महिलाभिः श्रावणगीतानि गीत्वा श्रीकृष्णः दोलायां दोलितः, प्राचीनपरम्परानुसारं नृत्यं च कृतम्

हमीरपुरम्, २० अगस्तमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य हमीरपुरजनपदस्य एकस्मिन् ग्रामे शताधिकवर्षप्राचीनपरम्परायाः अन्तर्गतं झूलामहोत्सवस्य गुरुवासरे शुभारम्भः अभवत्। अत्र महिलाः सावनीगीतानि गीत्वा भगवन्तं श्रीकृष्णं दोलायां दोलयन्ति। झूलामहोत्सवे भक्तिगीतानां, सावनगीतानां लोकगीतानां च कार्यक्रमाः अपि आरब्धाः सन्ति। स्थानीयैः बाह्यैश्च कलाकारैः प्रस्तुतानां कार्यक्रमानां श्रवणार्थं महोत्सवे समीपस्थग्रामेभ्यः महिलानां जनसमूहः समागतः। श्रावणीझूलामहोत्सवस्य समापनं रक्षाबन्धनदिने भविष्यति, ततः परदिने कजलीमहोत्सवस्य धूमः भविष्यति।

जनपदस्य सुमेरपुरक्षेत्रे बिदोखरग्रामस्य ग्रामातीमन्दिरे बद्रीदासमहाराजस्य तपोभूमौ सावनमासे झूलामहोत्सवस्य परम्परा प्राचीना अस्ति। अस्मिन् वर्षेऽपि मन्दिरस्य महन्तः हरेरामदासमहाराजः झूलामहोत्सवस्य भव्यायोजनं कारितवान्। अस्मिन् महोत्सवे प्रतिदिनं समीपस्थ-ग्रामेभ्यः ग्रामीणाः सम्मिलिताः भूत्वा भजनकीर्तनस्य आनन्दम् अनुभवन्ति।

मन्दिरस्य महन्तः हरेरामदासमहाराजः उक्तवान् यत् झूलामहोत्सवे इङ्गोहटा, बिदोखर-मेन्दनी, पलरा, पाटनपुर, रोहारी, बण्डा, मवईजार, चन्दौलीजार, नदेहरा, बांकी, धरमपुर इत्यादीनां ग्रामाणां जनाः प्रतिदिनं भागं गृह्णन्ति।

ग्रामस्य समाजसेवी मिथिलेश-द्विवेदी उक्तवान् यत् ग्रामे शताधिकवर्ष-प्राचीनपरम्परानुसारं प्रतिवर्षम् अस्यैव कालावधौ झूलामहोत्सवस्य आयोजनं भवति। अस्मिन् भगवान् श्रीकृष्णः दोलायां दोलितः भवति। एषः महोत्सवः निरन्तरं रक्षाबन्धनदिनपर्यन्तं चलति। ग्रामे दोलायां भगवन्तं श्रीकृष्णं स्थापयित्वा प्रथमं तस्य शृङ्गारः क्रियते, ततः सायंकाले महिलाः सामूहिकरूपेण तं दोलयन्ति। झूला-महोत्सवे सावनीगीतानां, लोक-गीतानां मङ्गलगीतानां च ध्वनिः रात्रिपर्यन्तं श्रूयते।

तेन उक्तं यत् प्रतिदिनं झूलामहोत्सवे भगवान् श्रीकृष्णं दोलयन्त्यः महिलाः सामूहिकरूपेण ढोलकवादनं कृत्वा नृत्यमपि कुर्वन्ति। ग्रामस्य प्राचीनमन्दिरे झूलामहोत्सवस्य दृश्यं ब्रजस्य वातावरणमिव भवति। प्रेम्णः ऐक्यस्य च प्रतीकरूपस्य झूलामहोत्सवस्य समापनं रक्षाबन्धनदिने हर्षोल्लासपूर्वकं भविष्यति। झूलामहोत्सवे मनोहारिणां भजन-कीर्तनानां सावनीगीतानां च धूमः वर्तते।

झूलामहोत्सवस्य समापनानन्तरम् आल्हागायनम्

बिदोखरग्रामवासी आचार्यः मिथिलेश-द्विवेदीः उक्तवान् यत् ऐतिहासिकः झूलामहोत्सवः रक्षाबन्धनदिनपर्यन्तं चलिष्यति। तस्य परदिने मध्याह्नात् सायं-कालपर्यन्तं देवीतलैयायाः प्राचीनमन्दिरे आल्हागायनस्य पारम्परिकम् आयोजनं भविष्यति। कार्यक्रमस्य आयोजने आल्हागायकैः अन्यैश्च कलाकारैः आल्हायाः वीरगाथा श्राव्यते। तेन उक्तं यत् आल्हागायनं श्रोतुं समीपस्थेभ्यः ग्रामेभ्यः प्रतिवर्षमिव अस्मिन् वर्षेऽपि बहुसङ्ख्यकाः जनाः आगमिष्यन्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan