गोरखपुरम्, 18 अगस्तमासः (हि.स.)।

महाराणाप्रतापमहाविद्यालये जङ्गलधूसडे गोरखपुरे राष्ट्रसन्तस्य ब्रह्मलीनस्य महन्तावेद्यनाथमहाराजस्य द्वादशपुण्यतिथेः स्मृतौ आयोजितायाः सप्तदिवसीयव्याख्यानमालायाः मङ्गलवासरे भव्यः शुभारम्भः अभवत्। उद्घाटनसमारोहस्य मुख्यातिथिः महायोगीगोरखनाथविश्वविद्यालयस्य गोरखपुरस्य कुलपतिः लेफ्टिनेन्टजनरलः डा भूपेशकुमारगोयलः कर्म स्वीकृतिः समर्पणं कृतज्ञता च सफलस्य सार्थकस्य च जीवनस्य महत्त्वपूर्णान् आधारान् प्रतिपाद्य विद्यार्थिभ्यः स्वकीयदायित्वेषु सजागरूकाः भवितुं सन्देशं प्रदत्तवान्।

स्वीयसम्बोधने डा बघेलेन उक्तं यत् कर्म एव धर्मः इत्यस्य अर्थः केवलं कार्यकरणं नास्ति, अपितु स्वकीयदायित्वस्य ईमानदारतया निष्ठया निरन्तरतया च निर्वहनम् अस्ति। विद्यार्थिनः कृते अध्ययनम्, शिक्षकस्य कृते शिक्षणं तथा समाजस्य प्रत्येकस्य व्यक्तेः कृते स्वभागस्य दायित्वनिर्वहनमेव वास्तविकं धर्मम् अस्ति। तेन उक्तं यत् कर्मणः श्रेष्ठता केवलं तस्य परिणामेन न निर्धार्यते, अपितु तस्य पृष्ठतः निहितया निष्ठया समर्पणेन च निर्धार्यते।

तेन उक्तं यत् जीवने स्वीकृतिः समर्पणं च अत्यन्तम् आवश्यकम् अस्ति। परिस्थितीनां स्वीकारः दुर्बलता नास्ति, अपितु वास्तविकतां ज्ञात्वा तस्याः अग्रे गन्तुं सामर्थ्यम् अस्ति। यदा स्वीकृत्या सह व्यक्तिः स्वस्य लक्ष्यं दायित्वं च प्रति स्वयमेव समर्पयति, तदैव सामान्याः प्रयासाः असाधारणसिद्धेः रूपं गृह्णन्ति। डा गोयलेन कृतज्ञतां जीवनस्य महत्त्वपूर्णां मानवीयभावनाम् उक्त्वा कथितं यत् सा व्यक्तिम् अहङ्कारात् बहिः नयति। तेन विद्यार्थिभ्यः स्मारितं यत् कस्यापि सफलतायाः पृष्ठे परिवारस्य शिक्षकस्य समाजस्य प्रकृतेः तथा अनेकानां प्रत्यक्षाणाम् अप्रत्यक्षाणां च सहयोगिनां भूमिका भवति। अतः उपलब्धिभिः सह कृतज्ञताभावं धारयितुम् आवश्यकम् अस्ति।

शिक्षकविद्यार्थिसम्बन्धानां विषये प्रकाशं कुर्वन् तेन उक्तं यत् शिक्षा केवलं सूचनानां हस्तान्तरणं नास्ति, अपितु व्यक्तित्वनिर्माणस्य प्रक्रिया अस्ति। विद्यार्थिषु प्रश्नकरणस्य जिज्ञासा शिक्षकस्य च दिशाप्रदर्शनस्य धैर्यं यदा सह आगच्छतः, तदैव शिक्षा सार्थका भवति। शिक्षकस्य प्रभावः कक्षायाः चतुःसीमासु एव सीमितः न भवति, अपितु तस्य आचरणं विद्यार्थिनः व्यक्तित्वनिर्माणे मौनपाठरूपेण कार्यं करोति।

संस्कारयुक्तशिक्षयैव विकसितं भविष्यति आदर्शव्यक्तित्वम् डा मनीषः

समारोहस्य अध्यक्षतां कुर्वन् महाविद्यालयस्य प्राचार्यः डा मनीषकुमारत्रिपाठी उक्तवान् यत् महाविद्यालयः स्थापनाकालादेव प्रतिवर्षं व्याख्यानमालायाः माध्यमेन विद्यार्थिनः ज्ञानसंस्कारराष्ट्रबोधैः सह सम्बद्धान् कर्तुं प्रयत्नं कुर्वन् अस्ति। तेन उक्तं यत् अस्याः व्याख्यानमालायाः उद्देश्यं गोरक्षपीठस्य गौरवपूर्णपरम्परायाः तस्य महानां सन्तानां च जीवनदर्शनात् प्रेरणां गृहीत्वा स्वकीयदायित्वस्य बोधं कारयितुम् अस्ति। डा त्रिपाठिना उक्तं यत् महाराणाप्रतापशिक्षापरिषदः मूलोद्देश्यं शिक्षया सह विद्यार्थिषु संस्काराणां विकासः करणम् अस्ति। संस्थापकानां उद्देश्यानाम् आदर्शानां च योजनाबद्धरूपेण अग्रे संवर्धनेन भारतीयसनातनसंस्कृतेः मूल्यानां संरक्षणेन संवर्धनेन च विद्यार्थिषु संस्कारयुक्तशिक्षायाः आदर्शव्यक्तित्वस्य च निर्माणं कर्तुं शक्यते।

ततः पूर्वं मुख्यातिथिना लेफ्टिनेन्टजनरलडा भूपेशकुमारगोयलेन महाविद्यालयस्य प्राचार्येण डा मनीषकुमारत्रिपाठिना सह सरस्वतीदेव्याः भारतमातुः राष्ट्रसन्तस्य महन्तावेद्यनाथमहाराजस्य च चित्रेषु पुष्पार्चनं दीपप्रज्वलनं च कृत्वा सप्तदिवसीयव्याख्यानमालायाः औपचारिकः शुभारम्भः कृतः। व्याख्यानमालायाः प्रस्ताविकी मनोविज्ञानविभागस्य सहायकाचार्यया अर्चितारायया प्रस्तुताः। उद्घाटनसत्रस्य सञ्चालनं प्राचीनइतिहासविभागस्य प्रभारी डा सुबोधकुमारमिश्रेण कृतम्। कार्यक्रमे महाविद्यालयस्य समस्ताः शिक्षकाः कर्मचारिणः बहुसंख्याकाः विद्यार्थिनश्च उपस्थिताः आसन्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani