीतुं सङ्कल्पस्य अवसरः अपि अस्ति।

मिश्रः उक्तवान् यत् यदा कश्चित् समाजः स्वस्य इतिहासं, बलिदानानि तेभ्यः प्राप्ताः शिक्षाः च विस्मरति, तदा तस्य भविष्यं दुर्बलतया प्रतिष्ठितं भवति। विकसित-भारत-२०४७ इत्यस्य सङ्कल्पेन सह अस्माभिः पुनः एषः प्रणः कर्तव्यः यत् भारतस्य एकतां, अखण्डतां सामाजिक-समरसतां च दुर्बलयितुं प्रयतमानां मानसिकतां देशे पुनः कदापि प्ररोहयितुं न दास्यामः।

कार्यक्रमे सोनम-कालरा तस्याः च दलस्य सदस्यैः ‘स्टोरीज ऑफ सेपरेशन’ इत्यस्य विशेषसाङ्गीतिकप्रस्तुतिः प्रदत्ता। तस्मिन् वर्षे १९४७ भारतविभाजनस्य समये अभवन् पृथक्करणस्य, सङ्घर्षस्य, स्मृतीनां च सम्बद्धाः कथाः कलात्मकमाध्यमेन प्रस्तुताः। आयोजनस्य सफलतायै कपिल-मिश्रेण केन्द्रीयसंस्कृतिमन्त्रालयस्य कलाकाराणां च आभारः व्यक्तः।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan