मुंबई,19 अगस्तमासः ( हि.स.) ।

गणपतिबप्पायाः अलङ्करणम्, प्रकृतेः अनुभूतिः, किञ्च विशेषम्। बालकानां कलया जीविकायाः अवसरः। हेरम आर्ट इत्यस्य माध्यमेन मूकबधिरबालकाः पर्यावरणानुकूलैः वस्तुभिः आकर्षकं गणेशोत्सवस्य अलङ्करणं निर्मान्ति। स्वकलया पर्यावरणस्य संरक्षणस्य सह आत्मनिर्भरता-सन्देशमपि ते प्रसारयन्ति।

वंशैः, काष्ठपट्टिकाभिः, पुटकपत्रैः, अलङ्कारमालाभिः, पट्टिकाभिः, लेपद्रव्येण च सृजनात्मकरीत्या विविधप्रकारकाणि अलङ्करणानि निर्मितानि सन्ति। लघुदेवराः, मन्दिराणि, सिंहासनानि, विश्रामपीठानि तथा गौरिगणपतिस्वरूपाणां चित्रपट्टिकाः इत्यादीनि आकर्षकाणि अलङ्करणानि गणेशभक्तानां ध्यानम् आकर्षयन्ति।

अस्याः पहलस्य विशेषता एषा अस्ति यत् एतेषाम् अलङ्करणानां निर्माणे मूकबधिरबालकाः अपि सम्मिलिताः सन्ति। एते बालकाः स्वकौशलं परिष्कृत्य विविधप्रकारकाणि अलङ्करणानि निर्मान्ति। अतः न केवलं तेषां कलायाः प्रशंसा भवति, अपितु तस्याः माध्यमेन ते रोजगारस्य अवसरान् अपि प्राप्नुवन्ति। हेरम आर्ट संस्थया एतेभ्यः बालकेभ्यः कलायाः माध्यमेन आत्मनिर्भरतातः प्रगतये एकः अवसरः प्रदत्तः अस्ति।

विशेषतया गणपतिबप्पायाः प्रतिमायाः शृङ्गारार्थं प्लास्टिकस्य थर्मोकोलस्य च पर्यावरणहानिकारकसामग्रीणां जानबूझकर प्रयोगः न कृतः। तस्य स्थाने प्राकृतिकानां, पुनःप्रयोगयोग्यानां, सहजतया उपलब्धानां च सामग्रीनां प्रयोगः कृतः अस्ति। अतः आकर्षकस्य अलङ्करणस्य सह पर्यावरणानुकूलगणेशोत्सवस्य सन्देशोऽपि प्रदीयते।

अस्मिन् विषये हेरम आर्ट इत्यस्य प्रमुखः कैलाशदेसले उक्तवान् यत् बप्पायाः सांस्कृतिकम् अलङ्करणं सुन्दरं भवेत्, किन्तु तेन प्रकृतेः हानिः न भवेत्। अस्याः पहलस्य प्रमुखोद्देश्यं विशेषकौशलसम्पन्नानां बालकानां कौशलाय रोजगारस्य अवसरान् प्रदातुम् अपि अस्ति।

यद्यपि गणेशोत्सवः कतिपयदिनानामेव भवति, तथापि अलङ्करणार्थं प्रयुक्तैः प्लास्टिकैः, थर्मोकोलेन, अन्याभिश्च हानिकारकसामग्रीभिः उत्पद्यमानं कूड़ं पर्यावरणस्य कृते महती समस्या भवति। अतः अस्मिन् वर्षे गणेशोत्सवे पर्यावरणानुकूलानाम् अलङ्करणानां प्रयोगं कर्तुं जनानाम् आह्वानं क्रियते।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani