उज्जैनम्, 16 अगस्तमासः (हि.स.)।

श्रावणशुक्लपक्षस्य चतुर्थ्याः पावनावसरे रविवासरे प्रातःकाले विश्वप्रसिद्धे श्रीमहाकालेश्वरमन्दिरे श्रद्धाभक्त्योः अद्भुतः समन्वयः दृश्यते स्म। देशस्य प्रसिद्धः कविः वक्ता च कुमारविश्वासः बाबा महाकालस्य प्रातःकालिकायां भस्मारत्यां सम्मिलितः सन् ज्योतिर्लिङ्गस्य दर्शनं कृतवान्। भगवद्वस्त्रं धृत्वा कुमारविश्वासः प्रायः द्विहोरापर्यन्तं नन्दीमण्डपे उपविश्य भस्मारतेः दिव्यं दर्शनं कृतवान्। अस्मिन् अवसरे मन्दिरपरिसरः ‘हर हर महादेव’ ‘जय श्री महाकाल’ इति घोषैः गुञ्जितः अभवत्।

श्रीमहाकालेश्वरमन्दिरप्रबन्धसमितेः पक्षतः उपप्रशासकेन एस्.एन. सोनी इत्यनेन कुमारविश्वासस्य स्वागतं कृतम्। भस्मारतेः अनन्तरं मन्दिरसमित्या तस्य सत्कारोऽपि कृतः। दर्शनानन्तरं माध्यमप्रतिनिधिभिः सह वार्तालापे कुमारविश्वासः अवदत् यत्, “इदं केवलं संयोगमात्रं नास्ति। बाबा महाकालस्य कृपैव अस्ति यत् प्रत्येकं श्रावणमासे केनापि न केनापि निमित्तेन मम उपस्थिति अत्र भवति।” सः अवदत् यत् श्रावणमासः हिन्दुपरम्परायाः पवित्रतमेषु मासेषु अन्यतमः अस्ति तथा च एतादृशे पावने काले बाबा महाकालस्य दर्शनं तस्य कृते सौभाग्यस्य विषयः अस्ति।

कुमारविश्वासः स्वातन्त्र्यदिवसस्य शुभकामनामपि अयच्छत्। सः अवदत् यत् भारतस्य स्वातन्त्र्यस्य अशीतितमं वर्षं पूर्णम् अभवत्। भारतमाता स्वस्य पुनर्वैभवं प्रति अग्रसरति। सः अवदत् यत् बाबा महाकालस्य चरणयोः सः कृतज्ञतां धन्यवादं प्रार्थनां च समर्पितवान्। दर्शनानन्तरं मनसि गम्भीरां शान्तिम् अनुभूतवान्। कुमारविश्वासः अवदत् यत् श्रावणस्य पवित्रे मासे महाकालस्य दर्शनं तस्य सञ्चितपुण्यकर्मणां फलम् अस्ति।

युवानां विषये पृष्टे प्रश्नस्य उत्तरं ददन् कुमारविश्वासः अवदत् यत् युवा एव भारतस्य भविष्यं तथा च भारतं विश्वस्य युवतमेषु राष्ट्रेषु अन्यतमम् अस्ति। सः अवदत् यत् अद्यतनः युवा स्वचेतनां सांस्कृतिकपरिचयं च प्रति पूर्वापेक्षया अधिकं सजगः अभवत्। युवकेषु भारतीयदर्शनस्य संस्कृतेश्च विषये बोधः जागृतः अभवत्। एतदेव कारणं यत् नववर्षस्य, विविधोत्सवानां पर्वणां च अवसरे युवा देशस्य प्रमुखतीर्थस्थलानां प्रति बहुसंख्यया गच्छन्ति। तस्य मते एषः परिवर्तनः भारतस्य सांस्कृतिकचेतनायाः जागरणस्य सङ्केतः अस्ति।

इतस्ततः रविवासरे श्रावणशुक्लपक्षस्य चतुर्थ्यां महाकालमन्दिरे भस्मारती प्रातःकाले आरब्धा। प्रातः प्रायः त्रिवादने मन्दिरस्य कपाटोद्घाटनानन्तरं पण्डितैः पुरोहितैश्च गर्भगृहे प्रतिष्ठितानां देवीदेवतानां पूजनं कृत्वा भगवान् महाकालस्य जलाभिषेकः कृतः। ततः क्षीरेण, दधिना, घृतेन, मधुना फलरसेन च निर्मितेन पञ्चामृतेन भगवान् अभिषिक्तः। पूजनानन्तरं भगवान् महाकालः भाङ्गेन, चन्दनेन आभरणैश्च मनोहरतया अलङ्कृतः। प्रथमघण्टानादानन्तरं हरिओम इति मन्त्रेण जलं समर्पितम् तथा च मन्त्रघोषस्य मध्ये कर्पूरारती सम्पन्ना। ततः ज्योतिर्लिङ्गं वस्त्रेण आच्छाद्य विधिविधानपूर्वकं भस्म समर्पितम्।

भस्मसमर्पणानन्तरं भगवान् महाकालस्य विशेषशृङ्गारः कृतः। बाबायै शेषनागस्य रजतमुकुटं, रजतमुण्डमालां रुद्राक्षमालां च धारयित्वा अलङ्कारः कृतः। मल्लिकायाः गुलाबस्य च सुगन्धिभिः पुष्पमालाभिः भगवान् अलङ्कृतः। तेन सह फलानि मिष्टान्नानि च नैवेद्यरूपेण समर्पितानि। मान्यता अस्ति यत् भस्मसमर्पणानन्तरं भगवान् महाकालः निराकारस्वरूपात् साकारस्वरूपं प्राप्य भक्तेभ्यः दर्शनं ददाति। रविवासरस्य भस्मारत्यां बहुसंख्यकाः श्रद्धालवः सम्मिलिताः। श्रद्धालवः नन्दीमहाराजस्य दर्शनं कृत्वा तस्य कर्णे स्वकीयाः मनोकामनाः निवेद्य बाबा महाकालस्य आशीर्वादं प्रार्थितवन्तः। भस्मारतेः समये सम्पूर्णः मन्दिरपरिसरः बाबा महाकालस्य जयघोषैः गुञ्जायमानः अभवत्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani