-विकासेन संरक्षणेन च सहैव चलतः : उपराष्ट्रपतिः

देहरादूनम्, 19 अगस्तमासः (हि. स.)।

उपराष्ट्रपतिः सी.पी. राधाकृष्णन् बुधवासरे उक्तवान् यत् विकासः पर्यावरणसंरक्षणं च परस्परविरोधिनौ न स्तः, अपितु उभाभ्यां सह अग्रे गन्तुं शक्यते। सः वनानां, वन्यजीवानां, स्थानीयसमुदायानां च संरक्षणं सफलतायाः मानदण्डं कर्तुम् आह्वानं कृतवान्। सः उक्तवान् यत् आधुनिकवैज्ञानिकवनिकी तथा भारतस्य सभ्यतागतज्ञानस्य समन्वयः सततभविष्यस्य निर्माणस्य कुञ्जिका अस्ति।

उपराष्ट्रपतिः देहरादूनस्थे इन्दिरागान्धीराष्ट्रीयवनाकादम्यां भारतीयवनसेवायाः २०२५ तः २०२७ तमवर्षस्य परिवीक्षार्थिनः तथा प्रशिक्षणं प्राप्नुवतां रॉयलभूटानवनसेवायाः अधिकारिणः सम्बोधयन् आसीत्। सः उक्तवान् यत् आगामिषु दशकान् एतेषाम् अधिकारिणां देशस्य वनानां, वन्यजीवानां, जैवविविधतायाः, प्राकृतिकसंसाधनानां च संरक्षणस्य प्रबन्धनस्य च महत्त्वपूर्णा दायित्वं भविष्यति।

सः उक्तवान् यत् विकसितभारतस्य २०४७ तमवर्षस्य दिशि अग्रे गच्छति सति भारतीयवनसेवायाः भूमिका अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा अस्ति। देशस्य पारिस्थितिकसुरक्षां सुदृढां कर्तुं तथा २०७० तमवर्षपर्यन्तं शुद्धशून्यउत्सर्जनस्य लक्ष्यं प्राप्तुं वनसेवानां महत्त्वपूर्णं योगदानं भविष्यति। राधाकृष्णनेन अधिकारिभ्यः संरक्षणस्य विकासस्य च, पारिस्थितिकसुरक्षायाः आजीविकायाः च, वर्तमानावश्यकतानां भाविसंततीनां हितानां च मध्ये सन्तुलनं स्थापयितुम् आह्वानं कृतम्।

सः उक्तवान् यत् व्यक्तिगतश्रेष्ठतायाः अपेक्षया दलस्य श्रेष्ठता अधिका महत्त्वपूर्णा अस्ति तथा निरन्तरैः सामूहिकप्रयासैरेव सुदृढसंस्थानानां राष्ट्रस्य च निर्माणं भवति। सः वनैः प्राकृतिकपारिस्थितिकतन्त्रैः च सह संततिभ्यः सामञ्जस्येन निवसतां समुदायानां पारम्परिकज्ञानस्य सम्मानं कर्तुं बलं दत्तवान्। सः उक्तवान् यत् स्थानीयपरिस्थितीनाम् अनुरूपाः सर्वोत्तमाः कार्यपद्धतयः स्वीकरणीयाः।

उपराष्ट्रपतिः लोकसेवायां सत्यनिष्ठायाः सर्वोच्चं महत्त्वं प्रतिपादयन् उक्तवान् यत् सत्यनिष्ठया सह कदापि सम्झौता न कर्तव्या। कठिननिर्णयानां ग्रहणसमये संविधानं विधिं विज्ञानं व्यापकं जनहितं च मार्गदर्शकरूपेण स्वीकरणीयम्।

वनिकीक्षेत्रे प्रौद्योगिक्याः वर्धमानभूमिकायाः उल्लेखं कुर्वन् सः नवपीढीयान् वनाधिकारिणः दूरसंवेदनस्य, भौगोलिकसूचनाप्रणाल्याः, ड्रोनस्य, कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः, दत्तांशाधारितव्यवस्थानां च प्रयोगं क्षेत्रीयानुभवेन, विवेकपूर्णनिर्णयक्षमतया, जनसंवेदनशीलतया च सह कर्तुम् आह्वानं कृतवान्।

सः वनसेवासु महिलानां वर्धमानसहभागितां उत्साहजनकं परिवर्तनम् उक्तवान् तथा उक्तवान् यत् वर्तमानप्रशिक्षणसमूहे प्रायः सप्तदशप्रतिशता महिलाः सन्ति। एतत् सः नारीशक्तेः वर्धमानसहभागितायाः प्रमाणरूपेण वर्णितवान्।

उपराष्ट्रपतिः अधिकारिभ्यः उक्तवान् यत् ते स्वकीयस्य सेवाजीवनस्य सफलतायाः मूल्याङ्कनं केवलं पदानाम् आधारेण न कुर्वन्तु। तेषां कार्यस्य वास्तविकं मूल्याङ्कनं पुनःस्थापितवनैः, संरक्षितवन्यजीवैः, अर्जितजनविश्वासेन, भाविसंततीभ्यः परित्यक्तया विरासतया च भवितव्यम्। सः अधिकारिभ्यः राष्ट्रहितं सर्वोपरि स्थापयितुम् आह्वानं कुर्वन् उक्तवान्, “राष्ट्रं प्रथमम्।”

कार्यक्रमे उत्तराखण्डस्य राज्यपालः लेफ्टिनेण्ट जनरल गुरमीतसिंहः निवृत्तः, मुख्यमन्त्री पुष्करसिंहधामी, इन्दिरागान्धीराष्ट्रीयवनाकादम्याः निदेशकः डॉ. राजेन्द्रप्रसादः, पाठ्यक्रमनिदेशिका अजिता लोङ्गजाम् इत्यादयः अन्ये गणमान्यजनाः उपस्थिताः आसन्।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार / Dheeraj Maithani