नवदिल्ली, १४ अगस्तमासः (हि.स.)। कुआलालम्पुरे १९७५ तमे वर्षे रचितं भारतीयहॉकी इत्यस्य स्वर्णिममध्यायं अद्यापि देशस्य क्रीडाप्रेमिणां स्मृतिषु अग्रगण्यं वर्तते। अधुना ५१ वर्षाणाम् अनन्तरं भारतीयपुरुष-हॉकीदलम् अस्यैव गौरवस्य पुनरावृत्तिं नूतनवंशस्य सामर्थ्येन कर्तुम् उद्दिश्य एफआईएच्-पुरुष-हॉकी-विश्वकपस्पर्धायां २०२६ अवतरिष्यति। नायिका हरमनप्रीतसिंहः यस्य नेतृत्वं करोति तत् भारतीयदलं १५ अगस्तमासे वेल्स-दलेन सह स्वस्य अभियानस्य प्रारम्भं करिष्यति। तस्य लक्ष्यं अतीतस्य उपलब्धिनां स्मरणमात्रं न, अपितु स्वकीयः नूतनः इतिहासः रचयितुम् अस्ति।

१९७५ तमस्य वर्षस्य स्मरणं, किन्तु दृष्टिः नूतन-इतिहासे

भारतदेशेन १९७५ तमे वर्षे अजीतपालसिंहस्य नेतृत्वे एकमात्रं विश्वकपविजयः प्राप्तः आसीत्। संयोगवशात् अजीतपालसिंहस्य अनन्तरं हरमनप्रीतसिंहः द्वितीयः भारतीयक्रीडकः अस्ति, यः द्वयोः विश्वचषकयोः दलस्य नेतृत्वं करिष्यति। हरमनप्रीतेन २०२३ तमे वर्षे आयोजिते विश्वकपस्पर्धायां प्रथमवारं नायिकारूपेण दायित्वं निर्वुढम्।

भारतस्य सज्जताऽपि उत्साहवर्धिका अभवत्। एफआईएच-प्रो-लीग-स्पर्धायाः अन्तिमचरणे दलेन वर्तमानविश्वविजेत्रीं जर्मनीदलं तथा ओलम्पिकविजेत्रीं नीदरलैण्ड्स-दलं पराजितम्। भारतं चिरप्रतिद्वन्द्विनं पाकिस्तान-दलमपि द्विवारं पराजितवान्, इङ्ग्लैण्ड्-दलं च शूटआउट्-स्पर्धायां पराजितवान्। विश्वकपस्पर्धायां पाकिस्तान इङ्ग्लैण्ड् च भारतस्य समूहत्वेन एव सन्ति।

इङ्ग्लैण्ड्, पाकिस्तान वेल्स च कठिनप्रतिद्वन्द्विनः

भारतं पूल्-डी-वर्गे इङ्ग्लैण्ड्, पाकिस्तान, वेल्स्-दलैः सह स्थापितम् अस्ति। भारतं १५ अगस्तमासे वेल्स-दलेन सह, १७ अगस्तमासे इङ्ग्लैण्ड्-दलेन सह, १९ अगस्तमासे पाकिस्तान-दलेन सह च स्पर्धिष्यते।

अस्य विश्वकपस्पर्धायाः प्रारूपमपि समस्यापूर्णम् अस्ति। प्रथमचरणस्य चतुर्षु सेतूषु शीर्षस्थाने स्थितानि द्वे द्वे दले अग्रिमचरणं प्राप्स्यतः। द्वितीयचरणे ई तथा एफ इति सेतू निर्मास्येते, अपराणि अष्ट दलानि वर्गीकरणस्पर्धायै जी तथा एच इति सेत्वोः गमिष्यन्ति। द्वितीयचरणस्य ई तथा एफ सेत्वोः शीर्षस्थाने स्थितानि द्वे द्वे दले सेमिफाइनल-स्पर्धां प्राप्स्यन्ति।

विशेषतया ध्येयम् एतत् यत् प्रथमचरणे यत् दलं अर्हतां प्राप्नोति, तस्य विरुद्धं प्राप्ताः अङ्काः परिणामाश्च अग्रिमचरणेऽपि तेन सह गमिष्यन्ति। अतः प्रारम्भिक-चरणस्य प्रत्येकं प्रतिस्पर्धा अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा भविष्यति।

अनुभवस्य युवशक्तेश्च सन्तुलनम्

भारतीयदले अनुभवस्य कापि न्यूनता नास्ति। मन्दीपसिंहः मनप्रीतसिंहश्च चतुर्थवारं विश्वकपस्पर्धायां भागं ग्रहीष्यतः। मनप्रीतस्य नाम्नि ४१७ अन्ताराष्ट्रियस्पर्धाः सन्ति तथा सः प्रतियोगितायां भारतस्य सर्वाधिकस्पर्धानुभवी क्रीडकः भविष्यति। हरमनप्रीतसिंहः, हार्दिकसिंहः, अमितरोहिदासः, विवेकसागरप्रसादः, सुमितः, नीलकान्तशर्मा च दलं सुदृढं करिष्यन्ति।

मुख्यप्रशिक्षकः क्रेग-फुल्टनः हॉकी-इण्डिया-माध्यमेन उक्तवान्— “अस्माकं शक्तिः अस्माकं विविधता अस्ति। अस्माकं समीपे प्रतियोगितास्तरीयस्य, ओलम्पिक-स्पर्धायाः विश्वकपस्पर्धायाः च अनुभवयुक्ताः क्रीडकाः सन्ति। तेषां सह अस्माकं समीपे ते युवाक्रीडकाः अपि सन्ति, ये अण्डर-२१-स्तरे उत्तमं प्रदर्शनं कृतवन्तः तथा गत अष्टादशमासेषु दले स्थानं प्राप्तवन्तः। अस्माभिः अस्य मिश्रणस्य विषये उत्साहः अनुभूयते।”

भारतीयदले अष्टौ क्रीडकाः प्रथमवारं विश्वचषके भागं ग्रहीष्यन्ति। तेषु २३ वर्षीयः मध्यपङ्क्तिक्रीडकः आदित्यः अर्जुनः लालगे इत्यस्य अधुना यावत् १३ अन्ताराष्ट्रियस्पर्धानाम् अनुभवः अस्ति।

यशदीपसिवाचस्य कृते इयं विश्वकपस्पर्धा विशेषा

रक्षकक्रीडकस्य यशदीपसिवाचस्य कृते इयं विश्वकपस्पर्धा अत्यन्तं विशिष्टा भविष्यति। सः प्रथमवारं विश्वकपस्पर्धायां भागं ग्रहीष्यति तथा यस्मिन् देशे एषा प्रतियोगिता आयोज्यते, तस्मिन्नेव देशे तस्य माता प्रीतमसिवाचः अपि भारतस्य पक्षतः विश्वकपस्पर्धायां क्रीडितवती आसीत्। एतत् भारतीयहॉकीक्रीडायाः परम्परायाम् एकां विशिष्टां पारिवारिकशृङ्खलां संयोजयति।

गोलरक्षणविभागेऽपि नूतनः अध्यायः प्रारप्स्यते। भारतस्य उभौ गोलरक्षकौ सूरजकरकेरा तथा मोहित् एच्.एस्. च प्रथमवारं विश्वकपस्पर्धायां क्रीडिष्यतः।

स्वतन्त्रतादिवसे नूतनः प्रारम्भः

भारतीयदलं १५ अगस्तमासे, अर्थात् स्वतन्त्रतादिवसे, वेल्स-दलेन सह स्वस्य अभियानस्य प्रारम्भं करिष्यति। एकतः १९७५ तमस्य वर्षस्य स्मृतयः भविष्यन्ति, अपरतः हरमनप्रीतसिंहस्य तस्य दलस्य च भारतीयहॉकी-क्रीडायै नूतनाध्यायं लिखितुं अवसरः भविष्यति।

फुल्टने उक्तवान्— “यदि भवन्तः ओलम्पिक-क्रीडासु भारतस्य परम्परां पश्यन्ति तर्हि सा अतीव-अतीव गौरवपूर्णा अस्ति। किन्तु अस्माभिः अन्तिमवारं विश्वकपस्पर्धायां ५१ वर्षपूर्वं विजितः आसीत्। अतः वयं भारतीय-इतिहासे स्वस्य नूतनम् अध्यायं लिखितुम् इच्छामः। एतदेव अस्माकं महत् लक्ष्यं अस्ति।”

भारताय एतत् केवलम् अन्यत् एका विश्वकपस्पर्धा नास्ति। एतत् गौरवपूर्णस्य अतीतस्य सम्मानं कर्तुं, ५१ वर्षाणां प्रतीक्षां समाप्तुं, नूतनवंशेन सह पुनः विश्वविजेतृभवितुं च दिशि अग्रे गन्तुं महत्त्वपूर्णः अवसरः अस्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan