नवदिल्ली, २० अगस्तमासः (हि.स.)। काङ्ग्रेसदलस्य पूर्वाध्यक्षः लोकसभायां प्रतिपक्षनेता च राहुलगान्धी राजीव-गान्धिनः ८२तम्यां जयन्त्यां यूनां, शिक्षाव्यवस्थायाः लोकतान्त्रिकाधिकाराणां च विषये उक्तवान् यत् अद्य देशे वैचारिकः सङ्घर्षः अस्मिन् विषये वर्तते यत् एकेन समूहेन एतत् निर्धारितं यत् ते एव सम्पूर्णदेशस्य सत्यं जानन्ति। एतदेव कारणं यत् छात्राणाम् उपरि प्रतिदिनम् आक्रमणं भवति।

राहुलगान्धी देशस्य पूर्वप्रधानमन्त्रिणः राजीवगान्धिनः ८२तम्यां जयन्त्यां नवदेहल्यां नूतनजवाहरभवने आयोजिते ‘हरितं स्वराज्यम्—राजीवगान्धिनः दृष्टेः सम्मानम्’ इति कार्यक्रमे उक्तवान् यत् यदि कश्चित् छात्रः तस्य समीपम् आगच्छति तर्हि सः मन्यते यत् छात्रः स्वस्य सत्यं स्वयमेव अधिकं सम्यक् जानाति। तस्य कार्यं तस्य वचनं श्रोतुं, सम्मानं कर्तुम् अवगन्तुं च अस्ति। सः उक्तवान् यत् एष एव वास्तविकः राजनैतिकः सङ्घर्षः अस्ति।

सः उक्तवान् यत् स्वराज्यं प्रायः स्वातन्त्र्येण सह भ्रान्त्या तुल्यते, किन्तु स्वराज्यस्य अर्थः अस्ति— ‘स्वस्य उपरि राज्यम्’। एषा दायित्वभावना अस्ति, चिन्तनस्य पद्धतिः अस्ति च। गान्धी इच्छति स्म यत् प्रत्येकं व्यक्तिः अस्मिन् मार्गे चलेत्। सर्वकारस्य देशस्य च कार्यम् अस्ति यत् युवानां कल्पनानां द्वाराणि उद्घाटयेत् तथा तान् तस्मिन् मार्गे गन्तुं सहाय्यं कुर्यात्।

राहुलगान्धी उक्तवान् यत् गान्धी इत्यस्य दृष्टिकोणः तावत्पर्यन्तं पूर्णः भवितुं न शक्नोति यावत् शिक्षाव्यवस्था महती भवति, परीक्षापद्धतिः अन्यायपूर्णा भवति, वित्तव्यवस्था कतिपयेषु जनानां हस्तेषु एव सीमिता भवति तथा राजनैतिकव्यवस्था देशस्य प्रत्येकं भागं न प्राप्नोति। दूषितं वातावरणं मनुष्यं स्वराज्यात् दूरं नयति तथा तस्य स्वाभाविकस्थितिं परिवर्तयति।

राहुलगान्धी उक्तवान् यत् देशे परिवर्तनस्य आवश्यकता अस्ति, येन प्रत्येकं व्यक्तिः, तस्य धर्मः जातिः वयः वा लिङ्गं यत्किमपि भवतु, एतदनुभवितुं शक्नुयात् यत् सः अस्य देशस्यैव भागः अस्ति, अत्र तस्मै प्रेम सम्मानं च प्राप्यते तथा तस्य सत्यस्य अन्वेषणं महत्त्वपूर्णम् अस्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan