श्रावणम्: तृतीये सोमवासरेऽपि श्री काशी विश्वनाथ धाम्नि कांवड़िषु पुष्पवर्षा,चहुंओर हर—हर महादेवस्य गूंजनम्
—धाम्नि शिवभक्तानाम् अखंडपंक्तिः,पावन ज्योर्तिलिंगस्य प्रदर्शिनीदर्शनं जलाभिषेकं कृत्वा आह्लादिताः शिवभक्ताः सायंकारेऽर्ध नारीश्वर स्वरूपस्य प्रदर्शनी वाराणसी,17 अगस्तमासः (हि.स.)। श्रावणमासस्य तृतीये सोमवासरे उत्तरप्रदेशस्य धार्मिकनगरी काशी रिमझ
कांवड़ियों पर पुष्पवर्षा करते अफसर


बाबा का सजा दरबार


सुरक्षा व्यवस्था को परखते पुलिस कमिश्नर


—धाम्नि शिवभक्तानाम् अखंडपंक्तिः,पावन ज्योर्तिलिंगस्य प्रदर्शिनीदर्शनं जलाभिषेकं कृत्वा आह्लादिताः शिवभक्ताः

सायंकारेऽर्ध नारीश्वर स्वरूपस्य प्रदर्शनी

वाराणसी,17 अगस्तमासः (हि.स.)। श्रावणमासस्य तृतीये सोमवासरे उत्तरप्रदेशस्य धार्मिकनगरी काशी रिमझिमवृष्टिधाराणां मध्ये केसरियामयी जाता। नागपञ्चमी, रवियोग, सिंहसंक्रान्तिः तथा स्कन्दषष्ठी इत्येतेषां दुर्लभमहासंयोगे काशीपुराधिपतेः बाबा विश्वनाथस्य धाम्नि शिवभक्तानां जनौघः समागतः। बाबा विश्वनाथस्य स्वर्णमण्डिते धाम्नि मङ्गलारत्याः अनन्तरं मन्दिरस्य कपाटोद्घाटनं यदा अभवत् तदा श्रद्धालूनां हर्षः अवर्णनीयः आसीत्। मङ्गलारत्यनन्तरं धामपरिसरे पङ्क्तिबद्धानां श्रद्धालूनां मन्दिरस्य मुख्यकार्यपालकाधिकारी डॉ विश्वभूषणः अन्ये वरिष्ठाधिकारिणश्च पुष्पवर्षणेन स्वागतं कृतवन्तः।

श्रद्धालवः धामे रक्तवर्णीयविस्तरेषु मार्गेषु गच्छन्तः पावनज्योतिर्लिङ्गस्य गर्भगृहस्य बहिः निर्मिते पात्रेण जलाभिषेकं कृत्वा, आह्लादितमनसा झाँकीदर्शनं कृत्वा धामस्य भव्यं नवं विस्तारितं स्वरूपं दृष्ट्वा मुक्तकण्ठेन प्रशंसां कुर्वन्ति। सम्पूर्णे धामपरिसरे मन्दिरक्षेत्रे च हरहरमहादेव, काशीविश्वनाथशम्भो इति गगनभेदी कालजयी जयघोषः निरन्तरं गुंजायमानः अस्ति।

तृतीये सोमवासरे परम्परानुसारं सायंकाले मन्दिरस्य गर्भगृहे बाबा विश्वनाथस्य अर्धनारीश्वरस्वरूपस्य झाँकी सज्जीकरिष्यते। तदर्थं सम्पूर्णस्य दरबारस्य सुगन्धितपुष्पैः शृङ्गारः कृतः अस्ति। अर्धनारीश्वरस्वरूपस्य शृङ्गारः सायंकाले भोगारत्याः पूर्वं भविष्यति।

ततः पूर्वमेव दरबारे दर्शनपूजनाय वर्षाधाराणां मध्ये लक्षशः शिवभक्ताः रविवासरस्य रात्रेः आरभ्य एव बैरिकेडिङ्गव्यवस्थायां पङ्क्तिबद्धाः भवितुम् आरब्धवन्तः। सायंकाले स्वयं पुलिसआयुक्तः धामं प्राप्त्वा दर्शनपूजनाय पङ्क्तिबद्धानां शिवभक्तानां कुशलं ज्ञातवान्। सः धामात् आरभ्य मन्दिरस्य बहिःपर्यन्तं श्रद्धालुभिः सह संवादं कृत्वा व्यवस्थायाः विषये प्रतिक्रियामपि प्राप्तवान्।

धाम्नि प्रभाते मङ्गलारत्याः अनन्तरं मन्दिरस्य कपाटोद्घाटनं जातं तथा दर्शनपूजनस्य अनवरतक्रमः प्रारब्धः। अयं क्रमः सम्पूर्णे दिवसे निरन्तरं भविष्यति। मन्दिरप्रबन्धनस्य अनुसारं श्रद्धालूनां सुविधायै धामे चिकित्सकाः, रुग्णवाहिकाः तथा एनडीआरएफदलमपि नियुक्तम् अस्ति। पेयजलव्यवस्थायाः सह हरितवस्तूनां केन्द्रं, सार्वजनिकघोषणाप्रणाली च स्थापिते स्तः। मन्दिरे गर्भगृहात् पूर्वमेव श्रद्धालवः एलईडीपटले श्रीकाशीविश्वनाथस्य दर्शनं कुर्वन्ति।

बाबादरबारं गन्तुं लौहपरिरक्षकपट्टिकानां मध्ये विस्तारितेन कार्पेटमार्गेण श्रद्धालवः क्रमशः वक्रपङ्क्तिषु दरबारं प्राप्नुवन्ति। बाबा दरबारं प्रति आगच्छतां श्रद्धालूनां पङ्क्तिः एकतः गोदौलियातः बाबा दरबारपर्यन्तं, अपरतः गङ्गातः बाबा दरबारपर्यन्तं विस्तृता आसीत्। शिवमय्यां नगरीं गङ्गाघाटात् बाबा दरबारपर्यन्तं श्रद्धायाः अद्भुतः समन्वयः दृश्यते। केसरियवस्त्रधारिणां बाबा भक्तानां कांवडधारिणां च उत्साहः अवर्णनीयः अस्ति।

धामस्य मन्दिरक्षेत्रस्य च बहिरपि पुलिसाधिकारिणः सुरक्षाव्यवस्थां सुदृढां कर्तुं निरन्तरं परिभ्रमन्ति। मैदागिनतः गोदौलियापर्यन्तं, सोनारपुराचतुष्पथात् गुरुबागमार्गेण रामापुराबेनियाबागतिराहापर्यन्तं, ब्राडवेतिराहातः सोनारपुरामार्गेण गोदौलियापर्यन्तं, भेलूपुरतः रामापुराचतुष्पथपर्यन्तं पदयात्रां विहाय सर्वेषां वाहनानां प्रवेशः प्रतिबन्धितः कृतः अस्ति।

शिवभक्तानां सेवायां सामाजिकसङ्गठनानि संलग्नानि

श्रावणमासस्य तृतीये सोमवासरे पङ्क्तिबद्धानां कांवडधारिणां शिवभक्तानां च सेवायै सामाजिकसङ्गठनानि, नागरिकसुरक्षासङ्गठनस्य सदस्याः तथा समाजवादीपक्षस्य भारतीयजनतापक्षस्य च कार्यकर्तारः विभिन्नेषु स्थानेषु शिविराणि स्थापितवन्तः। तृतीये सोमवासरे एव नगरे अन्येषु प्रमुखेषु शिवालयेषु ओंकारेश्वरमहादेवः, महामृत्युञ्जयः, शूलटङ्केश्वरमहादेवः, तिलभाण्डेश्वरमहादेवः, गौरीकेदारेश्वरः, त्रिलोचनमहादेवः, रामेश्वरमहादेवः, कर्मदेश्वरमहादेवः, सारङ्गनाथः, गौतमेश्वरमहादेवः, जागेश्वरमहादेवः इत्यादिषु सर्वेषु लघुषु महत्सु च शिवालयेषु जलाभिषेकाय श्रद्धालूनां जनौघः समागतः।

गङ्गातटे विशेषा सतर्कता

गङ्गायां जलस्तरस्य वर्धमानतां दृष्ट्वा दशाश्वमेधघाटे अतिरिक्तसतर्कता वर्तते। दशाश्वमेधघाटं सहितं सर्वेषां प्रमुखगङ्गाघाटानां दिशि गच्छत्सु मार्गेषु पुलिसबलं सतर्कं स्थितम् अस्ति। श्रद्धालून् ध्वनिवर्धकयन्त्रेण सावधानं क्रियते यत् ते गङ्गायां स्नानसमये विशेषतया सतर्काः भवन्तु। नौकायानं पूर्णतया प्रतिबन्धितम् अस्ति। गङ्गायां जलपुलिसबलस्य एनडीआरएफस्य एकादशदलस्य च सुरक्षाकर्मिणः गस्तं कुर्वन्ति। धामे षड्द्वारैः शिवभक्तानां प्रवेशः प्रदीयते।

मार्कण्डेयमहादेवधामे लक्षशः शिवभक्ताः समागताः

चौबेपुरकैथीनगरे स्थिते मार्कण्डेयमहादेवधामे श्रावणमासस्य तृतीये सोमवासरे जलाभिषेकाय श्रद्धालूनां दीर्घा पङ्क्तिः दृश्यते। रविवासरस्य सायंकालादेव श्रद्धालवः दरबारं प्राप्तवन्तः। श्रद्धालूनां सुरक्षायै सुगमदर्शनाय च जिलाप्रशासनेन विभिन्नेषु स्थानेषु बैरिकेडिङ्गव्यवस्था कृता। धामात् त्रिकिलोमीटरपूर्वं कैथीतिराहे एव सर्वविधवाहनानि निवार्यन्ते। श्रद्धालवः गङ्गागोमतीसङ्गमे स्नानं कृत्वा मार्कण्डेयमहादेवधामे दर्शनपूजनं जलाभिषेकं च कर्तुं प्राप्नुवन्ति।

काशीविश्वनाथधामे बाबायाः अर्धनारीश्वरस्वरूपस्य झाँकीमहिमा

श्रावणमासस्य प्रत्येकस्मिन् सोमवासरे बाबा विश्वनाथस्य विभिन्नस्वरूपाणां शृङ्गारस्य परम्परा काश्यां प्रचलिता अस्ति। तदनुसारं काशीविश्वनाथधामस्य गर्भगृहे तृतीये सोमवासरे बाबा विश्वनाथस्य अर्धनारीश्वरस्वरूपस्य झाँकी सज्जीकरिष्यते। स्वर्णमये गर्भगृहे बाबायाः अस्य विशिष्टस्वरूपस्य दर्शनं रात्रौ प्रायः नववादने शृङ्गारदर्शनसमये भविष्यति।

मनुस्मृतौ उल्लेखः अस्ति यत् देवाधिदेवः महादेवः स्वयमेव आत्मानं द्विधा विभक्तवान् तथा तत्रैव अर्धनारीश्वरस्वरूपं प्रदर्शितवान्। बाबायाः एतत् स्वरूपम् अद्वैतभावं व्यक्तीकरोति। सावनीपरम्परानुसारं प्रथमसोमवासरे बाबा गर्भगृहे मानवाकृतिस्वरूपेण दर्शनं दत्तवान् आसीत्। द्वितीयसोमवासरे बाबा विश्वनाथस्य शिवशक्तिस्वरूपस्य झाँकी सज्जिता आसीत्। अधुना आगामी चतुर्थसोमवासरे बाबायाः रुद्राक्षझाँकी सज्जीकरिष्यते। श्रावणपूर्णिमायां बाबा विश्वनाथः सपरिवारं रजतप्रदर्शिन्यां विराजमानः भविष्यति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani